Nëse tensionet gjeopolitike nuk zbuten, si mund të duket bota pas pak vitesh? Gazeta britanike Telegraph e ka analizuar këtë dhe ka parashikuar se në atë rast qendra e të gjitha aktiviteteve mund të jetë Skocia, ose më saktë pjesa verilindore e saj, ku ndodhet baza ajrore e madhe RAF Lossiemouth.
Analistët e sigurisë e imagjinuan këtë skenar: viti është 2030 dhe marrëdhëniet diplomatike midis Londrës dhe Moskës po shemben para syve të botës. Ambasadorët po tërhiqen, konsullatat po mbyllin dyert e tyre, retorika po bëhet gjithnjë e më e ashpër çdo ditë. Por drama e vërtetë nuk zhvillohet në konferenca për shtyp, por thellë nën sipërfaqen e detit.
Nëndetëset ruse, të armatosura me raketa lundrimi të afta të shkatërrojnë lagje të tëra qyteti, po lëvizin pa u vënë re përgjatë bregdetit britanik dhe po zënë pozicione nga të cilat do të godasin objektiva kyçe. Kjo nuk është më një mundësi teorike, por një skenar për të cilin duhet përgatitur seriozisht: sulmi i parë i drejtpërdrejtë ndaj Mbretërisë së Bashkuar dhe NATO-s që nga viti 1945.
Një kërcënim më afër shtëpisë
Gjatë 20 viteve të fundit, forcat britanike kanë luftuar mijëra kilometra larg – në Irak, Afganistan dhe pjesë të tjera të Lindjes së Mesme. Vija e frontit ishte diku në shkretëtirë, jo përgjatë shkëmbinjve të bardhë të Doverit. Sot, harta strategjike po rivizatohet, shumë më afër territorit britanik.Me aktivitetin në rritje të Rusisë në Arktik, një rajon që planifikuesit ushtarakë e quajnë “Veriu i Epërm”, Skocia po bëhet një pikë kyçe mbrojtëse për Perëndimin. Shkrirja e akullit, rrugët e reja detare dhe militarizimi i rajoneve veriore kanë hapur një hapësirë për konkurrencën e fuqive të mëdha. Kjo zonë është thelbësore për Rusinë, ndërsa ajo kërkon të sigurojë akses të sigurt në Atlantikun e Veriut nga Murmansk – selia e Flotës së saj Veriore.
Nëse nëndetëset ruse do të ishin në gjendje të kalonin nëpër këtë korridor pa u zbuluar, ato mund të prisnin rrugët detare që do të transportonin forcat dhe pajisjet amerikane në Evropë në rast lufte. Kjo do ta dobësonte NATO-n në një kohë kur ajo ka më shumë nevojë për lidhjen e saj transatlantike. Në zemër të kësaj loje strategjike është i ashtuquajturi kalim GIUK – një “grykë bllokimi” detar rreth 700 milje e gjerë që shtrihet nga Groenlanda përmes Islandës deri në Mbretërinë e Bashkuar. Kushdo që kontrollon këtë hapësirë kontrollon hyrjen dhe daljen në Atlantik.Lossiemouth – sytë dhe veshët e NATO-s
Në skajin jugor të këtij harku mbrojtës ndodhet RAF Lossiemouth, një bazë ajrore e gjerë në verilindje të Skocisë. Ajo mbulon rreth 1,400 hektarë dhe funksionon si një qytet i vogël – me mijëra ushtarë, akomodime familjare, fusha sportive dhe infrastrukturën e nevojshme për gatishmëri të vazhdueshme luftarake.
Sot, Lossiemouth është një nga bazat ushtarake më të rëndësishme në Evropë. Atje ndodhen avionë modernë patrullimi detar Poseidon MRA1, të njohur edhe si P-8A. Të zhvilluar në platformën Boeing 737, ata duken si avionë komercialë nga jashtë, por janë të mbushur me teknologji të sofistikuar ushtarake nga brenda.
Ekuipazhet lëshojnë shama sonare që gjurmojnë tingujt nënujorë, analizojnë nënshkrimet akustike të nëndetëseve, monitorojnë anijet sipërfaqësore me radarë me rezolucion të lartë dhe monitorojnë çdo lëvizje të dyshimtë në Atlantikun e Veriut. Avioni gjithashtu ka mundësinë e mbikëqyrjes vizuale përmes hapjeve speciale, të cilat mundësojnë konfirmimin e objektivave në det.Por P-8 nuk është vetëm një mjet zbulimi. Ai është i pajisur me torpedo dhe raketa kundër anijeve. Nëse porositet, mund të veprojë në mënyrë ofensive. Ministria Britanike e Mbrojtjes e quan atë “maja e shtizës” e mbrojtjes së Mbretërisë së Bashkuar.Kërcënim nga thellësitë
Ekspertët vlerësojnë se një sulm i mundshëm i parë rus ka më shumë të ngjarë të vijë nga deti sesa nga ajri. Shqetësim i veçantë janë nëndetëset ruse të klasit Yasen, një nga më të përparuarat në botë. Të armatosura me raketa Kalibr me një rreze veprimi prej rreth 1,600 kilometrash, këto nëndetëse mund të nisin sulme precize nga distanca të gjata.
