Vija bregdetare arktike e Rusisë është më shumë se 15,000 milje e gjatë, por një pjesë e madhe e saj është e ndaluar për publikun. Është pjesë e një “zone sigurie kufitare” shumë të militarizuar. Hyrja është e ndaluar pa leje të posaçme, fillon të flasë kolegu im Ivor Bennet , korrespondent i SkyNews në Moskë .
Konkretisht, televizioni britanik SkyNews publikoi një reportazh nga Rusia veriore, një rajon që zë një vend të veçantë në strategjinë e sigurisë së Arktikut të Rusisë. Është një zonë që ka qenë nën mbikëqyrje të veçantë për vite me radhë për shkak të pranisë së saj ushtarake dhe rëndësisë strategjike.
Përjashtim nga zona e militarizuar, thotë ai, është fshati i vogël Teriberka, në bregdetin e Detit Barents, rreth 100 milje në lindje të Norvegjisë. Mund të arrihet me makinë dhe është i hapur për të gjithë, gjë që është një gjë e rrallë në Rusi, vëren Bennett.
Më tej në raportin e tyre, ekipi i SkyNews shkruan se kur ata vizituan në fund të janarit, kishte vetëm rreth pesë orë dritë dite, gjatë të cilave dielli qëndronte vazhdimisht afër horizontit.”Temperaturat ranë nën minus 25 gradë, dhe era ishte aq e akullt saqë ndjeva sikur gjilpëra të vogla e të padukshme po më shponin fytyrën”, shkruan Bennett.
Restorantet shërbejnë midhje, agjencitë ofrojnë ture për të parë dritat veriore
Pavarësisht klimës së ashpër, vendi ishte plot me njerëz. Radhë turistësh, kryesisht kinezë, u formuan në plazh, duke pritur të bënin foto në një lëkundëse gjigante prej druri. Kishte restorante që shërbenin midhje të freskëta dhe iriqë deti, si dhe agjenci të shumta udhëtimesh që ofronin udhëtime për të parë dritat veriore.
E gjitha dukej paksa e çuditshme. Një qytet turistik i vetmuar përgjatë një bregdeti që, praktikisht sa gjatësia e një kontinenti të tërë, është i ndaluar.
Bennet vazhdon, ka tension poshtë kësaj atmosfere të relaksuar.
“A ka ndonjë të huaj këtu?” bërtiti kapiteni i anijes turistike përpara se ekipi i SkyNews të nisej për një turne në gjirin.
Ata u lejuan të vinin, por prania e tyre duhej të raportohej në degën lokale të FSB-së, shërbimit rus të sigurisë. Kjo tregon se sa i ndjeshëm është rajoni, vëren Bennett.Teriberka ndodhet në Gadishullin Kola, në veriperëndim të largët të Rusisë. Atje ndodhet Flota Veriore, si dhe ajo që konsiderohet si një nga përqendrimet më të mëdha të kapacitetit bërthamor në botë. Shkurt, është gurthemeli i sigurisë së Rusisë në Arktik.
– Sigurisht, nuk mund ta shihni këtë prani ushtarake. E vetmja e dhënë është në hartë: pjesë të mëdha të territorit janë shënuar me të kuqe me fjalët “ndalohet hyrja” – zbulon ekipi i SkyNews.
‘Nuk duam të flasim për politikë’
Rruga për në Teriberka kalon nëpër njërën nga këto zona të kuqe. Mund të kalosh me makinë nëpër të, por nuk lejohesh të dalësh nga makina dhe të lëvizësh lirisht. Dhe ashtu si në pjesën më të madhe të zonës së Teriberkës, gjeopolitika nuk është diçka për të cilën njerëzit pëlqejnë të flasin atje.
«Mund të flasim për natyrën pa asnjë problem, por nuk duam të flasim për politikë», u përgjigj një turist rus kur u pyet për tensionet e fundit mbi Groenlandën.
– Ne erdhëm këtu për t’u çlodhur – vazhdoi turisti, por, siç shkruan Bennet, pak njerëz mund të çlodhen kur bëhet fjalë për Rusinë dhe Arktikun.
