Interesat amerikane dhe evropiane në rajonin tonë kanë qenë të përafërta për dekada, por tani ato po ndryshojnë gjithnjë e më shumë. Në zemër të gjithë kësaj është terminali lundrues i gazit natyror të lëngshëm (LNG) në ishullin Krk, siç shkruan Economist , duke vënë në dukje me shaka se ishullit “i mungojnë zanoret, por ka shumë plazhe të bukura”.
Mosmarrëveshjet midis palës evropiane dhe asaj amerikane, vazhdon revista britanike, ishin veçanërisht të dukshme në takimin e mbajtur në prill në Dubrovnik, ku anëtarët e BE-së nga rajonet e Adriatikut, Balltikut dhe Detit të Zi u mblodhën si pjesë e Iniciativës së Tre Deteve, dhe gjatë së cilës u bë e qartë se në gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor që nuk janë anëtare të Bashkimit Evropian, politika ‘Amerika e Para’ po e nxjerr gradualisht BE-në nga loja.
SHBA-të u përfaqësuan në Dubrovnik nga Ministri i Energjisë Chris Wright , i cili mbërriti me iniciativën e Kornizës së Tubacioneve të Paqes Trump.
Ideja që qëndron pas projektit është që vendet e Evropës Qendrore dhe Lindore të mos varen më nga gazi rus, por nga gazi amerikan. Në samit, Kroacia nënshkroi një marrëveshje për të lidhur Krk-un me Bosnjën dhe Hercegovinën, e cila aktualisht e merr të gjithë gazin e saj nga Rusia. Në të njëjtin muaj, një kompani amerikane nënshkroi një kontratë prej gjashtë miliardë dollarësh për të furnizuar LNG-në në Shqipëri.
Ideja që qëndron pas projektit është që vendet e Evropës Qendrore dhe Lindore të mos varen më nga gazi rus, por nga gazi amerikan. Në samit, Kroacia nënshkroi një marrëveshje për të lidhur Krk-un me Bosnjën dhe Hercegovinën, e cila aktualisht e merr të gjithë gazin e saj nga Rusia. Në të njëjtin muaj, një kompani amerikane nënshkroi një kontratë prej gjashtë miliardë dollarësh për të furnizuar LNG-në në Shqipëri.
Ivan Brodić , redaktor i portalit kroat të energjisë Energypress, thotë se nisma amerikane do t’u sjellë dobi aleatëve të biznesit dhe politikës së Donald Trump , të cilët mund të fitojnë kontrata fitimprurëse. Një shembull i tillë është ndërlidhja e gazit që qeveritë e Kroacisë dhe Bosnjës dhe Hercegovinës e kanë shqyrtuar prej vitesh, por për të cilën politikanët boshnjakë, kroatë dhe serbë në atë vend nuk kanë arritur kurrë të bien dakord.
Por në prill të këtij viti, pati një ndryshim të papritur kur parlamenti i BiH ndryshoi ligjin dhe emëroi një kompani amerikane si investitorin kryesor, i cili nuk kishte përvojë në sektorin e gazit apo ndërtimin e tubacioneve. Sigurisht, gjithçka është e lidhur ngushtë me familjen Trump, pasi drejtorët e kompanisë përfshijnë një ish-avokat të Trump dhe vëllain e
Michael Flynn , ish-këshilltarit të sigurisë kombëtare të Trump.
Michael Flynn i lartpërmendur
është gjithashtu lobist
i Milorad Dodik , i cili tashmë po përfiton nga lëvizjet e administratës Trump. Konkretisht, një muaj më parë,
Christian Schmidt , përfaqësuesi i lartë i bashkësisë ndërkombëtare në Bosnje dhe Hercegovinë, tha se po jepte dorëheqjen nën presionin amerikan. Konkretisht, Schmidt, i cili ka qenë në konflikt me Dodikun për vite me radhë, kundërshtoi dhënien e kontratave të gazit pa tender publik sepse besonte se kjo ishte kundër rregullave të Bashkimit Evropian. Analisti
Adi Ćerimagić thotë se sot politika amerikane në Bosnje dhe Hercegovinë “udhëhiqet nga pikërisht këta investitorë dhe investimet e tyre”.
Investimet në energji janë jashtëzakonisht të rëndësishme për politikën amerikane në rajon, dhe kjo është e dukshme edhe në Serbi. Konkretisht, Gazprom rus ka pasur prej kohësh një aksion kontrollues në NIS, kompania më e madhe serbe e naftës dhe gazit, por për shkak të sanksioneve të SHBA-së kundër Rusisë, Gazprom u detyrua t’ia shiste aksionet e saj kompanisë hungareze MOL. Brodić tani pret që SHBA-të do të ushtrojnë presion të fortë mbi Serbinë që të fillojë të blejë LNG amerikane. Përveç kësaj, qeveria serbe ka shpallur një tender për një hidrocentral të ri, por vetëm kompanitë amerikane mund të aplikojnë.
Maqedonia e Veriut, e cila gjithashtu ka qenë e varur nga gazi rus, nënshkroi një marrëveshje në shkurt duke u zotuar të blejë LNG amerikane. Amerika po synon gjithashtu Kosovën, e cila ende nuk ka një tubacion për ta lidhur atë me rrjetin rajonal të gazit. Në vitin 2021, kryeministri Albin Kurti ndaloi një projekt për të lidhur Kosovën me Maqedoninë e Veriut.
Megjithatë, pak para zgjedhjeve të Kosovës më 7 qershor, SHBA-të i bënë thirrje publikisht Kosovës të nisë projektin dhe paralajmëruan se përndryshe Kosova mund të mbetej vendi i vetëm në Ballkanin Perëndimor pa qasje në LNG-në amerikane. Disa e morën këtë si një thirrje për të mos i besuar Kurtit, i cili përfundimisht fitoi zgjedhjet, por tani ai ende mund ta miratonte projektin.
Mesazhi amerikan është i qartë: nëse doni mbështetjen tonë, injoroni kundërshtimet evropiane dhe blini gazin tonë.
Bashkimi Evropian mirëpret çdo LNG amerikan që i ndihmon vendet e Ballkanit të çlirohen nga varësia nga gazi rus, por kundërshton metodat e Uashingtonit që përfshijnë presion politik dhe favorizim ndaj qarqeve të lidhura politike dhe të biznesit.
Evropa gjithashtu sheh se vendet e Evropës Jugore kanë potencial të madh për zhvillimin e energjisë diellore, energjisë së erës dhe energjisë hidroelektrike, por presioni i SHBA-së mund të krijojë një varësi afatgjatë të këtyre vendeve nga gazi amerikan në vend të zhvillimit të burimeve të energjisë së rinovueshme.
Evropa tani ka një problem: si të konkurrojë me kompanitë amerikane që u ofrojnë elitave politike lokale përfitime të drejtpërdrejta personale në këmbim të nënshkrimit të kontratave të gazit.
