Ndërsa Lionel Messi, në moshën 38 vjeç, udhëheq Argjentinën në Kupën e Botës, muret në të gjithë Buenos Airesin janë ende të mbuluara me murale të një tjetër hyjnie të futbollit – Diego Armando Maradonës.
E quajnë La Casa de D10S – Shtëpia e Zotit. Diego Maradona jetoi në të. Ai e bleu kur ishte vetëm 18 vjeç, pasi nënshkroi kontratën e tij të parë profesionale me Argentinos Juniors, gjë që i lejoi të largohej nga shtëpia modeste në lagjen e varfër të Villa Fiorito, ku u rrit.
Sot, qindra mijëra turistë dynden në Lascano 2257 në lagjen La Paternal të Buenos Airesit. Në kuzhinën e vogël sipër tavolinës është një foto e Maradonës dhe familjes së tij. Pranë saj është një frigorifer me verë që mban emrin e tij. Mbi tavolinë është një maskë me imazhin e tij në mënyrë që vizitorët të mund të bëjnë fotografi “si Diego”, të ulur në tavolinën e tij ose në pragun e derës, ku ai dikur pozonte para se të bëhej një ikonë e futbollit.
Ndërsa Lionel Messi, në moshën 38 vjeç, udhëheq Argjentinën në Kupën e Botës, muret në të gjithë Buenos Airesin janë ende të mbuluara me murale të një tjetër hyjnie të futbollit – Diego Armando Maradonës.
Klubi i tij i parë, Argentinos Juniors, është shndërruar në një lloj vendi të shenjtë. Tifozët lënë suvenire nën muralet e Maradonës me fanellë të kuqe, veçanërisht gjatë Kupës së Botës. Murale të shumta e përshkruajnë atë duke pritur në parajsë Messin, ndërsa tifozët mbajnë flamuj të mëdhenj me imazhin e tij nga stadiumi në stadium.
Pse imazhi i Maradonës nuk është kudo si ai i Messit
Ndryshe nga Messi, fama e të cilit sjell të ardhura të mëdha nga sponsorizimet, imazhi i Maradonës është zhdukur pothuajse nga fushatat kryesore të marketingut.
Siç shkruan The New York Times, arsyeja nuk është mungesa e interesit, por një luftë ligjore disavjeçare që zhvillohet në disa kontinente, përmes gjykatave dhe zyrave të ndryshme të mbrojtjes së markave tregtare, raporton Express.
Pas vdekjes së Maradonës, trashëgimia e tij rezultoi pothuajse po aq kaotike sa edhe jeta e tij.
Fëmijët pretendojnë se avokati shfrytëzoi gjendjen e Maradonës.
Në qendër të mosmarrëveshjes është kompania Sattvica SA.
Disa vjet para vdekjes së tij, Maradona nënshkroi dokumente që i jepnin kompanisë të drejtat për markat e tij më të famshme, duke përfshirë emrat “Maradona”, “El 10” dhe “La Mano de Dios”.
Kompania drejtohej nga avokati i tij i hershëm, Matías Morla, dhe kunati i tij.
Pas vdekjes së Maradonës më 25 nëntor 2020, ajo marrëveshje biznesi u shndërrua në një çështje gjyqësore shumëvjeçare.
Vajzat e tij Dalma, Gianinna dhe Jana, si dhe djemtë Diego Junior dhe Diego Fernando, menjëherë filluan procedurat ligjore.
Pretendimi i tyre themelor është se Maradona, për shkak të shëndetit të tij të dobët në kohën e nënshkrimit të kontratës, nuk ishte i aftë të merrte vendime kaq të rëndësishme.
Në të njëjtën kohë, ata akuzojnë Morlën, njeriun të cilit ai i besonte më shumë, se po shfrytëzon dobësinë e tij.
Konflikti u thellua më tej nga motra e Maradonës, Claudia Nora, e cila deklaroi në gjykatë se Diego ua la të drejtat e markave të tij motrave të tij, jo fëmijëve të tij, duke i futur kështu ato në konflikt të drejtpërdrejtë me trashëgimtarët.
Maradona nuk la testament.
Maradona vdiq pas një operacioni në tru pa lënë testament.
