Në mes të Atlantikut të Veriut të gjerë ndodhet një vend që i ka hutuar shkencëtarët për shekuj me radhë. Është i vetmi det në planet që nuk ka brigje, nuk ka ishuj dhe nuk ka kontakt me tokën, megjithatë është plot jetë. Po flasim për Detin Sargasso, një zonë e pazakontë e rrethuar nga rryma të forta oqeanike që luan një rol të rëndësishëm në funksionimin e të gjithë klimës së Tokës.Një studim i ri i botuar në revistën Frontiers in Marine Science ka tërhequr edhe një herë vëmendjen ndaj këtij rajoni magjepsës të mbuluar me alga deti lundruese, i cili pavarësisht sipërfaqes së tij të qetë fsheh një nga ekosistemet më të pasura të oqeanit.
Një det pa një breg të vetëm
Deti Sargasso ndodhet rreth 950 kilometra në lindje të Floridës, në mes të Atlantikut të Veriut. Ndryshe nga të gjitha detet e tjera në botë, kufijtë e tij nuk përcaktohen nga toka, por nga rrymat e forta oqeanike që formojnë vorbullën e madhe të Atlantikut të Veriut.
Ndërsa rryma të forta detare tërbohen përreth tij, vetë Deti i Sargasos duket pothuajse i qetë në mënyrë të pabesueshme. Është pikërisht ky kontrast që i ka magjepsur marinarët dhe eksploruesit për shekuj me radhë.
Edhe Kristofor Kolombi shkroi gjatë udhëtimit të tij në vitin 1492 se ishte i frikësuar nga heshtja dhe palëvizshmëria e pazakontë e ujit, duke besuar se anijet e tij mund të mbeteshin të bllokuara në atë zonë.
Vetëm shumë më vonë shkencëtarët kuptuan se nën sipërfaqen e qetë fshihej një sistem kompleks rrymash të fuqishme oqeanike.
Një xhungël lundruese në mes të oqeanit
Simboli më i dallueshëm i Detit Sargasso është sasia e madhe e algave të njohura si sargassum.
Ndryshe nga shumica e bimëve detare që janë të ngjitura në fund, këto alga notojnë në sipërfaqe falë flluskave të vogla të mbushura me gaz.
Kështu krijohen “qilima” të mëdhenj lundrues, të cilët shërbejnë si strehë për specie të panumërta detare.
Gaforret e vogla, karkalecat dhe peshqit e vegjël fshihen në to, ndërsa grabitqarët si peshkaqenët përdorin skajet e algave për të gjuajtur.
Shkencëtarët deri më tani kanë regjistruar më shumë se 100 lloje jovertebrorësh që e kalojnë tërë jetën e tyre midis këtyre algave, prandaj Deti Sargasso është një nga zonat më të rëndësishme për biodiversitetin në Atlantik.
Një vend misterioz ku lindin ngjalat
Deti Sargasso luan një rol të veçantë në jetën e ngjalave evropiane dhe amerikane.
Larvat e tyre dalin pak poshtë algave lundruese, pas së cilave ato udhëtojnë mijëra kilometra në rrymat oqeanike drejt Evropës ose Amerikës së Veriut.
Disa prej tyre madje përfundojnë në lumenj mijëra kilometra larg oqeanit.
Pas disa dekadash të kaluara në ujë të ëmbël, ngjalat kthehen në të njëjtin vend në Detin Sargasso ku ato lëshojnë vezë dhe ngordhin.Se si arrijnë të gjejnë rrugën e tyre drejt të njëjtës zonë në oqeanin e pafund mbetet ende një nga misteret më të mëdha të botës shtazore.
Një rol i rëndësishëm në rregullimin e klimës
Rëndësia e Detit Sargasso nuk mbaron vetëm me jetën e pasur detare.
Kjo zonë është një pjesë e rëndësishme e sistemit global të rrymave oqeanike që transportojnë ujë të ngrohtë dhe të ftohtë midis Atlantikut të Veriut dhe Jugut dhe ndikojnë drejtpërdrejt në motin rreth planetit.
Përveç kësaj, Deti Sargasso funksionon si një rezervuar i madh natyror i karbonit.
Fitoplanktoni nga kjo zonë thith dioksidin e karbonit nga atmosfera dhe, pasi vdes, zhytet në fund të detit dhe kështu ruan karbonin për një kohë të gjatë.
Në këtë mënyrë, deti ndihmon në ngadalësimin e ndryshimeve klimatike.
Megjithatë, shkencëtarët paralajmërojnë se temperatura e ujit në këtë rajon është rritur me rreth një gradë që nga vitet 1980, gjë që prish qarkullimin e oksigjenit dhe lëndëve ushqyese dhe mund të kërcënojë seriozisht të gjithë ekosistemin.
Një det që shndërrohet në një kurth mbeturinash
Edhe pse duket i paprekur, Deti Sargasso është nën një presion serioz ndotjeje sot.
Rrymat përreth tij veprojnë si një kurth gjigant, duke mbledhur mbeturina nga pjesa më e madhe e Atlantikut të Veriut.
Plastika, rrjetat e peshkimit të braktisura dhe mbeturina të tjera po grumbullohen në rajon dhe përbëjnë një kërcënim serioz për jetën detare.
Sipas disa vlerësimeve, në këtë zonë ka rreth 200,000 copë mbeturina për kilometër katror.
Përveç kësaj, zhurma e anijeve prish komunikimin e balenave dhe gjitarëve të tjerë detarë, ndërsa kafshët shpesh vdesin të ngatërruara në pajisjet e hedhura të peshkimit.
Për shkak të kërcënimeve në rritje, Komisioni i Detit Sargasso, i themeluar në vitin 2014, po përpiqet të sigurojë mbrojtje më të madhe ndërkombëtare të kësaj pjese unike të oqeanit dhe të zvogëlojë ndotjen plastike që kërcënon seriozisht mbijetesën e saj.
