Afganistani dhe Pakistani janë përsëri në luftë, duke shkëmbyer zjarr përgjatë kufirit të tyre të thyer dhe të vështirë për t’u lundruar. Ministri i mbrojtjes i Pakistanit tha se vendit të tij i “ka sosur durimi” dhe shpalli “luftë të hapur” kundër Afganistanit fqinj të sunduar nga talebanët.
Është përshkallëzimi më i fundit në një konflikt të gjatë që vë përballë ushtrinë e mirëfinancuar, të fuqishme dhe të armatosur me armë bërthamore të Pakistanit kundër luftëtarëve talebanë afganë me dekada përvojë lufte, përfshirë një fitore ndaj forcave amerikane dhe të NATO-s në vitin 2021 pas viteve të kryengritjes, shkruan CNN .
Si filloi dhuna e fundit?
Vonë mbrëmë, forcat talebane nisën sulme ndaj pozicioneve pakistaneze përgjatë pjesëve të kufirit poroz dhe të kontestuar prej 2,600 kilometrash, i cili shtrihet përmes maleve dhe shkretëtirës. Kabuli tha se sulmet ishin në hakmarrje për bombardimet pakistaneze të javës së kaluar. Pakistanezët pretendojnë se më pas goditën kampet e militantëve në Afganistan dhe vranë të paktën 18 persona.
Pakistani iu përgjigj sulmeve të talebanëve sonte me “Operacionin Zemërimi i Drejtë”. Sulmet ajrore pakistaneze goditën Kabulin, provincën juglindore të Paktias dhe Kandaharin, i cili konsiderohet një bastion i talebanëve dhe ku, sipas vlerësimeve, ndodhet udhëheqësi i tyre Hibatullah Akhundzada.
Islamabadi tha se objektivat ishin objektet mbrojtëse të talebanëve afganë, gjë që përfaqëson një përshkallëzim të konsiderueshëm të strategjisë së mëparshme të hakmarrjes.
Një banore e Kabulit përshkroi momentin kur familja e saj u zgjua nga një shpërthim i fuqishëm. “Isha e tmerruar”, tha gruaja, emri i së cilës nuk u bë i ditur për arsye sigurie.
“Pastaj dëgjuam të shtëna me armë. Kur shikuam nga dritarja e apartamentit, pamë flakë si plumba që hidheshin drejt qiellit”, tha ajo, duke shtuar se nuk mund të flinte dhe ishte ende zgjuar në orën pesë të mëngjesit, nga frika se çfarë mund të ndodhte.
“Që nga shpërthimi i parë, dritat kanë qenë të ndezura në shumicën e shtëpive dhe apartamenteve përreth nesh. Jam e sigurt se çdo banor i Kabulit është ulur nga frika se mos goditet nga një bombë”, tha ajo.
Pohime kontradiktore rreth numrit të viktimave
Të dyja palët kanë dhënë shifra të ndryshme për viktimat. Pakistani pretendon se ka vrarë 133 luftëtarë talebanë, ndërsa Afganistani thotë se tetë ushtarë të tij janë vrarë. Këto shifra nuk mund të verifikohen në mënyrë të pavarur për shkak të largësisë dhe paarritshmërisë së zonës së konfliktit.
Në distriktin veriperëndimor Bajaur të Pakistanit, një predhë mortaje e qëlluar nga talebanët ra mbi një shtëpi dhe plagosi pesë persona, përfshirë dy fëmijë dhe një grua, tha zyrtari i policisë Fazal Akbar.
Histori e ndërlikuar e marrëdhënieve
Pavarësisht lidhjeve të ngushta ekonomike dhe kulturore, të dy vendet kanë një histori komplekse. Në tetor të vitit të kaluar, ato luftuan në konfliktin e tyre më vdekjeprurës në vite, pas të cilit u vendos një armëpushim i brishtë.
Pasi forcat e NATO-s rrëzuan talebanët në vitin 2001 për shkak se kishin strehuar autorët e sulmeve të 11 shtatorit, Pakistani u bë një nga sponsorët e tyre kryesorë. Luftëtarët talebanë gjetën strehim përtej kufirit në Pakistan dhe mbështetje për një kryengritje kundër qeverisë së mbështetur nga SHBA-të në Kabul.
Por pas tërheqjes së forcave amerikane dhe rikthimit të talebanëve në pushtet në vitin 2021, Pakistani është përballur me një rritje të dhunës islamiste. Islamabadi fajëson pjesën më të madhe të kësaj dhune talebanët pakistanezë dhe pretendon se Kabuli u ofron atyre strehim, gjë që talebanët afganë e mohojnë.
Sipas të dhënave të ndara me CNN nga ushtria pakistaneze, më shumë se 1,200 njerëz, përfshirë ushtarë dhe civilë, u vranë në sulme militante në të gjithë vendin në vitin 2025, dyfishi i numrit në vitin 2021.
Ministri pakistanez i Mbrojtjes, Khawaja Asif, tha në nëntor se shumë zyrtarë talebanë afganë ende kanë prona dhe familje në Pakistan.
Asif përdori rrjetet sociale këtë mëngjes për të akuzuar Afganistanin se po mbledh “të gjithë terroristët e botës” dhe “eksporton terrorizëm”, ndërkohë që u mohon popullit të vet të drejtat e njeriut. “Durimi ynë ka sosur. Tani ka një luftë të hapur midis nesh dhe jush”, theksoi ai.
Çekuilibri i forcave ushtarake
Sipas Institutit Ndërkombëtar për Studime Strategjike (IISS) në botimin “Ekuilibri Ushtarak 2025”, ndryshimi në forcën ushtarake të dy vendeve është i theksuar.
Ushtria pakistaneze është institucioni më i fuqishëm i vendit dhe ka një sistem të sofistikuar mbrojtës që përfshin forca tokësore, ajrore dhe detare. Ajo ka rreth 660,000 ushtarë aktivë, së bashku me gati 300,000 anëtarë të njësive paraushtarake dhe të policisë ushtarake.
Pakistani ka një arsenal modern, duke përfshirë avionë luftarakë amerikanë F-16, Mirage francezë dhe JF-17, të cilët i prodhon në bashkëpunim me Kinën.
Pakistanski vojni avioni JF-17.
Nga ana tjetër, Afganistani ka një strukturë unike talebane me më pak se 200,000 njerëz. Nuk ka forcë ajrore funksionale, duke u mbështetur në disa helikopterë dhe avionë transporti sovjetikë të vjetëruar, si dhe në mjete ajrore pa pilot.
Edhe pse nuk kanë armatim të rëndë si Pakistani, talebanët kanë përvojë të gjerë në luftën guerile, të formësuar nga dekada konfliktesh asimetrike.
A do të përshkallëzohet konflikti?
Përshkallëzimet e mëparshme janë qetësuar pas disa ditësh luftimesh, shpesh me ndërmjetësimin e vendeve si Arabia Saudite dhe Turqia.
Analistët paralajmërojnë se përshkallëzimi i mëtejshëm mund ta destabilizojë më tej rajonin.
“Pakistani e ka bërë të qartë se do të veprojë përsëri nëse talebanët afganë nuk ndërmarrin veprime kundër udhëheqësve dhe anëtarëve të talebanëve pakistanezë në tokën afgane”, tha Samina Ahmed e Grupit të Krizave.
“Islamabadi dhe Kabuli duhet të vazhdojnë urgjentisht negociatat, me ndërmjetësimin e partnerëve të besueshëm si Turqia, Katari dhe Arabia Saudite”, beson Ahmed.
