Izraeli po sulmon anijet dhe portet iraniane në Detin Kaspik për të parandaluar shkëmbimet ushtarake midis Rusisë dhe Iranit, pasi dërgesat e armëve kalojnë nëpër këtë rrugë në të dyja drejtimet. Të dyja palët përdorin Detin Kaspik për të transportuar mallra nga dronët te nafta dhe gruri, raporton The Wall Street Journal.
Javën e kaluar, Izraeli kreu sulmin e parë në detin më të madh të brendshëm në botë. Në sulmet e së mërkurës, më 19 mars, ata shënjestruan portin kryesor detar të Iranit në Detin Kaspik, duke shkatërruar, ndër të tjera, një korvetë dhe katër anije raketore të pajisura me mbrojtje ajrore dhe raketa anti-nëndetëse.
Sulmet ajrore izraelite në portin kaspik të Bandar Anzali goditën dhjetëra objektiva, duke përfshirë një kantier detar dhe një qendër komande, raportoi Reuters. Ushtria izraelite tha se goditi “anije luftarake të pajisura me sisteme mbrojtjeje ajrore dhe raketa anti-nëndetëse”, si dhe “një komandë qendrore që drejton aktivitetet detare iraniane në rajon”.
Agjencia Anadolu raporton se këto ishin sulmet e para të tilla që nga fillimi i ofensivës së përbashkët SHBA-Izrael kundër Iranit më 28 shkurt, në të cilën deri më tani janë vrarë rreth 1,300 persona, përfshirë Udhëheqësin Suprem Ali Khamenei .Një zëdhënës ushtarak izraelit tha se forcat detare iraniane në Detin Kaspik janë kryesisht të paaftësuara. Analistët thonë se trafiku përgjatë rrugës është ndërprerë, por jo i ndaluar, dhe po devijohet në porte të tjera të Kaspikut.
Shkëmbimi i dronëve
Rruga Kaspike është veçanërisht e rëndësishme për transferimin e dronëve iranianë Shehid që rusët i përdorin në sulmet ndaj Ukrainës, dhe iranianët i përdorin për sulme ndaj aeroporteve, objekteve energjetike dhe bazave amerikane në vendet arabe të Gjirit Persik.
Vetë rusët filluan të prodhonin versionin e tyre të përmirësuar të dronëve Shahid, të cilët tani po i dërgojnë në Iran. Përveç kësaj, Moska ndan imazhe satelitore me Teheranin, shkruan WSJ duke cituar burime anonime.Fotot e portit Bandar Anzali në Kaspik tregojnë dëme në selinë detare iraniane dhe anije luftarake të shkatërruara. Shkalla e plotë e dëmit nuk është e qartë. Izraeli nuk përjashton sulme të mëtejshme, sipas WSJ.
Përveç armëve, gruri, nafta dhe mallra të tjera strategjike udhëtojnë nëpër Detin Kaspik, kështu që sulmi izraelit ndërpreu furnizimin me ushqim të Iranit.Ministria e Jashtme ruse dënoi sulmin izraelit, duke vënë në dukje se porti nën sulm ishte një qendër e rëndësishme tregtare dhe logjistike për tregtinë e mallrave civile me Iranin. Moska dënoi përhapjen e luftës në Detin Kaspik.Rruga përmes Detit Kaspik është thelbësore për zinxhirin e furnizimit të Rusisë nga viti 2022 dhe pushtimi i Ukrainës. Vetëm në vitin 2023, më shumë se 300,000 predha artilerie dhe një milion fishekë u transportuan nga Irani në Rusi nëpërmjet Detit Kaspik, raporton WSJ.
Trafiku përmes portit të Bandar Anzali është trefishuar vitin e kaluar dhe analistët dyshojnë se është bërë një kanal i rëndësishëm për anashkalimin e sanksioneve ndërkombëtare. Anijet ruse dhe iraniane shpesh i fikin transponderët e tyre gjatë lundrimit, duke e bërë gjurmimin edhe më të vështirë.
Qeveria amerikane ka vendosur sanksione ndaj kompanive të transportit detar iranian dhe rus që kanë transportuar municione dhe dronë nëpër Detin Kaspik vitet e fundit, si dhe ndaj anijeve individuale dhe pronarëve të tyre.
Ndikimi në Siri
Izraeli dëshiron të mbyllë rrugën Kaspike, por është në një pozicion të ndërlikuar për shkak të përfshirjes së Rusisë. Izraeli prej kohësh është përpjekur të mbajë marrëdhënie të mira me Moskën, pjesërisht për të shmangur konfliktin në Siri, ku rusët kanë pasur ndikim të konsiderueshëm.
Kur njoftuan se kishin sulmuar objektiva në Detin Kaspik, oficerët izraelitë nuk e përmendën saktësisht Rusinë për të shmangur acarimin e Moskës, thonë analistët. Izraeli nuk sulmoi anijet ruse që vazhdojnë të lundrojnë në atë rrugë.
Rusia do ta shihte përhapjen e një lufte me Iranin në rajonin e Detit Kaspik “jashtëzakonisht negativisht”, njoftoi Kremlini të martën.
Ministria e Jashtme ruse dënoi të mërkurën sulmin e Izraelit ndaj një porti iranian, duke thënë se veprimet “e pamatura dhe të papërgjegjshme” kërcënojnë të “tërheqin shtetet e Kaspikut në një konflikt ushtarak”.
Korrikun e kaluar, disa javë pas përfundimit të sulmit 12-ditor izraelit ndaj Iranit, Marina Iraniane zhvilloi stërvitje të përbashkëta ushtarake me Marinën Ruse në Detin Kaspik për të “rritur nivelin e sigurisë në rajonin e Kaspikut dhe për të forcuar bashkëpunimin midis forcave detare të Rusisë dhe Iranit”.
