Shoqata e Bankave të Kosovës (SHBK), njofton se bankat në Kosovë kërkojnë mundësimin e përditësimit digjital të të dhënave të klientëve, pa pasur nevojë për paraqitje fizike në degë.
Nënshkrimi i draft-rregullores për llojin, sasinë dhe informacionet që mund t’u barten institucioneve dhe organeve kërkuese, të përgatitur muaj më parë nga Agjencia e Regjistrimit Civil (ARC) dhe Ministria e Punëve të Brendshme do t’u mundësonte bankave verifikimin elektronik të të dhënave të klientëve me rrezikshmëri të ulët, duke lehtësuar procedurat dhe duke shmangur pakënaqësitë e qytetarëve që përballen me kufizime në përdorimin e llogarive bankare.
Bankat komerciale në Kosovë, përmes Shoqatës së Bankave të Kosovës, po kërkojnë krijimin e kushteve ligjore dhe teknike për përditësimin digjital të të dhënave të klientëve, pa qenë e nevojshme që qytetarët të paraqiten fizikisht në degët bankare për të përmbushur kërkesat e identifikimit dhe verifikimit periodik.
“Kjo kërkesë vjen si rezultat i sfidave që janë shfaqur pas hyrjes në fuqi të legjislacionit për parandalimin e pastrimit të parave dhe luftimin e financimit të terrorizmit (AML/CFT), i cili u imponon bankave detyrime të vazhdueshme për njohjen e klientit (KYC), përditësimin e të dhënave dhe zbatimin e masave përkatëse kur klientët nuk i përmbushin kërkesat ligjore. Sipas shqetësimeve të ngritura nga sektori bankar, zbatimi i këtyre detyrimeve ka krijuar pakënaqësi te një numër i konsiderueshëm qytetarësh, veçanërisht në rastet kur klientët nuk u përgjigjen thirrjeve të bankave për përditësimin e të dhënave dhe, si pasojë, përballen me bllokimin apo kufizimin e përdorimit të llogarive të tyre bankare”, njofton Shoqata e Bankave të Kosovës (SHBK).
Megjithëse bankat janë të obliguara të zbatojnë kërkesat ligjore, ato konsiderojnë se ekzistojnë mundësi për ta përmbushur këtë detyrim në mënyrë më efikase, përmes shfrytëzimit të infrastrukturës digjitale dhe regjistrave zyrtarë shtetërorë.
“Draft-rregullorja për llojin, sasinë dhe informacionet që mund t’u barten institucioneve dhe organeve kërkuese, në pritje të nënshkrimit nga ARC dhe MPB. Një nga zgjidhjet konkrete që do të mundësonte lehtësimin e këtij procesi është miratimi dhe nënshkrimi i draft-rregullores për llojin, sasinë dhe informacionet që mund t’u barten institucioneve dhe organeve kërkuese nga Agjencia e Regjistrimit Civil (ARC) dhe Ministria e Punëve të Brendshme (MPB). Kjo draft-rregullore, e cila është përgatitur muaj më parë, do të krijonte bazën e nevojshme për t’u mundësuar institucioneve bankare verifikimin dhe përditësimin elektronik të të dhënave të klientëve përmes regjistrave zyrtarë, në përputhje me kërkesat ligjore për mbrojtjen e të dhënave personale”, njofton Shoqata e Bankave të Kosovës (SHBK).
Përmes këtij mekanizmi, bankat do të mund të verifikonin të dhënat bazike të identifikimit të klientëve drejtpërdrejt nga burimet zyrtare, duke eliminuar në shumë raste nevojën që qytetarët të paraqiten fizikisht në degë vetëm për të konfirmuar informacione që tashmë ekzistojnë në regjistrat shtetërorë.
Sektori bankar vlerëson se finalizimi i kësaj draft-rregulloreje është një hap i rëndësishëm drejt modernizimit të shërbimeve financiare dhe përmirësimit të përvojës së qytetarëve me institucionet bankare.
Përditësimi digjital për klientët me rrezikshmëri të ulët
Kërkesa e bankave fokusohet veçanërisht te klientët e klasifikuar me rrezikshmëri të ulët, për të cilët verifikimi periodik i të dhënave mund të realizohet përmes kanaleve elektronike, në përputhje me qasjen e bazuar në rrezik që parashihet nga standardet ndërkombëtare për parandalimin e pastrimit të parave.
:Në rastet kur klienti nuk paraqet ndryshime të rëndësishme në profilin e tij të rrezikut dhe të dhënat mund të konfirmohen nga burime të besueshme dhe të pavarura, procesi i përditësimit mund të thjeshtohet ndjeshëm. Kjo nuk do të nënkuptonte shmangien e detyrimeve të bankave për identifikimin dhe monitorimin e klientëve, por krijimin e një mekanizmi alternativ, më efikas dhe proporcional me nivelin e rrezikut”, njofton Shoqata e Bankave të Kosovës (SHBK)
Bankat do të vazhdonin të aplikonin kontrolle shtesë për klientët me rrezikshmëri më të lartë, për rastet kur identifikohen mospërputhje në të dhëna apo kur kërkohet verifikim i mëtejshëm.
Një qasje e tillë do të mundësonte përmbushjen e detyrimeve rregullative pa krijuar ngarkesa të panevojshme administrative për klientët me profil të ulët rreziku.
Bllokimi i llogarive bankare po krijon pakënaqësi te qytetarët
Një nga shqetësimet kryesore të sektorit bankar mbetet ndikimi që detyrimi për përditësimin e të dhënave ka në marrëdhëniet ndërmjet bankave dhe klientëve.