Ish-bashkëpunëtorët e tij pretendojnë se ai donte t’ua linte të drejtën për të përdorur emrin dhe imazhin e tij motrave të tij, ndërsa fëmijët e tij këmbëngulin se sipas ligjit argjentinas, këto të drejta u takojnë ekskluzivisht atyre.
Po zhvillohen procedura kundër disa ish-bashkëpunëtorëve me dyshimin për përfitim të paligjshëm nga përdorimi i emrit të Maradonës.
Fëmijët pretendojnë se ishte e drejta për të përdorur imazhin e tij që u bë shkaku i një përçarjeje të thellë familjare.
Siç i tha vajza e tij Jana Maradona The New York Times: “Në thelb, ata vendosën të ishin kundër nipërve dhe mbesave të tyre për shkak të parave.”
Ata zbulojnë produkte të reja me emrin e Maradonës çdo ditë
E ulur në zyrën e avokatit të saj – dhe fëmijët kanë punësuar disa ekipe ligjore – Jana Maradona foli me The New York Times rreth ndjenjave të dëshpërimit, zemërimit dhe mosbesimit.
Siç thotë ajo, familja zbulon produkte të reja që përdorin emrin ose ngjashmërinë e babait të saj pothuajse çdo ditë.
Patatina, pije energjike, verë, puro, locione pas rroje dhe madje edhe çorape me emrin ose markën tregtare të Maradonës shfaqen në treg.
Në qendër të gjithë mosmarrëveshjes është kompania e lartpërmendur Sattvica SA, e cila u themelua në vitin 2015 në emër të Maradonës nga avokati dhe bashkëpunëtori i tij i hershëm Matías Morla, një njeri që shumë në Argjentinë e akuzojnë se ka pasur një ndikim të madh tek futbollisti legjendar gjatë viteve të fundit të jetës së tij.
Megjithatë, Morla i hedh poshtë akuzat.
Ai pretendon se Maradona gjithmonë i ka ndihmuar motrat e tij financiarisht dhe se e dinte se, pas vdekjes së tij, ato “nuk do të kishin një jetë dinjitoze”.
Versioni i tij i ngjarjeve u mbështet edhe nga motra e Maradonës, Rita, e cila deklaroi në një përgjigje të shkurtër për The New York Times se fëmijët kishin një marrëdhënie “të tmerrshme” me babanë e tyre para vdekjes së tij.
Nga ana tjetër, ish-menaxheri dhe miku i tij i hershëm i Maradonës, Guillermo Cóppola, ka një mendim krejtësisht të ndryshëm.
“Morla hyri në jetën e Diegos dhe nxori shumë njerëz prej saj “, tha Cóppola.
Gjykata mori anën e fëmijëve të Maradonës
Një gjykatë në Buenos Aires konfirmoi në janar të këtij viti se fëmijët e Maradonës janë trashëgimtarët e tij ligjorë.
Në të njëjtën kohë, Sattvica SA u urdhërua të ndalonte lidhjen e kontratave të reja dhe të paguante të ardhurat nga kontratat ekzistuese në një llogari nën kontrollin e gjykatës.
Megjithatë, avokatët e fëmijëve të Maradonës pretendojnë se shitja vazhdoi pavarësisht këtij vendimi dhe besojnë se ka një numër të madh kontratash që ende nuk janë zbuluar.
Maradona ishte shumë më tepër sesa një futbollist
Brenda dhe jashtë fushës, Maradona ishte një simbol i rebelimit, adhurimit dhe polemikave si pak figura të tjera sportive.
Të gjitha këto kontraste ndoshta ilustrohen më së miri nga edicioni i tij legjendar kundër Anglisë në Kupën e Botës 1986.
Së pari, ai shënoi një gol me dorën e tij, të cilën më vonë e quajti “Dora e Zotit” (“La Mano de Dios”), dhe vetëm pak minuta më vonë shënoi një gol që shumë ende e konsiderojnë golin më të bukur në historinë e futbollit.
Tetë vjet më vonë, karriera e tij në skenën më të madhe praktikisht mbaroi pas një pezullimi për doping në Kupën e Botës.
