Në shumë vende evropiane, po bëhet gjithnjë e më e vështirë të gjesh një vend për të jetuar, me çmimet e pronave dhe qiratë që rriten më shpejt se të ardhurat. Qeveritë po përpiqen të lehtësojnë krizën e strehimit me një sërë masash, nga kufizimi i qirave deri te inkurajimi i ndërtimit të apartamenteve të reja.
Sipas të dhënave të Eurostat, çmimet e pasurive të paluajtshme në Bashkimin Evropian janë rritur me pothuajse 70 përqind dhe qiratë me 25 përqind që nga viti 2015. Kostot e strehimit në raport me të ardhurat janë rritur më shumë në Portugali, e ndjekur nga Holanda.
Spanja renditet e pesta midis vendeve me rritjen më të lartë të kostove të strehimit në raport me të ardhurat, ndërsa Greqia renditet e gjashta. Në disa vende evropiane, kriza e strehimit ka shkaktuar protesta masive dhe presion në rritje mbi qeveritë.
Spanjë: Kufizime në qira dhe akomodim turistik
Qeveria e krahut të majtë e Spanjës miratoi një ligj në vitin 2023 që synon të rrisë numrin e njësive të banesave sociale, të kufizojë qiratë në zonat me kërkesë të lartë dhe të penalizojë pronarët e apartamenteve bosh. Megjithatë, jo të gjitha rajonet i kanë zbatuar masat.
Barcelona planifikon të ndalojë rinovimin e lejeve për rreth 10,000 apartamente turistike deri në fund të vitit 2028. Autoritetet e qytetit duan t’i rikthejnë këto apartamente në tregun e qirave afatgjata në mënyrë që të rrisin ofertën e akomodimit për popullsinë vendase.
Në shtator, dëbimi i një gruaje 80-vjeçare nga apartamenti në Madrid ku kishte jetuar për shtatë dekada shkaktoi një valë protestash. Ngjarja, e cila ndodhi pak para se të shpalleshin zgjedhjet e parakohshme, rriti më tej presionin mbi autoritetet.
Kryeministri Pedro Sánchez prezantoi masa të reja për të mbrojtur të drejtat e strehimit pas grevës së përgjithshme. Këto përfshijnë zgjatjen e ndalimit të dëbimeve të personave në nevojë deri në fund të vitit 2030 dhe masa shtesë kundër spekulimeve me pasuri të paluajtshme.
Portugalia: Dëbime më të lehta dhe taksa më të larta për blerësit e huaj
Në Portugali, masat e miratuara nga parlamenti në shtator kanë shkaktuar protesta, veçanërisht një reformë e tregut të qirasë që synon të thjeshtojë dhe përshpejtojë dëbimet e qiramarrësve që nuk paguajnë qira.
Qeveria e qendrës së djathtë e kryeministrit Luís Montenegro dëshiron të rrisë ofertën e banesave me qira përmes stimujve tatimorë për pronarët privatë. Në të njëjtën kohë, ajo ka vendosur të rrisë taksat për blerësit e pronave që nuk janë banorë të Portugalisë.

Holanda: Qiratë kufizohen, pronarët fillojnë të shesin apartamente
Në vitin 2024, qeveria holandeze kufizoi qiratë për disa apartamente në pronësi private për të lehtësuar krizën e strehimit. Megjithatë, shumë pronarë më pas vendosën të shisnin pronat e tyre, gjë që uli më tej ofertën e apartamenteve me qira.
Qiratë për apartamentet e parregulluara kanë vazhduar të rriten. Qeveria njoftoi masa të reja këtë verë për të përshpejtuar ndërtimin, me qëllim që dy të tretat e apartamenteve të jenë të përballueshme për qytetarët, qoftë për blerje apo për qira afatgjatë.
Franca: Ata duan më shumë strehim, ata zbusin kërkesat mjedisore
Qeveria franceze po përpiqet të rrisë ofertën e apartamenteve duke inkurajuar ndërtimet e reja dhe duke rikthyer pronat në tregun e qirasë nga viti 2023. Duke vepruar kështu, ajo është e përgatitur të lehtësojë disa nga kërkesat mjedisore që rrisin kostot për pronarët dhe investitorët.
Parlamenti po debaton aktualisht një ligj që do të lehtësonte detyrimin për rinovimin energjetik të apartamenteve me qira të izoluara dobët. E djathta ekstreme ka arritur të miratojë një amendament që do ta shfuqizonte plotësisht detyrimin.
Projektligji parashikon gjithashtu procedura më të thjeshta administrative për ndërtimin e apartamenteve dhe lehtësime më të mëdha tatimore për pronarët privatë, të cilat qeveria shpreson se do të inkurajojnë investimet dhe do të rrisin numrin e pronave të disponueshme.
