Gazeta e përditshme franceze Le Monde publikoi një artikull në faqen e saj të internetit me titullin ” Serbia, qendra kryesore e operacioneve ruse të destabilizimit në Evropë “. Teksti është nënshkruar nga korrespondenti vjenez i gazetës, Jean-Baptiste Chastand.
Shembulli i parë që mbështet këtë pretendim është rasti i tre qytetarëve serbë të cilët u dënuan në Serbi për spiunazh dhe diskriminim racor për vendosjen e kokave të derrave përpara nëntë xhamive në rajonin e Parisit në shtator 2025.
Vendimi, i dhënë fshehurazi në fund të dhjetorit si pjesë e një marrëveshjeje për pranimin e fajësisë, u zbulua më 6 mars, i raportuar për herë të parë nga Radio Free Europe dhe i parë gjithashtu nga Le Monde. Index raportoi për rastin një javë më parë .
Detajet e vendimit dhe autorët e krimit
Gjykata e Lartë në Smederevo dënoi gjithashtu tre burra për hedhjen e bojës jeshile në Memorialin e Holokaustit dhe në tre sinagoga të Parisit në maj 2025. Të dy veprimet patën një ndikim të fortë dhe shkaktuan një valë indinjate në Francë, të cilën autoritetet franceze më vonë ia atribuan Rusisë.
https://platform.twitter.com/embed/Tweet.html?dnt=false&embedId=twitter-widget-0&features=eyJ0ZndfdGltZWxpbmVfbGlzdCI6eyJidWNrZXQiOltdLCJ2ZXJzaW9uIjpudWxsfSwidGZ3X2ZvbGxvd2VyX2NvdW50X3N1bnNldCI6eyJidWNrZXQiOnRydWUsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfdHdlZXRfZWRpdF9iYWNrZW5kIjp7ImJ1Y2tldCI6Im9uIiwidmVyc2lvbiI6bnVsbH0sInRmd19yZWZzcmNfc2Vzc2lvbiI6eyJidWNrZXQiOiJvbiIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfZm9zbnJfc29mdF9pbnRlcnZlbnRpb25zX2VuYWJsZWQiOnsiYnVja2V0Ijoib24iLCJ2ZXJzaW9uIjpudWxsfSwidGZ3X21peGVkX21lZGlhXzE1ODk3Ijp7ImJ1Y2tldCI6InRyZWF0bWVudCIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfZXhwZXJpbWVudHNfY29va2llX2V4cGlyYXRpb24iOnsiYnVja2V0IjoxMjA5NjAwLCJ2ZXJzaW9uIjpudWxsfSwidGZ3X3Nob3dfYmlyZHdhdGNoX3Bpdm90c19lbmFibGVkIjp7ImJ1Y2tldCI6Im9uIiwidmVyc2lvbiI6bnVsbH0sInRmd19kdXBsaWNhdGVfc2NyaWJlc190b19zZXR0aW5ncyI6eyJidWNrZXQiOiJvbiIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfdXNlX3Byb2ZpbGVfaW1hZ2Vfc2hhcGVfZW5hYmxlZCI6eyJidWNrZXQiOiJvbiIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfdmlkZW9faGxzX2R5bmFtaWNfbWFuaWZlc3RzXzE1MDgyIjp7ImJ1Y2tldCI6InRydWVfYml0cmF0ZSIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfbGVnYWN5X3RpbWVsaW5lX3N1bnNldCI6eyJidWNrZXQiOnRydWUsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfdHdlZXRfZWRpdF9mcm9udGVuZCI6eyJidWNrZXQiOiJvbiIsInZlcnNpb24iOm51bGx9fQ%3D%3D&frame=false&hideCard=false&hideThread=false&id=1928877947634483643&lang=en&origin=https%3A%2F%2Fwww.index.hr%2Fvijesti%2Fclanak%2Fle-monde-srbija-je-glavno-srediste-ruskih-akcija-za-destabilizaciju-europe%2F2771041.aspx&sessionId=0ca7b595656ed4a3662e0bab9058ba32c142f727&siteScreenName=indexhr&theme=light&widgetsVersion=2615f7e52b7e0%3A1702314776716&width=550px
Vendimi konfirmon se grupi “ka marrë urdhra dhe burime financiare nga strukturat e shërbimeve të inteligjencës së Federatës Ruse”.
Për disa mijëra euro, ata u rekrutuan dhe u dërguan në Francë nga një burrë i identifikuar në vendim si “Hunter”, të cilin Mediapart zbuloi se ishte serbi Aleksandar Savić. Ndërsa fati i Savić mbetet i panjohur, rekrutët e tij u dënuan me gjashtë deri në tetëmbëdhjetë muaj arrest shtëpiak me monitorim elektronik. Tetë persona të tjerë janë nën hetim.