Më vonë, reputacioni i tij u rëndua më tej nga mosmarrëveshjet mbi atësinë, lidhjet e dyshuara me mafian dhe një betejë e gjatë me varësinë.
Megjithatë, për një numër të madh argjentinasish, veçanërisht anëtarë të klasës punëtore, ishin pikërisht këto dobësi njerëzore që çimentuan kultin e tij.
Investitorët në mbarë botën donin një pjesë të famës së Maradonës
Pikërisht për këtë arsye emri i Maradonës është bërë jashtëzakonisht tërheqës për investitorët.
Kompani nga Mbretëria e Bashkuar, Italia, India dhe Dubai u përpoqën të bënin biznes duke përdorur markën e tij.
“New York Times” foli me gjashtë persona që pretendojnë se kanë licenca ekskluzive për të përdorur emrin e Maradonës.
Të gjithë besonin se zotërimi i një pjese të trashëgimisë së tij mund të vlente një pasuri të vërtetë.
Një nga më të famshmit midis tyre është Stefano Ceci, pronari i një picerie nga Napoli, i cili ishte mik i ngushtë i Maradonës për vite me radhë.
Pas vdekjes së tij, ai vazhdoi të nënshkruante marrëveshje licencimi në emër të tij.
Për të vërtetuar sa të afërt ishin, ai u tregoi gazetarëve kontrata, si dhe një valixhe plot me kujtime nga jeta e tyre së bashku – përfshirë një çantë në të cilën mban një tufë flokësh të Maradonës.
Avokatët e familjes pretendojnë se kontrata u ndryshua më pas për t’i dhënë Cecit të drejta shumë më të gjera sesa ishin parashikuar fillimisht.
Avokati i tij, Dimitri Russo, i hedh poshtë këto pretendime dhe thekson se është një kontratë plotësisht e vlefshme.
Ai shton se miqësia midis dy burrave ishte jashtëzakonisht e ngushtë.
Ceci ka tatuazhe të Maradonës, ai e quajti vajzën e tij MaraDonna dhe qenin e tij Diego.
Debatet rreth emrit të Maradonës kanë rezultuar në humbje prej milionash.
Marrëveshje të shumta të bëra nga Stefano Ceci çuan në padi dhe humbje të mëdha financiare për partnerët e tij të biznesit.
Një nga rastet më të famshme ndodhi në vitin 2022, kur një sipërmarrës britanik investoi rreth 200,000 dollarë në lançimin e një tokeni dixhital (NFT) me emrin e Maradonës.
Megjithatë, shpejt dolën kompani të tjera që pretendonin se kishin të drejtë të përdornin imazhin e Maradonës dhe projekti përfundoi në mosmarrëveshje ligjore.
As EA Sports nuk arriti të shmangte problemet ligjore
Një nga mosmarrëveshjet më të famshme ishte mbi lojën video EA FC nga Electronic Arts.
Maradona u bë pjesë e lojës në vitin 2017, por u hoq pas vdekjes së tij për shkak të pretendimeve konkurruese nga palë të ndryshme që pretendonin se kishin të drejta mbi imazhin e tij.
Vetëm në shkurt të vitit 2025 u rikthye në lojë, pasi Electronic Arts arriti një marrëveshje me fëmijët e Maradonës.
Probleme të ngjashme përjetoi edhe klubi italian Napoli, i cili u përball me mosmarrëveshje ligjore për shitjen e fanellave me imazhin e Maradonës pas vdekjes së tij.
Miliona dollarë të humbur për shkak të mosmarrëveshjes
Biznesmeni italian Alfonso Di Prisco dhe sipërmarrësi britanik Sanjay Wadhwani shpenzuan qindra mijëra dollarë duke u përpjekur të siguronin të drejta ekskluzive në mbarë botën për të përdorur imazhin e Maradonës.
Në fund, edhe ata përfunduan në gjyqe.
Wadhwani, i cili ishte partner në Sattvica SA, vlerëson se investitorët humbën deri në 5 milionë dollarë për shkak të pretendimeve kontradiktore të pronësisë.
“Ndonjëherë digjesh, ndonjëherë jo,” tha Wadhwani.
