Amerikanët kishin njoftuar se do të sulmonin; dhe iranianët e prisnin këtë. Edhe operacioni për të eliminuar Khamenein ishte njoftuar në thelb nga vetë Trump. Megjithatë, megjithëse i pritshëm (të paktën në një farë mase), ajo që po zhvillohet tani në kontekstin e kësaj lufte të re vazhdon të trondisë dhe shqetësojë.
Nga ana e tyre, evropianët dje bënë thirrje për përmbajtje, duke shprehur shqetësimin e tyre. Megjithatë, përmbajtja tani ka filluar të zbehet në një periudhë përshkallëzimesh të paralajmëruara më parë; dhe shqetësimi tani është normaliteti i ri.
Afati kohor i përshkallëzimit
Më 1 prill 2024 , izraelitët sulmuan konsullatën iraniane në Damask, duke vrarë Mohammad Reza Zahedi , komandantin e Forcës Quds, zyrtarin më të lartë të Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike të Iranit që është vrarë që nga Qassem Soleimani.
Më 13-14 prill 2024 , Irani u hakmor duke lëshuar raketa dhe dronë kundër Izraelit . Ishte hera e parë në histori që Teherani kishte goditur drejtpërdrejt objektiva në territorin izraelit, në vend që përmes ndërmjetësve si Hezbollahu.
Më 19 prill 2024 , izraelitët u hakmorën, duke goditur sistemet e mbrojtjes ajrore S-300 në Isfahan, pranë centralit bërthamor Natanz.
Më 31 korrik 2024 , udhëheqësi politik i Hamasit, Ismail Haniyeh, u vra nga zjarri izraelit ndërsa ndodhej në Teheran, ku kishte udhëtuar për të marrë pjesë në inaugurimin e presidentit të ri, Masoud Pesekian.
Më 1 tetor 2024 , iranianët nisën sulme të reja në territorin izraelit, me afërsisht 200 raketa balistike, në hakmarrje për vrasjen e Haniyeh-s.
Më 26 tetor 2024 , izraelitët (u) përgjigjën, këtë herë me sulme ajrore kundër objektivave ushtarake brenda territorit iranian, duke nisur sulmin më të madh që Irani kishte marrë deri në atë pikë që nga vitet 1980 dhe lufta Iran-Irak.
Midis 13 dhe 24 qershorit 2025 , izraelitët kryen sulme të reja ndaj dhjetëra objektivave brenda Iranit, duke synuar objektet ushtarake dhe bërthamore. Këto sulme, të cilat ishin më të mëdhatë e ndërmarra ndonjëherë nga izraelitët kundër iranianëve, vranë shkencëtarë bërthamorë dhe personel ushtarak iranian të rangut të lartë. Irani u përgjigj duke dërguar mbi 500 raketa balistike dhe më shumë se 1,000 dronë kundër izraelitëve. Ky konflikt u bë i njohur si Lufta 12-Ditore. Ai përfundoi më 24 qershor, kur të dy palët ranë dakord për një armëpushim nën presionin amerikan. Megjithatë, dy lëvizje të tjera kishin ndodhur më parë.
Më 22 qershor 2025 , amerikanët goditën impiantet bërthamore të Iranit në Fordow, Natanz dhe Isfahan me “superbomba” të armatosura me armë bërthamore dhe raketa Tomahawk. Operacioni, i koduar “Heakri i Mesnatës”, ishte sulmi i parë amerikan në territorin iranian që nga viti 1988.
Më 23 qershor 2025 , iranianët iu përgjigjën sulmeve amerikane duke lëshuar raketa në bazën ajrore amerikane Al Udeid në Katar. Shënim i rëndësishëm: ata i kishin paralajmëruar amerikanët se do të sulmonin.
Epic Fury – Roaring Lion
Operacionet e reja ushtarake nga amerikanët (Epic Fury) dhe izraelitët (Roaring Lion) që filluan dje (28 shkurt) kundër Iranit, tani po e çojnë spiralen e përshkallëzimit të paralajmëruar jo një, por shumë hapa më tej. Konflikti më i madh në histori që ka ndodhur në boshtin SHBA-Izrael-Iran është tani një fakt.
Në dallim nga lufta 12-ditore që kishte filluar natën, kjo fazë e re e luftës filloi gjatë ditës, të shtunën në mëngjes, me izraelitët dhe amerikanët, në koordinim absolut dhe të vazhdueshëm, duke synuar rezidencat e zyrtarëve iranianë, zyrat e inteligjencës, objektet e lëshimit të raketave etj. Synimet e tyre: dobësimi i mbrojtjes ajrore iraniane dhe aftësive hakmarrëse iraniane, “prerja e kokës” së aparatit të pushtetit iranian duke eliminuar zyrtarët e lartë (vetë Udhëheqësi Suprem Ali Khamenei , Ministri iranian i Mbrojtjes etj.), paraliza e armikut, shoku politik dhe… dukshmëria më e madhe e mundshme e të gjitha këtyre humbjeve iraniane.
Ndryshe nga lufta 12-ditore, këtë herë pjesëmarrja amerikane nuk është “e menjëhershme”, por e përhershme, ndërsa Trump tani po flet hapur për perspektivën e ndryshimit të regjimit në Iran dhe jo vetëm për programet bërthamore dhe balistike iraniane të cilat, sipas tij, jo vetëm që duhet të kufizohen, por edhe të “eliminohen”.Ndryshe nga sa kishte ndodhur më parë, këtë herë përgjigja iraniane ishte e menjëhershme dhe objektivat e hakmarrjes iraniane ndryshonin (në Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahrein, Katar, Izrael, Kuvajt), një fakt që mund të zbulojë gjithashtu një mungesë koordinimi qendror nga ana e iranianëve, forcat e ndryshme të të cilëve tani godasin “si të duan”.
Në të njëjtën kohë, brenda pak orësh, Teherani kishte njoftuar mbylljen e Ngushticës së Hormuzit , ndërsa pritej të nisnin edhe sulme nga Huthitët e mbështetur nga Irani në Jemen. Duhet theksuar kalimthi se fakti që iranianët nuk kishin nisur, në kohën kur u shkruan këto rreshta, sulme kundër Arabisë Saudite (por kishin synuar Emiratet, të cilat kohët e fundit kanë qenë në kundërshtim me Riadin dhe i janë bashkuar Marrëveshjeve të Abrahamit) padyshim nuk ishte rastësi.
Edhe pse seriozisht i dobësuar, Irani është ende në gjendje t’i vërë flakën fqinjëve të tij nëse dëshiron. Për më tepër, është e sigurt se pavarësisht goditjeve që ka marrë, ai ende ka një arsenal jo të pakët që mund ta përdorë kurdo dhe kudo që e sheh të arsyeshme ose që mundet. Sa i përket mundësisë së një ndryshimi regjimi në Teheran që do të përmbyste atë që ka qenë në fuqi që nga viti 1979, kjo në praktikë – dhe pavarësisht vdekjes së 86-vjeçarit Khamenei – mbetet ende shumë e vështirë për t’u zbatuar, pasi deri vonë, të paktën, nuk dukej se kishte ndonjë forcë në Iran (me forcë të armatosur dhe mbështetje në aparatin shtetëror dhe forcat e sigurisë) që mund të përmbysnin regjimin e ajatollahëve.
Mbetet për t’u parë se çfarë do të ndodhë më pas. Megjithatë, nëse Trump “thjesht ia pret kokën” udhëheqjes iraniane dhe më pas largohet, duke e konsideruar “punën e kryer”, siç ka lënë të kuptohet se mund ta bëjë, atëherë padyshim që do të ketë një vazhdim…
