Pasi Parlamenti Europian miratoi Rezolutën për Serbinë, u bë e qartë se gjithçka që bëri Presidenti Aleksandar Vuçiç në muajt e mëparshëm, me qëllim që të rifitonte statusin e tij në Bashkimin Europian dhe të tregonte se anëtarësimi në BE është angazhim strategjik i Serbisë, nuk dha fryte. Duket se edhe përpjekjet e Komisionit Europian për ta paraqitur Serbinë në rekomandim si një vend kandidat që ka bërë “përparim të mjaftueshëm” për hapjen e Grupit 3 nuk do t’i bindin shtetet anëtare t’ia hedhin Vuçiçit në dorë. Madje tetë prej tyre janë kundër kësaj.
Parlamenti Evropian miratoi sot Rezolutën për Serbinë me 468 vota pro, 116 kundër dhe 79 abstenime. Anëtarët e Parlamentit Evropian paralajmëruan se përparimi i Serbisë drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian nënkupton jo vetëm miratimin e reformave, por edhe zbatimin e plotë dhe të plotë të tyre.
Edhe dokumenti i fundit jo-ligjor i Komisionit Evropian, sipas të gjitha gjasave, vështirë se do të jetë i mjaftueshëm për të bindur anëtarët mosbesues se Serbia ka përmirësuar ndjeshëm sundimin e ligjit dhe është gati për hapjen e Grupit Tre. Siç raportohet nga Politika Bashkëkohore, ambasadorët e shteteve anëtare të Bashkimit Evropian, të mbledhur në Komitetin e Përfaqësuesve të Përhershëm (COREPER), nuk dhanë dritën jeshile për hapjen e Grupit 3 për Serbinë në takimin e sotëm të mbajtur në Bruksel.
Sipas raportimeve të “Contemporary Politics” , tetë shtete anëtare të BE-së janë kundër dhënies së një hapi të ri Beogradit në integrimin evropian, përkatësisht Holanda, Belgjika, Bullgaria, Kroacia, Suedia, si dhe tre vende baltike – Estonia, Lituania dhe Letonia .
Nga rruga, raporti i ri i KE-së është dukshëm më i butë se ai i majit, kur u vunë në dukje mangësi dhe pengesa serioze në fushën e sundimit të ligjit, si dhe u kritikuan ndryshimet në ligjet gjyqësore, ndërsa REM u konstatua se ishte në bllokim institucional.
Së pari, Serbia u “vu re” se do t’i mbaronin paratë nga Plani i Rritjes, dhe pas miratimit të ligjeve gjyqësore kontroverse, të njohura si ligjet e Mrdiqit. Marta Kos tha më pas se, megjithëse nuk ka një vendim formal për të ngrirë burimet financiare për Serbinë, paratë nuk do të mbërrijnë për shkak të pengesës në gjyqësor.
Presidenti Aleksandar Vuçiç, duke ndjekur një procedurë të përshpejtuar, së bashku me progresistë të tjerë të shquar, u përpoq t’i qetësonte udhëheqësit e BE-së duke i përmbushur kërkesat, të paktën pjesërisht.
Duke pasur parasysh se “kërcënimi” i ndalimit të fondeve erdhi fillimisht për shkak të miratimit të ligjeve të Mrdiqit, të cilat, sipas Kos, kufizojnë pavarësinë e gjyqësorit, ato iu nënshtruan disa ndryshimeve dhe rishikimeve. Nën presionin e BE-së, ligjet gjyqësore të kontestuara përfunduan para organit të ekspertëve të Këshillit të Evropës – Komisionit të Venedikut. Komisioni lëshoi nëntë rekomandime, shtatë prej të cilave u miratuan, ndërsa dy nuk u miratuan plotësisht, njoftoi Komisioni i Venedikut më 16 qershor.
Versioni i ri, i ndryshuar, iu paraqit deputetëve më 17 qershor dhe u miratua më 25 me votat e deputetëve të qeverisë.
Kështu, kur bëhet fjalë për gjyqësorin, KE vlerësoi se Serbia ka eliminuar pengesën e shkaktuar nga miratimi i ndryshimeve në ligjet gjyqësore dhe se janë marrë masa shtesë me anë të të cilave qeveria në Serbi përmbushi rekomandimet urgjente të Komisionit të Venedikut.
Progresistët më pas thuhet se vendosën të përmbushin rekomandimet e OSBE-së për përmirësimin e procesit zgjedhor, dhe në prill Parlamenti serb mori një propozim për të ndryshuar katër ligjet që përcaktojnë këtë fushë, i cili u propozua nga deputeti i Partisë Progresive Serbe, Miroslav Petrašinović.
Në fjalë janë Ligji për Zgjedhjen e Përfaqësuesve të Popullit, Ligji për Zgjedhjet Vendore, Ligji për Zgjedhjen e Presidentit të Republikës dhe Ligji për Gjykatën Kushtetuese.