Sot, ai beson se të gjitha të drejtat u përkasin fëmijëve të Maradonës.
Akuza penale kundër motrave të Morlës dhe Maradonës
Në shtator 2025, një gjykatë argjentinase ngriti padi ndaj Matías Morlos dhe kunatit të tij.
Ata akuzohen për administrim mashtrues në dëm të trashëgimtarëve të Maradonës.
Si masë e përkohshme, prona e tyre me vlerë rreth 1.3 milion dollarë u sekuestrua.
Aktakuza u zgjerua më vonë për të përfshirë motrat e Maradonës, Rita dhe Claudia, të cilat akuzohen si bashkëpunëtore në mashtrimin e dyshuar.
Në prill të vitit 2026, një gjykatë argjentinase urdhëroi fillimin e gjyqit të Morley-t, bashkëpunëtorëve të tij dhe motrave të Maradonës, dhe në të njëjtën kohë, u riafirmua ndalimi i Sattvica SA për të asgjësuar markat e kontestuara.
Fëmijët e Maradonës fituan gjithashtu në gjykatat evropiane
Ndërsa në Argjentinë zhvillohej një betejë e zgjatur ligjore, trashëgimtarët e Maradonës arritën një fitore të rëndësishme para gjykatave evropiane.
Në nëntor 2023, Gjykata e Përgjithshme e Bashkimit Evropian hodhi poshtë kërkesën e kompanisë Sattvica SA për të transferuar pronësinë e markës tregtare “Diego Maradona”, të cilën vetë futbollisti e regjistroi në vitin 2008 në Zyrën e Pronësisë Intelektuale të Bashkimit Evropian (EUIPO).
Kompania pretendoi se kishte dokumente të nënshkruara nga Maradona, por trashëgimtarët e tij kundërshtuan vlefshmërinë e tyre ligjore.
Gjykata vendosi që dokumentacioni i paraqitur nuk ishte i mjaftueshëm për të justifikuar transferimin e pronësisë së markës tregtare.
U theksua veçanërisht se Maradona vdiq përpara se kompania të paraqiste një kërkesë për regjistrimin e transferimit, gjë që e bëri të pamundur eliminimin e mëvonshëm të parregullsive të vëzhguara.
Fitore e madhe edhe në Britaninë e Madhe
Një tjetër fitore e rëndësishme ligjore erdhi në maj 2025.
Zyra e Pronësisë Intelektuale e Mbretërisë së Bashkuar (UKIPO) ka refuzuar tre aplikime nga kompania britanike Podium Icons Ltd për të regjistruar markat tregtare “DIEGO ARMANDO MARADONA” dhe nënshkrimin e tij.
Në shpjegimin e vendimit, u tha se kompania veproi me keqbesim, duke u përpjekur të përfitonte nga fama e ikonës së ndjerë të sportit pa asnjë bazë ligjore.
Autoritetet britanike kanë vlerësuar se vetëm aplikimi i një marke tregtare me emrin e një personi të famshëm, pa një lidhje të vërtetë tregtare me të ose trashëgimtarët e tij, është një përpjekje për të përfituar nga reputacioni i dikujt tjetër.
Vendimi mbështetet gjithashtu në jurisprudencën evropiane sipas së cilës, pas vdekjes së pronarit të markës tregtare, të drejtat u kalojnë automatikisht trashëgimtarëve të tij.
Zoti i futbollit nuk la testament
Pavarësisht të gjitha mosmarrëveshjeve ligjore, Argjentina vazhdon të festojë heroin e saj më të madh të futbollit.
Për miliona tifozë, Maradona mbetet një simbol i vendit, një njeri të metat e të cilit ishin po aq të mëdha sa talenti i tij.
Siç përfundon The New York Times, për argjentinasit, Maradona është zoti i futbollit – një zot me të meta, gabime dhe dobësi, njësoj si njerëzit që e admirojnë atë.
Por një detaj ndryshoi gjithçka.
Zoti nuk la testament.
Për shkak të kësaj, një betejë ligjore prej shumë milionë dollarësh vazhdon të zhvillohet sot mbi çështjen se kush e zotëron në të vërtetë pasurinë që emri i tij vazhdon të sjellë në të gjithë botën.