Gjermania: Kufizime më të lehta në ndërtim dhe qira
Qeveria e Kancelarit Friedrich Merz lejoi devijime nga planet urbane lokale për të përshpejtuar ndërtimin e banesave. Bashkitë që dëshirojnë ta bëjnë këtë mund të lejojnë ndërtime më të dendura dhe shndërrim më të lehtë të hapësirave ekzistuese, por rezultatet janë modeste deri më tani.
Gjermania ka vendosur kufizime në qiratë për kontratat e reja në zonat me presionin më të madh në tregun e banesave që nga viti 2010. Këto masa kanë ngadalësuar rritjen e çmimeve të qirasë, por në të njëjtën kohë kanë pasur pasoja negative për ndërtimin e apartamenteve të reja.
Kriza e strehimit ka rritur përsëri interesin për kooperativat e strehimit, të cilat përfaqësojnë një lloj fushe të mesme midis strehimit privat dhe atij social. Sot, kooperativat menaxhojnë afërsisht një të dhjetën e stokut të banesave me qira të Gjermanisë.

Modeli bashkëpunues konsiderohet si një nga mënyrat për të kufizuar spekulimet me pasuritë e paluajtshme. Në Berlin, e majta radikale fitoi zgjedhjet e fundit me premtimin e transferimit të apartamenteve nga pronarët e mëdhenj privatë në pronësi publike.
Megjithatë, fizibiliteti ligjor i një transferimi të tillë të pronësisë mbetet i dyshimtë. Debati mbi këtë tregon se sa e rëndësishme është bërë çështja e strehimit në politikën gjermane, veçanërisht në qytetet e mëdha me qira të larta.
Mbretëria e Bashkuar: Ndërtimi i banesave sociale dhe kufizimi i dëbimeve
Qeveria britanike e Partisë Laburiste po përpiqet ta zgjidhë krizën e strehimit duke rritur ndërtimin. Buxheti siguroi fonde për 300,000 apartamente sociale dhe të përballueshme dhe siguroi mbështetje për qytetarët që blejnë pronën e tyre të parë në ndërtime të reja.
Reforma e tregut privat të qirasë ka hequr dëbimet pa shkak të drejtë. Qiradhënësit gjithashtu mund të rrisin qiratë jo më shumë se një herë në vit, në një veprim që qeveria shpreson se do të ofrojë stabilitet dhe mbrojtje më të madhe për qiramarrësit.
Pavarësisht masave të shpallura, ndërtimi i apartamenteve të reja vazhdon të ngadalësohet nga kostot e larta të kredisë dhe kufizimet rregullatore dhe tatimore. Për shkak të këtyre pengesave, rritja e ofertës nuk po ndodh me shpejtësinë që dëshiron të arrijë qeveria.
Itali: Planifikohen 100,000 apartamente me qira më të lira
E përballur me protesta për kostot e larta të strehimit, qeveria italiane ka vendosur të ulë taksën mbi qiratë e kontraktuara. Kjo ka për qëllim të inkurajojë pronarët të japin me qira apartamente me kushte më të favorshme dhe të paracaktuara.
Qeveria ka miratuar gjithashtu një plan afatgjatë që synon të ofrojë rreth 100,000 apartamente me një qira fikse gjatë dhjetë viteve të ardhshme. Disa nga këto do të krijohen duke rinovuar banesat ekzistuese publike dhe disa duke ndërtuar të reja duke përdorur procedura të thjeshtuara.
Greqia: Ata kufizojnë qiratë turistike dhe inkurajojnë blerjen e një shtëpie të parë
Greqia po përpiqet të kufizojë rritjen e fortë të qirave turistike, veçanërisht në Athinë dhe Selanik, ku është gjithnjë e më e vështirë të gjesh një apartament për strehim afatgjatë. Autoritetet gjithashtu kanë kufizuar ndjeshëm programin e “vizës së artë” të destinuar për të huajt që blejnë pasuri të paluajtshme.
Shteti po ofron kredi të subvencionuara për strehim me norma interesi më të ulëta për qytetarët që blejnë pronën e tyre të parë. Kjo synon ta bëjë blerjen e një shtëpie më të lehtë, veçanërisht për ata për të cilët çmimet e larta të pasurive të paluajtshme dhe kostot e larta të huamarrjes janë pengesa më e madhe.
Autoritetet greke ofrojnë gjithashtu subvencione për pronarët që rinovojnë pronat dhe më pas i ofrojnë ato me qira afatgjatë. Qëllimi është të rritet numri i apartamenteve të disponueshme në treg dhe të zvogëlohet presioni që krijojnë akomodimet turistike mbi popullsinë vendase.

