Dmitrij Muratov , ish-redaktor i gazetës së pavarur ruse Novaya Gazeta , dha një intervistë për BBC-në dhe tha se presidenti rus Vladimir Putin nuk mund të shpallë më fitoren në luftën në Ukrainë .«Nuk do të ketë kurrë një ‘fitore’», thotë Muratovi. «Sepse ajo që ka ndodhur për gati pesë vjet – pavarësisht se si përfundon – nuk mund të konsiderohet më një fitore», thotë Muratovi.
Muratov, tani 64 vjeç, themeloi Novaya Gazeta 30 vjet më parë, së bashku me disa kolegë, një gazetë që shpejt u bë simbol i gazetarisë së pavarur në Rusi.
Në vitin 2021, ai madje fitoi Çmimin Nobel për Paqen për raportimin e tij mbi shkeljet e të drejtave të njeriut dhe korrupsionin në nivelet më të larta të qeverisë, por kjo i dha atij edhe statusin e armikut publik numër një. Autoritetet ruse nuk u ndalën vetëm te kërcënimet dhe frikësimet, por, siç theksoi komiteti i Çmimit Nobel, gjashtë nga gazetarët e gazetës u vranë, ndoshta më i famshmi prej të cilëve ishte Anna Politkovskaya .
Çmimi Nobel nuk e shpëtoi gazetën, por pas dekretit të Putinit, shtypshkronjat e gazetës u shtetëzuan dhe licencat e tyre të funksionimit u revokuan.
Edhe pse Novaya Gazeta ekziston ende në internet, rusët nuk mund ta lexojnë atë.
Domethënë, autoritetet ruse e kanë bllokuar faqen e saj të internetit, kështu që ajo mund të aksesohet vetëm nga jashtë vendit ose nëpërmjet VPN-së.
Ajo që i ndodhi Novaya Gazeta-s ndjek një model më të gjerë të goditjes së Putinit ndaj lirisë së fjalës dhe medias, e cila është bërë veçanërisht intensive që nga fillimi i luftës në Ukrainë.
“Shumica e opinionistëve janë shpallur ‘agjentë të huaj’, ‘ekstremistë’ ose ‘terroristë’. Disa qindra prej tyre”, thotë Muratov.
“Shifrat ndryshojnë, por një vlerësim konservator thotë se që nga fillimi i ‘operacionit ushtarak special’ të Rusisë, të paktën 1,500 njerëz kanë përfunduar në burg për kundërshtimin e politikës aktuale shtetërore. Kjo është tre herë më shumë sesa në ditët më të këqija të KGB-së në BRSS.”Lufta që Kremlini e parashikoi si një ‘operacion ushtarak special’ të shkurtër dhe të suksesshëm në vitin 2022 është shndërruar në konfliktin më të përgjakshëm në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore. Pavarësisht kësaj, Vladimir Putin vazhdon të pretendojë se Rusia do të fitojë.
«Nuk do të ketë kurrë një ‘fitore’», beson Muratovi. «Sepse ajo që ka ndodhur për gati pesë vjet – pavarësisht se si përfundon – nuk mund të konsiderohet më një fitore. Nuk mund të jetë një fitore kur dy popuj sllavë kanë vrarë një milion njerëz. Apo më shumë se një milion.»
Muratov beson se Rusia mund ta shkatërrojë Ukrainën, por nuk mund ta pushtojë atë.
“Mund ta shkatërrosh, por nuk mund ta nënshtrosh. Çfarë dua të them me shkatërrim? Përshkallëzim të vazhdueshëm deri në pikën e përdorimit të armëve bërthamore.”
Kur u pyet nëse vërtet beson se Putini mund të përdorë armë bërthamore, ai përgjigjet:
“Të gjithë këta ekspertë politikë që thonë ‘Putini mendon kështu’ ose ‘Putini ka frikë nga ajo’… por të gjithë janë sharlatanë. Është njësoj si astrologjia. Askush nuk e di se çfarë po ndodh në kokën e Vladimir Putinit. Dhe as unë. Unë vëzhgoj gjërat vetëm si gazetar. Studioj sasi të mëdha të dhënash. Dhe që nga fillimi i vitit, nevoja për përdorimin e armëve bërthamore është përmendur më shumë se 500 herë. Kur njerëzit e çmendur e thonë këtë, unë nuk i kushtoj vëmendje. Por kam dëgjuar edhe diskutime rreth kësaj në televizionin shtetëror. Dhe në Forumin Ekonomik Ndërkombëtar në Shën Petersburg, një nga folësit foli për përdorimin e armëve bërthamore si diçka të dëshirueshme, diçka të mirë”, thotë Muratov.
