Pastrami është një nga specialitetet më të njohura të Maqedonisë së Veriut dhe shpesh përshkruhet si përgjigjja lokale ndaj picës. Edhe pse në shikim të parë i ngjan klasikes italiane, kjo pjatë ka një karakter krejtësisht të ndryshëm. Është rustike, e thjeshtë dhe e përgatitur nga disa përbërës të zgjedhur me kujdes.
Tradicionalisht, pastërmajlia përgatitej në fundjavë, kur familjet kishin më shumë kohë për vakte të përbashkëta, për t’u shoqëruar dhe për të shijuar ushqimin e përgatitur në shtëpi. Me kalimin e kohës, nga një pjatë e lidhur me raste të veçanta, është shndërruar në një pjesë të preferuar të gatimit të përditshëm dhe sot shpesh hahet për mëngjes, drekë ose darkë.
Baza e pastramit është një brumë ovale, pak më i trashë se ai i një pice klasike italiane, sipër të cilit vendoset mish i freskët – më shpesh mish derri ose qengji, dhe vezët shtohen drejt fundit të pjekjes. Ndryshe nga pica, nuk ka salcë domatesh ose djathë, dhe mishi nuk thahet paraprakisht, por përdoret një mbushje e përgatitur fllad, e cila fiton një shije të pasur gjatë pjekjes.
Sharmi i veçantë i këtij specialiteti vjen nga përgatitja e tij tradicionale. Pastrmajlija shpesh piqet në furra me dru në temperatura të larta, gjë që i jep një aromë të veçantë dhe një shije të butë tymi. Shpesh shërbehet me speca turshi pikantë, të cilët e theksojnë më tej karakterin e kësaj pjate.
Vetë emri vjen nga fjala “pastërma”, që tregon një mënyrë për përgatitjen e mishit për periudhën e dimrit. Kjo është arsyeja pse pastërmajlia është veçanërisht popullore gjatë muajve të ftohtë, kur shija e saj e pasur dhe e kënaqshme është ideale për t’u freskuar. Edhe pse përgatitet në të gjithë Maqedoninë e Veriut, qytete të ndryshme kanë variantet e tyre dhe adhuruesit e tyre besnikë. Pastërmajlia nga Shtipi, Velesi dhe Negotini bie në sy në veçanti, dhe shpesh ka debate se cila është më e mira. Megjithatë, pavarësisht nga origjina e saj, thelbi mbetet i njëjtë. Është një pjatë që përfaqëson traditën lokale, përbërës të thjeshtë dhe një shije që na kujton ngrohtësinë e një tryeze familjare.
