Pjesëmarrja në zgjedhjet izraelite është në nivelin e saj më të lartë në më shumë se katër dekada , ndërsa qytetarët drejtohen drejt kutive të votimit për një përballje që shumë e përshkruajnë si një nga më vendimtarët në historinë e vendit .
Sondazhet e opinionit publik të publikuara të premten tregojnë se kryeministri në largim Benjamin Netanyahu është pothuajse i barabartë me ish-shefin e ushtrisë izraelite Gandhi Eisenkot në garën për kryeministër.
Megjithatë, asnjëri nga kampet politike nuk duket se do të sigurojë 61 vendet e nevojshme për të formuar një qeveri shumice, duke paralajmëruar javë ose edhe muaj negociatash politike. Fushata zgjedhore u përqendrua në demokraci dhe siguri.
Këtë mëngjes, disa parti të mëdha raportuan parregullsi të dyshuara në qendrat e votimit në të gjithë vendin. Megjithatë, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve i Izraelit tha se nuk kishte prova për manipulim sistematik të fletëve të votimit.Eisenkot, kreu i partisë së sapoformuar Yashar, kryeson të ashtuquajturin “blloku i ndryshimit”, një aleancë partish me prejardhje të ndryshme ideologjike, por që bien dakord për nevojën e largimit të Netanyahut nga pushteti. Blloku përfshin gjithashtu ish-kryeministrat Naftali Bennett dhe Avigdor Lieberman, dy politikanë të krahut të djathtë me qëndrime të ashpra mbi çështjet e sigurisë, si dhe Yair Golan, një ish-gjeneral me orientim të majtë.
Për Netanyahun, i cili u bë kryeministër për herë të parë në vitin 1996, një rikthim në pushtet varet nga një aleancë e re me partitë e ekstremit të djathtë dhe ultraortodokse që përbëjnë koalicionin aktual qeverisës, më të djathtën në historinë e Izraelit. Ministrat e ekstremit të djathtë Itamar Ben-Gvir dhe Bezalel Smotrich, të cilët udhëheqin parti të ndara, kanë luajtur një rol qendror në qeverinë e Netanyahut, ndërsa gëzojnë edhe mbështetjen e kolonëve.
Dy blloqe politike arabe po marrin pjesë gjithashtu në zgjedhje , pasi rreth një e pesta e popullsisë së Izraelit janë arabë , shumë prej të cilëve identifikohen si qytetarë palestinezë të Izraelit. Edhe pse ata mund të luajnë një rol vendimtar në formimin e një qeverie, pothuajse të gjitha partitë kryesore hebraike kanë përjashtuar bashkëpunimin me ta.
Siguria është një çështje dominuese në fushatë. Blloku i opozitës akuzon Netanyahun se nuk ka siguruar sigurinë që lejoi sulmet e Hamasit më 7 tetor, në të cilat u vranë gati 1,200 persona dhe u morën peng 251 të tjerë në Gaza.
Opozita po bën thirrje për krijimin e një komisioni të pavarur hetimor për sulmet, diçka që Netanyahu e ka kundërshtuar prej kohësh, duke argumentuar se një komision i tillë do të ishte i anshëm kundër tij.Në të njëjtën kohë, kundërshtarët e tij paralajmërojnë për kërcënime ndaj demokracisë . Kryeministri është në gjyq për korrupsion, të cilin ai e mohon, ndërsa vazhdon të shtyjë përpara reformat kontroverse në sistemin gjyqësor që kishin shkaktuar protesta masive para sulmeve të 7 tetorit.
Të dielën, Kanali 12 i Izraelit raportoi se Netanyahu kishte kërkuar një operacion ushtarak të minutës së fundit që mund të shkaktonte një konflikt me Iranin para zgjedhjeve, por u kundërshtua nga shefi i shtabit të ushtrisë izraelite, Eyal Zamir. Të nesërmen, CNN raportoi se ai ishte përpjekur gjithashtu ta bindte Trumpin të autorizonte sulme të reja ndaj Iranit, por pa sukses. Netanyahu i mohoi të dy raportet.