Në rastet kur qytetarët nuk u përgjigjen kërkesave për përditësimin e informacionit, bankat, në zbatim të kërkesave të legjislacionit AML, mund të detyrohen të kufizojnë shërbimet ose përdorimin e llogarive bankare, sipas kushteve të përcaktuara me ligj.
Këto situata shpesh shkaktojnë pakënaqësi, pasi qytetarët e perceptojnë kufizimin si vendim të vetë bankës, ndonëse ai buron nga detyrimet ligjore që institucionet financiare duhet të respektojnë.
Problemi bëhet edhe më i ndjeshëm për qytetarët që jetojnë jashtë Kosovës, personat e moshuar, banorët e zonave rurale dhe klientët që, për arsye të ndryshme, e kanë të vështirë të paraqiten fizikisht në degët bankare.
Mundësimi i përditësimit digjital do të ndihmonte në parandalimin e një pjese të konsiderueshme të këtyre situatave, duke u dhënë bankave mundësinë të konfirmojnë informacionin e nevojshëm pa ndërprerë marrëdhënien normale bankare me klientin.
Shqipëria po avancon drejt qasjes së drejtpërdrejtë të bankave në regjistrat shtetërorë
Një zhvillim i ngjashëm po diskutohet edhe në Shqipëri, ku Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit ka përgatitur ndryshime në projektligjin “Për bazat e të dhënave shtetërore”, me qëllim që bankave dhe institucioneve financiare t’u mundësohet verifikimi i drejtpërdrejtë i të dhënave të klientëve në regjistrat shtetërorë.
Sipas propozimit të paraqitur për konsultim publik, institucionet financiare të licencuara do të mund të lexojnë informacionin e nevojshëm nga regjistrat zyrtarë, pa kërkuar që qytetarët të sigurojnë dokumente të veçanta nga institucionet publike.
Qasja në të dhënat personale do të kushtëzohej nga pëlqimi i klientit, ndërsa institucionet financiare do të kishin vetëm të drejtën e leximit, pa mundësi për ndryshimin apo fshirjen e informacionit.
Ky zhvillim përbën një shembull të rëndësishëm rajonal të përpjekjeve për të harmonizuar kërkesat e sektorit financiar për identifikimin e klientëve me mundësitë që ofron digjitalizimi i administratës publike.
Për Kosovën, një zgjidhje e ngjashme do të ishte veçanërisht e rëndësishme, duke marrë parasysh nevojën për të përmirësuar efikasitetin e proceseve bankare dhe për të reduktuar barrën administrative për qytetarët.
Më pak burokraci, më shumë siguri dhe shërbime më efikase
Mundësimi i verifikimit elektronik të të dhënave përmes ARC-së do të sillte përfitime të shumëfishta për qytetarët, bankat dhe institucionet publike.
Për qytetarët, kjo do të nënkuptonte më pak vizita në degë, më pak dokumentacion dhe zvogëlim të rrezikut të kufizimit të shërbimeve bankare për shkak të mospërditësimit të të dhënave.
Për bankat, qasja në burime zyrtare do të përmirësonte saktësinë e informacionit, do të reduktonte kostot operative dhe do të mundësonte menaxhim më efikas të proceseve të pajtueshmërisë me kërkesat AML/CFT.
Ndërkohë, për institucionet publike, ky mekanizëm do të kontribuonte në përdorimin më efikas të infrastrukturës shtetërore të të dhënave dhe në avancimin e shërbimeve digjitale.
Natyrisht, qasja në regjistrat shtetërorë duhet të shoqërohet me mekanizma të qartë autorizimi, mbrojtjeje të të dhënave personale, siguri kibernetike dhe gjurmueshmëri të çdo verifikimi të kryer nga institucionet financiare.
Bankat kërkojnë finalizimin sa më të shpejtë të procesit
Duke marrë parasysh se draft-rregullorja për llojin, sasinë dhe informacionet që mund t’u barten institucioneve dhe organeve kërkuese është përgatitur prej muajsh, Shoqata e Bankave te Kosoves kërkon që ARC dhe Ministria e Punëve të Brendshme të finalizojnë procesin e nënshkrimit dhe të krijojnë kushtet për zbatimin praktik të tij.
Një veprim i tillë do të mundësonte që bankat të vazhdojnë përmbushjen e detyrimeve ligjore për parandalimin e pastrimit të parave, duke shmangur njëkohësisht procedurat e panevojshme që rëndojnë qytetarët.
“Në një kohë kur shërbimet bankare po digjitalizohen gjithnjë e më shumë, kërkesa që klientët me rrezikshmëri të ulët të paraqiten fizikisht për të konfirmuar të dhëna që mund të verifikohen në mënyrë elektronike përbën një pengesë praktike për zhvillimin e mëtejshëm të shërbimeve financiare. Finalizimi i draft-rregullores për llojin, sasinë dhe informacionet që mund t’u barten institucioneve dhe organeve kërkuese nga ARC dhe MPB do të ishte një hap konkret drejt zgjidhjes së kësaj problematike, duke mundësuar një ekuilibër ndërmjet përmbushjes së detyrimeve ligjore nga bankat, mbrojtjes së sistemit financiar dhe ofrimit të shërbimeve më të thjeshta e më të qasshme për qytetarët e Kosovës”, njofton Shoqata e Bankave të Kosovës (SHBK).