Amendamentet u votuan edhe nga anëtarët e qeverisë, ndërsa anëtarët e opozitës nuk ishin të pranishëm në sallën e kuvendit.
Megjithatë, publiku ekspert dhe opozita paralajmëruan se këto janë ndryshime kozmetike, të cilat nuk e përmirësojnë situatën, por përkundrazi maskojnë problemin ekzistues në këtë fushë specifike, gjë që vetëm çoi në mburrjen e qeverisë se si i përmbushi rekomandimet e OSBE-së, ndërsa ndryshimet konkrete dhe të nevojshme, të nevojshme për përmirësimin real të procesit zgjedhor, as nuk ndodhën.
Megjithatë, pati kritika pozitive nga Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, e cila përshëndeti miratimin e ndryshimeve në katër ligje zgjedhore.
Meqenëse formimi i Organit Rregullator për Median Elektronike është një tjetër kusht i rëndësishëm që Serbia të vazhdojë integrimin e saj evropian, qeveria papritmas u kujtua të ftojë katër anëtarët e zgjedhur të Këshillit REM, të cilët dhanë dorëheqjen më shumë se gjysmë viti më parë, të kthehen në pozicionet e tyre.
Pasi ata refuzuan ftesën, Presidentja e Parlamentit serb, Ana Brnabić, njoftoi se do t’i paraqesë parlamentit një kërkesë për një interpretim autentik të dispozitave përkatëse të Ligjit për Median Elektronike, i cili do të vendoset nga deputetët e popullit, pas mendimit të katër anëtarëve të pavarur të Organit Rregullator për Median Elektronike, të cilët paraqitën dorëheqjet e tyre.
Qëllimi i propozimit është të ofrojë një interpretim për situatën që lindi kur katër anëtarë të Këshillit të Organit Rregullator për Median Elektronike, të zgjedhur në seancën e Parlamentit më 12 nëntor 2025, paraqitën dorëheqjet e tyre më 14 nëntor.
Brnabić tha më pas se “dikush nuk mund të japë dorëheqjen nga një pozicion që nuk e ka filluar kurrë ta kryejë, sepse mandati nuk mund të përfundojë para se të ketë filluar në të vërtetë”, raportoi Nedeljnik.
Pas deklaratës së saj, Komisioni për Çështje Kushtetuese dhe Legjislacion vendosi të premten, më 3 korrik, në seancën e tij se Propozimi për miratimin e një interpretimi autentik të dispozitës së një neni të Ligjit për Median Elektronike është i justifikuar, i cili, siç u tha, do t’u mundësojë katër anëtarëve të Këshillit REM, të cilët më parë dhanë dorëheqjen, të marrin funksionet e tyre.
Dhe e gjithë kjo krijon përshtypjen se, pas një ngecjeje disamujore, është bërë përparim në përzgjedhjen e Këshillit të ri të Organit Rregullator për Median Elektronike dhe se është bërë e mundur kthimi i katër kandidatëve që më parë kishin paraqitur dorëheqjet e tyre.
Megjithatë, kjo mënyrë e trajtimit të REM në publik ka hapur pyetjen – nëse qeveria po fsheh manipulime të reja me këtë veprim, dhe në fakt vetëm në dukje po e zgjidh problemin e bllokimit të këtij organi.
Komisioni Evropian u rekomandoi shteteve anëtare të BE-së të miratojnë hapjen e Grupit Tre për Serbinë, duke deklaruar se është arritur përparim i mjaftueshëm për hapin tjetër në rrugën drejt BE-së. Siç raportohet nga RSE, Komisioni Evropian arrin në përfundimin se Serbia kohët e fundit ka zbatuar elementë të rëndësishëm të detyrimeve të ndërmarra në fund të vitit 2024 në lidhje me reformën gjyqësore, Organin Rregullator për Median Elektronike (REM) dhe legjislacionin zgjedhor.
Megjithatë, duket se shtetet anëtare dyshuese nuk besonin në zgjidhjen e shpejtë të problemit të drejtuar nga autoritetet serbe.
Edhe Presidenti Aleksandar Vuçiç tha se beson që Serbia nuk do të bëhet anëtare e plotë së shpejti.
“Vlerësimi im është disi i ndryshëm nga të tjerët. Unë besoj se ka disa gjëra që janë më të rëndësishme sesa ëndrrat për përfundimin e rrugëve tona evropiane dhe procesin e pranimit në BE, sepse e di që në një, dy, tre, katër ose pesë vitet e ardhshme nuk do të jemi anëtar të plotë”, u tha Vuçiç gazetarëve në Konferencën e Kryetarëve të Parlamenteve të Vendeve Kandidate për Anëtarësim në BE.
Serbia duhet të marrë mbështetjen unanime të të gjitha shteteve anëtare të BE-së për të hapur Grupin 3.
