Njëmbëdhjetë anëtarë të Bashkimit Evropian po kërkojnë të kufizohet mundësia e vetos në politikën e jashtme. Në të njëjtën kohë, Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, paraqiti një plan të ri për anëtarët e ardhshëm – me mundësinë e integrimit gradual, por edhe kushte më të rrepta. Debati mbi zgjerimin është përshpejtuar ndjeshëm në muajt e fundit, por ende nuk ka një marrëveshje se si duhet të duket zgjerimi i ardhshëm.
Sipas Komisioneres për Zgjerim, Marta Kos, Bashkimi Evropian do t’ia kushtojë vjeshtën e ardhshme përgatitjes së vendeve kandidate për anëtarësim dhe reformave brenda BE-së.
“Në muajt e mëparshëm, vendet anëtare kanë paraqitur ide të ndryshme, dhe ndonjëherë të kundërta. Ekzistojnë koncepte të ndryshme – anëtarësim i asociuar, integrim gradual në tregun e përbashkët, në institucionet e BE-së, dhe gjithashtu flitet për kufizime të caktuara mbi të drejtat e vendeve të reja anëtare, madje edhe kufizime mbi të drejtën e votës. Nga ana tjetër, disa thonë jo, kjo është jashtë diskutimit, nuk mund të kemi vende anëtare të nivelit të parë dhe të dytë”.
Kandidatët para rregullave të reja të pranimit
Vjeshta është gjithashtu e rëndësishme për kandidatët – kërkohet gjithashtu një përgjigje për pyetjen se kur mund të ndodhë në të vërtetë zgjerimi i ri.
Mendoj se ky propozim i ri është në përputhje me propozimin që paraqiti edhe Friedrich Mertz, i cili është se duhet të ketë njëfarë integrimi në bllok. Në thelb, shtetet do të marrin të drejta në ato fusha në të cilat kanë kryer një shkallë të caktuar reformash ose integrimi”, thekson Mijat Kostić, New Third Time.
“Vendet kandidate ndoshta presin më shumë qartësi dhe parashikueshmëri në lidhje me hapat e mëtejshëm”, shton Gajić.
A po ndryshon një nga parimet kryesore të BE-së?
Në të njëjtën kohë – kërkesë e njëmbëdhjetë anëtarëve – ata po kërkojnë të kufizohet mundësia e vetos në politikën e jashtme. A ndryshon kjo një nga parimet kryesore të Unionit apo është thjesht një mënyrë për të përdorur më mirë mekanizmat që ekzistojnë tashmë?
“Vota e tepërt është gjithmonë një temë, prandaj ky sistem u krijua për të vendosur unanimisht. Por ishte pikërisht abuzimi i këtij sistemi që çoi në nevojën që në rrethanat aktuale gjeopolitike, në një kohë kur BE-ja ndihet e kërcënuar në aspektin e sigurisë, ekziston nevoja për të ndryshuar mënyrën e vendimmarrjes”, thotë Aleksandra Joksimović nga Qendra për Politikë të Jashtme.
Mijat Kostić beson se motivi kryesor për ndryshimin e këtyre rregullave është rikrijimi i njëfarë uniteti dhe bashkëpunimi.
“Në kuptimin që kapaciteti shantazhues zvogëlohet, por edhe që vendet e reja anëtare që po vijnë tani, për shkak të disa gjërave, siç thuhet në këtë dokument, jo thelbësore që lidhen me vetë vendimmarrjen, mund të shantazhojnë vendimmarrjen në disa fusha të tjera”, thekson Kostić.
Pritet që Komisioni Evropian të paraqesë zyrtarisht propozimet e reja më 30 shtator. Këshilli Evropian duhet më pas, në takimin e tij më 15 tetor, të marrë vendime konkrete.
