Donald Trump po kërkon një marrëveshje që mund të lërë gjurmën e tij në histori. Vladimir Putin sheh një mundësi për të siguruar përfundimin e luftës në Ukrainë me kushte të favorshme për Moskën. Xi Jinping , nga ana tjetër, është i kujdesshëm ndaj një takimi që paraqet më shumë rreziqe sesa siguri për Pekinin.
Udhëheqësit e tre kombeve më të fuqishme në botë pritet të takohen javën e ardhshme në Shenzhen të Kinës, në kuadër të samitit të Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC), me një sërë çështjesh kritike ndërkombëtare që mund të jenë në tryezë : nga luftërat në Ukrainë dhe Iran te armët bërthamore dhe inteligjenca artificiale .
Megjithatë, sipas një analize të Reuters, shanset për një marrëveshje të madhe që do të dalë nga ky takim i rrallë trepalësh mbeten të kufizuara .
Pavarësisht negociatave intensive , as axhenda dhe as formati i bisedimeve nuk janë rënë dakord ende, sipas dy burimeve me njohuri për përgatitjet.Tre udhëheqës, tre synime të ndryshme
Për presidentin amerikan, i cili është goditur politikisht nga humbjet e fundit zgjedhore të republikanëve , takimi është një mundësi për një përparim diplomatik me përmasa historike . Një nga qëllimet e tij kryesore është të hapë rrugën për një marrëveshje trepalëshe për kontrollin e armëve bërthamore . Për Moskën, nga ana tjetër, Ukraina është një përparësi .
Megjithatë, Pekini nuk i ndan këto aspirata. Qasja diplomatike e paparashikueshme e Trump është në kontrast me mënyrën e planifikuar mirë të Xi-së për të drejtuar takime të nivelit të lartë . Për më tepër, Kina nuk dëshiron të marrë pjesë në bisedimet për çarmatimin bërthamor me Shtetet e Bashkuara dhe Rusinë.
“Kjo është diçka që kinezët e urrejnë “, tha për Reuters Edgard Kagan, një ish-zyrtar i lartë i Shtëpisë së Bardhë për Azinë Lindore nën Joe Biden dhe tani bashkëpunëtor në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare. Pekini nuk dëshiron të pranojë një kornizë negociuese që e trajton atë si një fuqi të madhe bërthamore , e cila do t’i nënshtrohet kufizimeve të ngjashme me ato të Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë.
Sipas të dhënave të cituara nga Reuters, Uashingtoni dhe Moska kanë secili më shumë se 5,000 koka bërthamore , ndërsa Kina ka rreth 500 , megjithëse po e zgjeron me shpejtësi arsenalin e saj.
Një zyrtar i lartë i administratës Trump pranoi se nuk pritet asnjë marrëveshje bërthamore , por argumentoi se ka ardhur koha që Kina të marrë pjesë në diskutimet përkatëse.Frika nga një “Jaltë” e re
Perspektiva e takimit ka rigjallëruar krahasimet me Konferencën e Jaltës të vitit 1945 , kur udhëheqësit e Shteteve të Bashkuara, Britanisë dhe Bashkimit Sovjetik formësuan kornizën e rendit të pasluftës . Jalta është bërë simbol i marrëveshjeve midis fuqive të mëdha që përcaktojnë sferat e ndikimit , pa pjesëmarrjen kuptimplote të shteteve më të vogla.
Për nacionalistët rusë , një version modern i saj është një perspektivë tërheqëse . Kjo mund të hapë rrugën për një marrëveshje për t’i dhënë fund luftës katërvjeçare në Ukrainë me kushte që do t’i përshtateshin Moskës . Në të njëjtën kohë, pjesëmarrja e Putinit në një takim të tillë shihet prej tyre si njohje e Rusisë si një superfuqi , e barabartë me Shtetet e Bashkuara dhe Kinën.
“Kjo tregon se kush është i rëndësishëm në botë : ne, Kina dhe Perëndimi”, tha ideologu nacionalist rus Alexander Dugin për Radio Sputnik këtë javë. “Është thellësisht simbolike – është një pohim i një bote shumëpolare , të cilën Perëndimi e mohon”, shtoi ai.
Por e njëjta perspektivë po shkakton shqetësim të thellë në kryeqytete të tjera, nga Kievi në Tokio , sipas burimeve të njohura me reagimet e qeverive. “Ne me të vërtetë nuk duam që kjo të shndërrohet në ‘ Jaltë 2, 3, 4 ’, me një rishpërndarje të ndikimit ”, paralajmëroi Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky muajin e kaluar .
Një shqetësim i ngjashëm është mundësia që fuqitë e mëdha të arrijnë marrëveshje private pa pjesëmarrjen e shteteve të prekura drejtpërdrejt prej tyre, siç janë Ukraina dhe Tajvani.
Pozicioni i vështirë i Pekinit
Për Kinën, krahasimi me Jaltën krijon një vështirësi shtesë diplomatike . Pekini nuk u ftua në konferencën e vitit 1945 dhe tani kërkon të shfaqet si mbrojtës i shteteve më të vogla .
Pavarësisht bashkëpunimit më të ngushtë midis Kinës dhe Rusisë në vitet e fundit, veçanërisht në fushat e energjisë dhe njohurive ushtarake , të dy vendet po i qasen takimit të ardhshëm ndryshe .
Moska dëshiron të diskutojë luftën në Ukrainë , ndërsa Pekini po i reziston përfshirjes së kësaj çështjeje në axhendë, sipas një burimi të njohur me përgatitjet dhe një diplomati evropian.
Nga ana amerikane, një zyrtar tha të premten (13/11) se Trump nuk ka gjasa ta ngrejë çështjen e Ukrainës , pasi bisedimet trepalëshe nuk konsiderohen si kuadri i duhur për diskutimin e saj.
” Po shkëmbehen sugjerime mbi një axhendë të mundshme”, tha të hënën zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov . “Sidoqoftë, takimi me siguri do të jetë interesant . Dhe, sigurisht, do të tërheqë vëmendjen e njerëzve në mbarë botën”, shtoi ai.
Nga ana e saj, ambasada kineze në Uashington konfirmoi se Pekini është në komunikim me palët e interesuara në lidhje me takimin e tre udhëheqësve, pa dhënë detaje të mëtejshme.
Lutja diplomatike e Trumpit
Për presidentin amerikan, takimi është pjesë e një sërë nismash diplomatike të profilit të lartë , siç janë kontaktet e tij të mëparshme me Putinin dhe udhëheqësin e Koresë së Veriut Kim Jong Un , të cilat, megjithatë, nuk çuan në ndonjë përparim domethënës .
Me Kongresin që do të kalojë nën kontrollin e demokratëve vitin e ardhshëm, Trump mund të jetë duke kërkuar suksese në politikën e jashtme . Një marrëveshje armësh ose një ndihmë për t’i dhënë fund luftës me Iranin mund të forcojë trashëgiminë e tij politike .
“Presidenti padyshim do të kërkojë ta përdorë këtë udhëtim për të riafirmuar lidershipin dhe pushtetin e tij , për të demonstruar aftësitë e tij si udhëheqës politik dhe, në thelb, për ta projektuar veten në skenën ndërkombëtare “, tha Kurt Tong, një ish-zyrtar i lartë i Departamentit të Shtetit për Azinë Lindore dhe tani një ekzekutiv në firmën konsulente Asia Group.
Me informacion nga Reuters