Në qendër të debatit të fushatës ishte një imazh i krijuar duke përdorur inteligjencën artificiale, i cili përshkruante një bombë bërthamore që godiste Tel Avivin. Ai paralajmëroi se ishte i vetmi udhëheqës që mund ta mbronte Izraelin “nëse iranianët pajisen me armë bërthamore”. Eisenkot e quajti atë “histerik”.Një çështje tjetër përçarëse është shërbimi ushtarak. Qeveria e Netanyahut nuk ka zbatuar një vendim të Gjykatës së Lartë që do të kërkonte që burrat ultra-ortodoksë hebrenj që studiojnë ekskluzivisht në institucione fetare të rekrutoheshin në ushtri. Çështja ka shkaktuar protesta, pasi mijëra izraelitë të tjerë janë rekrutuar në luftë vitet e fundit. Dy partitë ultra-ortodokse në koalicionin qeverisës kanë mbështetur protestat kundër rekrutimit ushtarak.
Lidhur me çështjen e Gazës, Eisenkot mban një qëndrim përgjithësisht të ngjashëm me Netanyahun. Ai është zotuar t’i japë fund sundimit të Hamasit në rajon brenda 18 muajsh, qoftë nëpërmjet një plani paqeje të udhëhequr nga SHBA-të, ose, nëse është e nevojshme, me mjete ushtarake.
Izraeli vazhdon të nisë sulme pothuajse të përditshme në Gaza që nga një armëpushim i arritur vitin e kaluar, duke pretenduar se synon operativët e Hamasit. Sipas Ministrisë së Shëndetësisë së Gazës, e cila kontrollohet nga Hamasi dhe shifrat e së cilës konsiderohen të besueshme nga OKB-ja, më shumë se 74,000 njerëz janë vrarë që nga fillimi i luftës.
Eisenkot në përgjithësi mbështet vendbanimet izraelite në Bregun Perëndimor të pushtuar, të cilat janë të paligjshme sipas ligjit ndërkombëtar. Megjithatë, ai ka bërë thirrje për masa më të ashpra kundër kolonëve ekstremistë hebrenj, sulmet e të cilëve kanë arritur nivele historike , sipas të dhënave të OKB-së. Ai ka folur gjithashtu për krijimin e kushteve për “autonomi ose një shtet me kompetenca të kufizuara” për palestinezët, nën kontrollin përfundimtar të sigurisë nga Izraeli.Në orën 22:00 të mbrëmjes sipas kohës lokale të sotme (20:00 GMT), rrjetet televizive izraelite do të publikojnë sondazhet e daljes në votime, të cilat do të japin një pamje të parë të drejtimit të votimit, pa përjashtuar devijime të konsiderueshme nga rezultati përfundimtar. Në fakt, rreth 70,000 izraelitë thuhet se janë kthyer nga jashtë vendit për të votuar, ndërsa qindra mijëra qytetarë do të shkojnë në qendrat e votimit për herë të parë .
Netanyahu do të monitorojë rezultatet me zyrtarë nga partia e tij, Likud, në Jerusalem, ndërsa Yashar i Eisenkotit, i themeluar vetëm vitin e kaluar, do të mblidhet në Tel Aviv.
Qindra mijëra ushtarë dhe rezervistë izraelitë po votojnë gjithashtu në zgjedhje. Megjithatë, numërimi i shumë votave të tyre nuk do të fillojë deri të mërkurën, gjë që më vonë mund të favorizojë partitë e krahut të djathtë, të cilat shihen si vende që kanë mbështetje të fortë midis këtij grupi të popullsisë.
Edhe pse gara shpesh portretizohet si një duel midis Eisenkot dhe Netanyahut, nuk përjashtohet mundësia që një politikan i tretë të marrë përsipër kryeministrinë nëse ai refuzon të mbështesë një koalicion pa e marrë vetë postin e lartë. Një nga skenarët më shqetësues është një bllokim politik, në rast se asnjë bllok nuk siguron shumicën dhe nuk mund të formohet një qeveri minoritare. Në këtë rast, do të shpalleshin zgjedhje të reja, me Netanyahun që do të mbetej kryeministër i përkohshëm.Kujtojmë se, nga viti 2019 deri në vitin 2022, Izraeli u zhvillua në pesë zgjedhje radhazi, pasi partitë dështuan vazhdimisht të arrinin një marrëveshje bashkëpunimi.
