Norvegjia po përballet përsëri me një pyetje që e ka ndarë shoqërinë e saj për dekada të tëra, përkatësisht nëse është koha për t’u bashkuar me Bashkimin Evropian.Edhe pse qytetarët e refuzuan anëtarësimin në referendumet e viteve 1972 dhe 1994, rrethanat e ndryshuara politike dhe të sigurisë në Evropë rihapën debatin mbi marrëdhënien midis Oslos dhe Brukselit.
Të nxitur nga negociatat e reja të mundshme midis Islandës dhe BE-së, aktivistët pro-evropianë në Norvegji po përpiqen ta rikthejnë çështjen e anëtarësimit në axhendën politike, duke argumentuar se marrëveshjet aktuale nuk janë më të mjaftueshme për sfidat e botës moderne. Në të njëjtën kohë, kundërshtarët e anëtarësimit paralajmërojnë për humbjen e sovranitetit, kërcënimet për bujqësinë vendase dhe ndikimin e kufizuar që Norvegjia do të kishte brenda institucioneve evropiane.
“Këtë verë kemi kohë për të arritur masën kritike kur bëhet fjalë për çështjen e BE-së”, tha Trine Lise Sundnes, deputete e Partisë Laburiste dhe presidente e Lëvizjes Evropiane pro-Europiane, një organizatë që ka bërë fushatë për hyrjen e Norvegjisë në BE për 80 vjet.
Megjithatë, pozicioni aktual i Norvegjisë ka edhe një anë negative. Si shtet jo-anëtar, ajo nuk është automatikisht pjesë e traktateve të BE-së, por duhet të negociojë pranimin e saj në secilën prej tyre individualisht. Vendi u la gjithashtu jashtë çështjeve doganore, të cilat, për shembull, krijuan vështirësi gjatë mosmarrëveshjeve tregtare me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Kundërshtimi ndaj BE-së mund të gjendet si në të majtë ashtu edhe në të djathtë të skenës politike norvegjeze, megjithëse për arsye të ndryshme.Në qendrën e majtë, shqetësimet kryesore lidhen me ruajtjen e të drejtave të forta të punës në Norvegji dhe mbrojtjen e bujqësisë dhe peshkimit vendas, sektorë që aktualisht nuk janë pjesë e një marrëveshjeje me BE-në dhe mbijetojnë falë subvencioneve të mëdha shtetërore.
Por për mbështetësit e anëtarësimit, këto argumente dekadash të vjetra nuk janë më bindëse.
“Detyra e politikanëve duhet të jetë të shohin shoqërinë në tërësi dhe të vlerësojnë se çfarë përfitimesh mund të kemi”, tha Mihajlo Samardžić, anëtar i bordit drejtues të organizatës rinore të Lëvizjes Europiane dhe aktivist i partisë konservatore të qendrës së djathtë.
Megjithatë, për shkak të tensioneve gjeopolitike në rritje dhe dyshimeve rreth mbështetjes së Shteteve të Bashkuara të Amerikës brenda NATO-s, BE-ja është bërë një aktor sigurie gjithnjë e më i rëndësishëm, tha Fredrik Carstens, sekretar i përgjithshëm i Partisë Liberale, e cila është një mbështetëse e fortë e anëtarësimit në BE.
“Nuk mund t’u besojmë më SHBA-ve, ndoshta kurrë më. Dhe në situatën gjeopolitike në të cilën ndodhemi tani, është shumë e rrezikshme të qëndrojmë vetëm. Norvegjia është ndoshta një nga vendet më të prekshme në Evropë tani”, tha ai.
Politico shkruan se votimi me dy faza i Islandës mund të shërbejë si model: në vend që të votojnë për pranimin në fund të procesit, islandezët së pari do të vendosin nëse negociatat duhet të rifillojnë fare. Nëse vendi arrin një marrëveshje të favorshme, Sundnes shpreson se kjo mund të zgjojë dëshirën për negociata të reja edhe në Norvegji.
