Marrëdhëniet midis Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës janë bërë të ndërlikuara, gjë që konfirmon rëndësinë e çështjes izraelite në zgjedhjet e fundit të mesmandatit në Amerikë.
Ngjarjet në SHBA u ndoqën nga afër nga publiku izraelit. “Izraeli ishte çështja qendrore e këtyre zgjedhjeve. Fakti që publiku amerikan, përfshirë çështjen e Izraelit, është zhvendosur kaq shumë majtas tregon qartë pozicionin që Izraeli mban në opinionin publik amerikan”, tha për radion KAN, Yael Sternhell, drejtuese e Programit të Studimeve Amerikane në Universitetin e Tel Avivit, raporton DW .
Njoftimet e ndihmës së Trump
Kompleksiteti i situatës demonstrohet edhe nga deklaratat kontradiktore të Presidentit të SHBA-së, Donald Trump. Në prag të zgjedhjeve parlamentare izraelite javën e kaluar, ai mbështeti dy herë publikisht kryeministrin Benjamin Netanyahu, por ditën e zgjedhjeve të mesmandatit në SHBA, ai tha diçka krejtësisht të ndryshme për Fox News. “Unë dhe Benjamin Netanyahu patëm një marrëveshje sipas së cilës Izraeli merrte katër miliardë dollarë ndihmë financiare çdo vit. Megjithatë, disa muaj më parë ramë dakord t’i pezullonim këto pagesa. Kjo është e pranueshme për Izraelin sepse vendi është zhvilluar me shumë sukses dhe nuk ka më nevojë për këtë ndihmë. Pra, ne nuk do t’i japim më para Izraelit”, tha Trump.
Kjo është ndihma ushtarake amerikane që ka qenë në fuqi për dekada të tëra dhe në vitet e fundit ka arritur në 3.8 miliardë dollarë në vit. Marrëveshja është zyrtarisht në fuqi deri në fund të vitit 2028, kështu që njoftimi i Trump për përfundimin e saj në fund të këtij viti e habiti qeverinë izraelite. Izraeli e konsideron veten të varur ushtarakisht nga SHBA-të dhe pa këtë mbështetje ndoshta nuk do të kishte qenë në gjendje të luftonte luftërat e fundit në rajon.
Netanyahu si problem në marrëdhënie
Opozita izraelite e konsideron politikën e Benjamin Netanyahut përgjegjëse për përkeqësimin e marrëdhënieve me SHBA-në. Yair Lapid, një ish-kryeministër që dëshiron të kthehet në pushtet, njoftoi në platformën X se Izraeli nuk mund ta përballojë mbajtjen e Netanyahut në krye të qeverisë. “Kjo kërcënon sigurinë dhe demokracinë dhe do ta dëmtojë më tej pozicionin e Izraelit në botë”, shkroi Lapid.
Njoftimi për përfundimin e ndihmës ushtarake vjen në një kohë të formimit kompleks të qeverisë izraelite. Netanyahu dëshiron të mbetet kryeministër dhe gjatë fushatës ai theksoi marrëdhëniet e mira me SHBA-në, kështu që mbështetësit e tij i hedhin poshtë akuzat. “Presidenti Trump do të mbetet president i SHBA-së për dy vjet të tjera. Gjatë asaj periudhe, ai do të ketë ende fuqinë për të filluar shumë procese, si dhe të drejtën për të vënë veton ndaj vendimeve që, Zoti na ruajt, mund të dëmtojnë Izraelin. Kjo është arsyeja pse nuk do ta këshilloja Yair Lapid të nxjerrë përfundime të parakohshme rreth marrëdhënies midis Trump dhe Netanyahu, si dhe rreth marrëdhënies midis SHBA-së dhe Izraelit në përgjithësi”, tha Ministri i Kulturës Miki Zohar.
Implikimet e sigurisë
Megjithatë, ekziston një shqetësim i madh sepse kjo çështje ndikon në formimin e një qeverie dhe marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara janë një çështje sigurie kombëtare për Izraelin. Ariel Sender, një aktivist politik amerikano-izraelit dhe përfaqësues i Partisë Republikane në Izrael, është kritik ndaj fitores së demokratëve në zgjedhjet e Senatit dhe Kongresit. “Izraeli mund të mbajë një pjesë të përgjegjësisë për disa nga këto dështime, kryesisht për shkak të çështjes së Iranit”, beson Sender, duke shtuar se kjo nuk është e mirë për Izraelin ose për komunitetin hebraik në Shtetet e Bashkuara.
Sipas mendimit të tij, shumë votues republikanë janë të shqetësuar nga fakti që Izraeli vazhdon të marrë katër miliardë dollarë ndihmë ushtarake në vit, pavarësisht tensioneve midis dy vendeve për çështjen iraniane. Sender thotë se ndihma mund të tërhiqet deri në fund të vitit. Edhe pse shumë në Izrael shpresojnë se ky është vetëm një tjetër njoftim i Trump që nuk do të realizohet, Sender beson se kjo çështje mund të ndikojë në formimin e qeverisë. Sipas vlerësimit të tij, do të jetë shumë më e vështirë për Benjamin Netanyahun të përfitojë politikisht nga lidhjet e tij të veçanta me Shtetet e Bashkuara.