Konkretisht, në dy dekadat e fundit, Rusia ka rihapur dhe modernizuar më shumë se 50 poste ushtarake të epokës sovjetike të shuar përgjatë kufirit të saj të ngrirë. Ajo gjithashtu po zgjeron flotën e saj të akullthyesve, e cila është tashmë më e madhja dhe më e përparuara në botë, dhe tetorin e kaluar Moska testoi një raketë lundrimi me energji bërthamore nga arkipelagu Novaya Zemlya.Në thelb, pohon Bennet, Vladimir Putin tashmë e ka kurorëzuar veten si “Mbret i Veriut të Largët”. E gjithë kjo shkakton nervozizëm në NATO. Pikërisht për këtë arsye Donald Trump pretendon se Shtetet e Bashkuara kanë nevojë për Groenlandën sepse, siç thotë presidenti amerikan, nëse SHBA-të nuk e marrin atë, do ta marrin Rusia ose Kina.
“Për Rusinë, Groenlanda nuk është e rëndësishme në kontekstin e politikës së saj arktike”, thotë Pavel Devyatkin , një bashkëpunëtor i lartë në Institutin Arktik, duke hedhur poshtë pretendimet e Trump.
Devjatkin i tha SkyNews se Rusia nuk ka investime në Groenlandë sepse nuk ka nevojë për Groenlandën për sigurinë e saj. Megjithatë, siç theksoi Devjatkin, është e rëndësishme të mbahet mend se Arktiku është i gjithë kufiri verior i Rusisë.
Me fjalë të tjera, Rusia ka shumë gjëra në lojë atje.Shkrirja e akullit heq barrierën midis Rusisë dhe Perëndimit
Ndryshimi i klimës e ka rritur më tej rëndësinë e rajonit, shkruan Bennet. Shkrirja e akullit po heq një barrierë natyrore dhe po e bën bregdetin rus gjithnjë e më të ekspozuar. Në të njëjtën kohë, po hap një potencial të madh ekonomik.
Rrugët e reja të transportit detar, të tilla si Rruga Detare Veriore, e cila lidh Evropën dhe Azinë përgjatë bregdetit Arktik të Rusisë, po bëhen më efektive nga ana e kostos dhe të qëndrueshme. Kjo nga ana tjetër i bën burimet e çmuara më të arritshme. Pothuajse tre të katërtat e rezervave totale të provuara të gazit natyror të Rusisë ndodhen në Arktik.
Prandaj, nuk është për t’u habitur që Rusia po i mbron me kaq vendosmëri interesat e saj në zonë, beson Bennet, dhe thekson se Moska ka minimizuar çdo shqetësim në lidhje me veprimin e Trump me Groenlandën.
– Ky nuk është problemi ynë. Groenlanda nuk është pjesë natyrale e Danimarkës – i tha Ministri i Jashtëm rus Sergej Lavrov ekipit të SkyNews në një konferencë për shtyp më parë këtë vit.
Por duket se është më shumë një përpjekje për të nxitur tensione transatlantike sesa çdo gjë tjetër. Ekspertët besojnë se qetësia e jashtme maskon një shqetësim të thellë, duke pasur parasysh se sistemet raketore amerikane mund të gjenden papritmas shumë më afër territorit rus.
Pavarësisht se si përfundon kriza e Groenlandës, prania ushtarake amerikane në Arktik do të zgjerohet dhe Rusia do të duhet ta përfshijë këtë në planifikimin e saj ushtarak për Arktikun – thotë Devjatkin, duke sugjeruar se kjo mund të shkaktojë një garë armatimesh në Arktik.
Në rrugët e Murmanskut, qytetit më të madh në botë në veri të Rrethit Arktik dhe dy orë larg me makinë nga Teriberka, nuk ka asnjë tregues se banorët mendojnë se Rusia është përgjegjëse për rritjen e tensioneve.
Ekziston vetëm një bindje unanime se toka e tyre, ashtu si bora, është më e bardhë se bardhësia.
“Pse do të na duhej Groenlanda? Ne kemi një vend kaq të madh dhe të bukur”, argumenton Alexey.
– Ne nuk paraqesim asnjë kërcënim për askënd. Pse janë kaq të zemëruar dhe ziliqarë ndaj Rusisë? Ne jemi në fakt një popull shumë i mirë dhe nuk kemi nevojë për asgjë që u përket të tjerëve – pyet Lyudmila.
Por NATO nuk e sheh kështu, veçanërisht jo pas pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Kremlini.
