ADMINISTRATA e Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, po bën presion që ish-kryeministri hungarez Viktor Orban të bëhet sekretari i ri i përgjithshëm i OKB-së, sipas një raporti që citon burime nga tre vende. Zyrtarët amerikanë ia paraqitën propozimin Orbanit dhe e inkurajuan atë të bashkohej me garën. Edhe pse ai tregoi interes, ai ende nuk ka marrë një vendim përfundimtar për kandidaturën e tij, shkruan The Jerusalem Post .
Sipas raportit, bazuar në bisedimet e mëparshme në Uashington, ata besojnë se kandidatura e Orbanit do të mbështetet si nga Rusia ashtu edhe nga Kina, gjë që mund ta bëjë atë një kandidat të përbashkët të mbështetur nga të tre superfuqitë. Zyrtarë nga SHBA-ja dhe një vend tjetër thonë se kur Uashingtoni, Moska dhe Pekini bien dakord për një çështje në Këshillin e Sigurimit, ata zakonisht mund ta zbatojnë atë.
Një zyrtar i Departamentit të Shtetit të SHBA-së pranoi se propozimi në fillim dukej jorealist, por argumentoi se Orban mund të fitonte mbështetje të konsiderueshme në Këshill. Sipas vlerësimit të tij, tetë nga 15 anëtarët e Këshillit të Sigurimit do ta mbështesnin kandidaturën e tij “pa problem”, me mundësinë e mbledhjes së deri në dhjetë votave. Raporti, megjithatë, nuk rendit premtimet zyrtare të mbështetjes për Orban nga asnjë vend.
Emri i Orbanit u përmend disa herë gjatë debateve.
Pyetja kryesore është se si do të reagojnë Britania dhe Franca, anëtare të përhershme të Këshillit të Sigurimit me të drejtë vetoje. Raporti sugjeron që të dy vendet mund të mos e bllokojnë kandidatin e mbështetur nga shumica e Këshillit dhe tre anëtarët e tjerë të përhershëm. Megjithatë, as Londra dhe as Parisi nuk kanë marrë ende një qëndrim zyrtar.
Sipas raportit, emri i Orbanit është përmendur vazhdimisht gjatë diskutimeve midis zyrtarëve amerikanë në lidhje me kandidatin e preferuar për sekretarin e përgjithshëm të ardhshëm të OKB-së. Zyrtarët amerikanë thuhet se thanë se po kërkonin “dikë si Orban”, një sugjerim për të cilin u ra dakord nga homologët e tyre kinezë dhe rusë. Pas kësaj, Uashingtoni filloi të shqyrtonte nëse do t’i drejtohej drejtpërdrejt Orbanit.
Zyrtarët amerikanë më pas kontaktuan Orbanin për të parë nëse ai ishte i interesuar për këtë pozicion. Sipas raportit, ai ishte i hapur ndaj propozimit, por shprehu disa rezerva për shkak të identitetit të tij si politikan nacionalist. Thuhet se ai ngurron të shpallë kandidaturën e tij derisa të jetë i sigurt për fitoren. Orban nuk donte të komentonte mbi këto akuza.
Konkurrentët e Orbanit janë kryesisht burokratë dhe diplomatë.
Një zyrtar i Departamentit të Shtetit e përshkroi Orbanin si “një kandidat ideal për konservatorët e MAGA-s”. Ai përmendi kundërshtimin e tij ndaj imigracionit masiv, OJQ-ve liberale dhe qendrave me ndikim të pushtetit në gjyqësorin dhe median e Hungarisë. Gjatë mandatit të tij, Orban është përplasur vazhdimisht me Bashkimin Evropian, ndërsa njëkohësisht ka ndërtuar marrëdhënie të ngushta me Kinën.
Trump mbështeti Orbanin gjatë zgjedhjeve të prillit në Hungari, dhe zëvendëspresidenti JD Vance gjithashtu bëri fushatë për këtë çështje. Trump dhe Vance pritet të mbështesin Orbanin në garën për shefin e OKB-së nëse ai vendos të kandidojë, sipas një burimi tjetër të njohur me iniciativën. Burimi shtoi se çdo njoftim zyrtar do të priste deri pas zgjedhjeve të mesit të mandatit në SHBA.
Një zyrtar nga një vend tjetër tha se grupi aktual i kandidatëve përbëhet kryesisht nga njerëz nga burokracia ndërkombëtare ose diplomacia prapa skenave. Orban, në të kundërt, do të sillte qasjen e një udhëheqësi politik të mësuar me ushtrimin e pushtetit.
“OKB-ja nuk mundi ta frikësonte atë”
Zyrtari amerikan u pajtua me këtë vlerësim dhe pohoi se Orban ka botëkuptimin e saktë ideologjik, di si ta menaxhojë opozitën dhe se establishmenti i OKB-së nuk mund ta frikësojë atë. Megjithatë, raporti shprehu gjithashtu shqetësimin se emërimi i Orbanit mund ta shndërrojë sekretarin e përgjithshëm të OKB-së në një mbrojtës të Presidentit rus Vladimir Putin dhe udhëheqësve të tjerë autoritarë.
Lidhjet e tij me Moskën dhe Pekinin, si dhe polemikat mbi politikat e tij në Hungari, pritet të vihen në qendër të vëmendjes nëse ai hyn në garë. Kandidatë të tjerë përfshijnë diplomaten e Emirateve të Bashkuara Arabe, Lana Nusseibeh, e cila hyri në garë javën e kaluar dhe kandidatura e së cilës po fiton vrull.
Nusseibeh pritet t’u përgjigjet pyetjeve nesër, përpara një votimi tjetër joformal në Këshillin e Sigurimit të planifikuar për pasnesër, i cili do të testojë gjithashtu mbështetjen për kandidaturën e saj. Qëllimi i këtij votimi joformal është të vlerësojë mbështetjen për kandidatë të ndryshëm, ndërsa anëtarët e Këshillit të Sigurimit përpiqen të arrijnë një konsensus mbi emërimin.
Ende nuk është e qartë nëse emri i Orbanit do të jetë në fletën e votimit, dhe nëse kandidatë të tjerë mund t’i bashkohen garës. Mandati i Sekretarit të Përgjithshëm aktual të OKB-së, Antonio Guterres, përfundon më 31 dhjetor. Deri më tani, përpjekjet për të promovuar kandidaturën e Orbanit bazohen në diskutime dhe vlerësime të burimeve të cituara në raport. Nuk ka asnjë njoftim zyrtar për kandidaturën e tij apo konfirmim publik se tre superfuqitë do ta mbështesin atë.