Raketa të tilla janë përdorur tashmë në Ukrainë, ku ato kanë goditur si objektiva ushtarake ashtu edhe civile. Në teori, një raketë e lëshuar nga thellësitë e Detit të Veriut mund të arrijë në qendër të Londrës. Kjo është arsyeja pse strategjia britanike mbështetet në zbulimin dhe gjurmimin e hershëm të nëndetëseve përpara se ato të vendosen në pozicion për t’u lëshuar.
Sipas shifrave zyrtare, ka pasur një rritje të ndjeshme të aktivitetit të anijeve ruse pranë ujërave britanike në dy vitet e fundit. Shqetësuese ishte një anije kërkimore nënujore ruse që vepronte në veri të Skocisë me dyshimin për hartëzimin e kabllove të komunikimit nënujor. Këto kabllo mbartin pjesën më të madhe të të dhënave dhe trafikut financiar të Britanisë. Dëmtimi ose sabotimi i tyre do të kishte pasoja serioze ekonomike dhe të sigurisë.
Tajfunët në gatishmëri të vazhdueshme
Luftëtarët e tajfunëve janë në detyrë mbi det, gjithashtu të bazuar në Lossiemouth. Dy avionë të armatosur janë vazhdimisht gati për t’u ngritur si pjesë e sistemit të Alarmit të Reagimit të Shpejtë. Pilotët qëndrojnë afër pistës në mënyrë që të mund të reagojnë brenda disa minutash.Në vitet para pushtimit rus të Ukrainës, përgjimet e avionëve rusë mbi Detin e Veriut ishin pothuajse rutinë. Sot, aktiviteti ajror rus është zvogëluar, por kërcënimi nuk është zhdukur – ai vetëm është zhvendosur poshtë valëve. Në rast të një përshkallëzimi serioz, vendimi për të përdorur armë nuk do të merrej nga pilotët, por nga udhëheqja politike e shtetit. Kjo thekson se sa serioz dhe potencialisht me ndikim të gjerë do të ishte një skenar i tillë.Pavarësisht rëndësisë strategjike në rritje të Lossiemouth, disa analistë paralajmërojnë për dobësi të mundshme. Sabotimi, sulmet kibernetike ose devijimet mund të çaktivizojnë përkohësisht kapacitetet kryesore. Avionët modernë të patrullimit nuk zëvendësohen lehtë dhe nxjerrja e tyre nga shërbimi – edhe pa shkatërrim të plotë – do ta dobësonte ndjeshëm mbikëqyrjen mbi Atlantik.
Udhëheqja ushtarake paralajmëron se nevojiten investime shtesë në mbrojtje dhe infrastrukturë. Debatet mbi buxhetin dhe prioritetet vazhdojnë, ndërsa vlerësimet e sigurisë bëhen gjithnjë e më të zymta. Pyetja që po bëhet gjithnjë e më shumë është: a është Britania vërtet e gatshme për një konflikt me intensitet të lartë në fqinjësinë e saj?
Ironikisht, Skocia ishte ndër pjesët më të sigurta të Mbretërisë së Bashkuar gjatë Luftës së Dytë Botërore, larg bombardimeve kryesore. Sot, ajo e gjen veten përsëri në vijën e frontit të një konflikti të mundshëm të madh fuqish.Në një nga hangarët e Lossiemouth qëndron një Spitfire i viteve 1940 – një simbol i mbrojtjes britanike në Betejën e Britanisë. Dikur qielli ishte fusha kryesore e betejës. Sot është deti, i padukshëm dhe i heshtur, por po aq i rrezikshëm.
Ndërsa Poseidoni dhe Tajfuni modernë fluturojnë mbi ujërat e akullta të Atlantikut të Veriut, mesazhi është i qartë: nëse do të kishte ndonjëherë një sulm ndaj Mbretërisë së Bashkuar, rruga më e mundshme do të ishte nga veriu. Dhe Skocia do të bëhej përsëri mburoja e Evropës.