Kur njoftoi pushtimin e Ukrainës në vitin 2022, Putin tha se ishte e nevojshme të “sigurohej siguria e Rusisë”.
“Më thuaj, a është rritur siguria?” pyet Muratov. “Tani dronët ukrainas po sulmojnë depot e dyqanit më të madh online rus, Wildberries, kemi një krizë karburanti, ndërprerje të internetit në celular, të burgosur politikë. A është rritur siguria apo jo?”
Pavarësisht rënies së popullaritetit të Putinit në disa sondazhe, Muratov beson se presidenti rus mbetet i vendosur në kontrollin e pushtetit.
“Nuk i besoj të gjitha këtyre bisedave për përçarje brenda elitës dhe komplote sekrete. Vendi drejtohet nga Vladimir Putin. Ata kanë frikë prej tij. Dhe kjo frikë përforcohet në çdo mënyrë nga baza e tij kryesore mbështetëse – Shërbimi Federal i Sigurisë (FSB).”
Muratovi nuk ka shumë iluzione as për Perëndimin.
“[Putini] e di shumë mirë vlerën e vërtetë të udhëheqësve evropianë. Nga njëra anë, ata i flasin për të drejtat e njeriut. Ai qesh me të madhe sepse me dorën tjetër ata nënshkruajnë marrëveshje – ose i kanë nënshkruar ato – me Rusinë për tregtinë e naftës, gazit, diamanteve… të gjitha këto gjëra. Kur i flasin Putinit për vlerat evropiane, ai qesh me të vërtetë me të madhe. Ai e di vlerën e vërtetë të njerëzve që ia predikuan ato vlera”, thotë Muratov.
Në Rusi, Muratov është shpallur ‘agjent i huaj’ dhe ‘armik i brendshëm’. Megjithatë, ai nuk dëshiron të flasë për presionet ndaj tij, por në vend të kësaj tregon foto të bashkatdhetarëve të tij që kanë përfunduar në burg.
“Ajo që më shqetëson më shumë tani është se askush në botë nuk është i interesuar për të burgosurit politikë që ishin të parët që kundërshtuan konfiskimin e tokës në një vend fqinj”, thotë ai.
Ai nxjerr fotot e të burgosurve nga dosja. Midis tyre, katër gazetarë – Antonina Favorskaja , Konstantin Gabov , Sergej Karelin dhe Artyom Kriger – u dënuan me akuza për ekstremizëm dhe lidhje të dyshuara me organizatën e udhëheqësit të ndjerë të opozitës Alexei Navalny .
Ai tregon gjithashtu një foto të këshilltarit të qytetit Alexei Gorinov , i burgosur pasi foli publikisht kundër luftës.
Dhe pastaj një foto e pianistit Pavel Kušnir .
‘Dhe ky është një pianist i mrekullueshëm, Pavel Kushnir. Një interpretues i jashtëzakonshëm i Rachmaninoff dhe Schubert.’
Muratov më pas tregon një foto të Kushnirit në një arkivol. Muzikanti u arrestua pasi postoi video antiqeveritare dhe vdiq në burg në moshën 39 vjeç gjatë një greve urie.
Ata që kritikojnë luftën dhe qeverinë janë ende në rrezik në Rusi, dhe Çmimi Nobel nuk e ka mbrojtur aspak Muratovin dhe kolegët e tij. Përkundrazi. Por Muratovi thotë se kjo nuk duhet t’i kërkohet atij, por autoriteteve.
Më në fund, ai tregon një foto tjetër, të bërë në prill.
“Ky është avokati i gazetës sonë që pret të hyjë në ndërtesë. Policia kontrolloi zyrën tonë. Iu deshën 13 orë. Dhe avokatët nuk u lejuan të hynin. Kryeredaktori ynë Oleg Roldugin është tani nën arrest shtëpiak.”
Muratovi ende sheh një shkëndijë shprese.
“Jetojmë në një kohë kur ju heshtni. Por kaq shumë njerëz mbështesin atë që po bëjmë. Në rrugët e Moskës, unë dhe kolegët e mi dëgjojmë vetëm fjalë mirënjohjeje. Ato thuhen me pëshpëritje. Por ajo që mendojnë njerëzit është shumë e rëndësishme”, thotë Dmitry Muratov.