Veprime të tjera destabilizuese
Sipas gjykatës, grupi organizoi edhe veprime të tjera që kaluan kryesisht pa u vënë re. Në prill të vitit 2025, ata vendosën “600 deri në 700 afishe” duke bërë thirrje për përkujtimin e gjenocidit armen pranë Harkut të Triumfit dhe në arondismentin e 18-të të Parisit.Në korrik të të njëjtit vit, ata vendosën skelete plastike përpara Portës së Brandenburgut në Berlin.
Mesazhet në gjuhën gjermane, të cilat përmendnin kancelarin Friedrich Merz, shkruanin: “Ende duke pritur pensionin tim. Faleminderit, Merz.” Gjyqësori serb arriti në përfundimin se “qëllimi i grupit ishte të kryente veprime destabilizimi politik dhe të nxiste urrejtje fetare dhe etnike në Francë dhe Gjermani”.
Serbia si një terren stërvitjeje për operacionet ruse
Le Monde deklaron se përdorimi i individëve të cenueshëm dhe shpesh të patrajnuar për operacione destabilizimi në Evropë është dokumentuar mirë që nga fillimi i luftës në Ukrainë, dhe se Serbia u bë një qendër e madhe për veprime të tilla ruse gjatë vitit 2025.
Në shtator, policia moldave arrestoi më shumë se 70 moldavë dhe rumunë me dyshimin për trajnim në territorin serb për t’u përgatitur për trazira përpara zgjedhjeve parlamentare, të cilat përfunduan të fituara në mënyrë paqësore nga partitë pro-evropiane.
Sipas policisë serbe, grupi numëronte më shumë se 150 persona që ishin stërvitur për javë të tëra në një kamp pranë një restoranti përgjatë lumit që formon kufirin midis Serbisë dhe Bosnjës dhe Hercegovinës. Dy shtetas serbë u arrestuan gjithashtu në këtë rast, por fati i organizatorit të dyshuar të kampit, një shtetas rus, mbetet i panjohur.
Pse Moska zgjodhi Serbinë?
Përzgjedhja e Serbisë për këto operacione nuk është e rastësishme. Shërbimet e Presidentit rus Vladimir Putin preferojnë qytetarët e vendeve me një standard të ulët jetese dhe ndjenja të forta pro-ruse. Kështu, në rastin e “duarve të kuqe” në Memorialin e Holokaustit në vitin 2024, Kremlini përdori bullgarë, të cilët u dënuan padrejtësisht nga një gjykatë e Parisit në tetor 2025, sipas mediave franceze.
Serbia, e cila është kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian, por refuzon të vendosë sanksione ndaj Rusisë, ofron gjithashtu avantazhe praktike. Qytetarët rusë nuk kanë nevojë për viza për të hyrë në Serbi, dhe as qytetarët e saj nuk kanë nevojë për viza për të udhëtuar në BE.
“Serbia ofron kushtet më të mira për operacione hibride sepse shumica e popullsisë është pro-ruse, dhe regjimet ruse dhe serbe i bëjnë nder njëri-tjetrit”, thotë Predrag Petrović, një studiues në Qendrën e Beogradit për Politikat e Sigurisë, duke treguar për marrëdhëniet e mira midis Presidentit Aleksandar Vuçiç dhe Vladimir Putin.
Reagimi i Serbisë dhe lidhja me Francën
Le Monde shkruan gjithashtu se portali kërkimor BIRN zbuloi se dy shtetasit serbë të arrestuar në rastin e kampeve të stërvitjes për Moldavinë janë ish-bashkëpunëtorë dhe ish-anëtarë të partisë së Nenad Popović, ministrit serb i cili u nderua nga Putini në vitin 2010. Ndërsa mediat e financuara nga SHBA-të dhe BE-ja, si RFE dhe BIRN, kanë raportuar gjerësisht mbi këto operacione ruse, ato janë heshtur pothuajse plotësisht nga mediat e shumta serbe të kontrolluara nga qeveria, të cilat përndryshe janë të mbushura me mesazhe pro-ruse.
Petrović beson se gjyqësori serb veproi shpejt në rastin e kokës së derrit “ekskluzivisht sepse u përball me prova të pakundërshtueshme” nga policia franceze dhe sepse “Franca është shumë e rëndësishme për z. Vuçiç”.
Në fakt, Presidenti francez Emmanuel Macron i ka kursyer kritikat e qeverisë serbe që kur i shiti dymbëdhjetë avionë luftarakë Rafale ushtrisë serbe në vitin 2024.
“Megjithatë, Serbia në thelb nuk po bën asgjë për të ndaluar këto operacione ndikimi, siç tregohet nga fakti se asnjë rus i vetëm nuk është arrestuar”, përfundon Petrović.
Qendra e tij kërkimore, e njohur për qëndrimin e saj kritik ndaj Rusisë, ishte vetë viktimë e një sulmi të madh hakerash në vjeshtën e vitit 2025, të cilin Microsoft ia atribuoi grupeve të hakerave të lidhura me shërbimet e inteligjencës ruse.
