Rusia po përpiqet ta shndërrojë Moldavinë në një bazë për aktivitete të reja armiqësore që synojnë Ukrainën dhe Bashkimin Evropian, dhe qëllimi përfundimtar i Kremlinit, sipas zyrtarëve të inteligjencës perëndimore, është të dobësojë dhe shkatërrojë NATO-n dhe BE-në nga brenda. Pas Ukrainës, Moldavia është qëllimi i dytë më i rëndësishëm i Rusisë, sipas të njëjtave burime, ka mësuar ekskluzivisht
New York Times .
Moldavia është veçanërisht e rëndësishme për Moskën për shkak të pozicionit të saj midis Ukrainës dhe anëtarëve të NATO-s, por edhe për shkak të politikës pro-evropiane të Presidentes
Maia Sandu . Në vitet e fundit, Rusia ka nisur një nga operacionet më të gjera të ndërhyrjes politike atje jashtë Ukrainës – nga sulmet kibernetike dhe dezinformimi deri te blerja e votave, rekrutimi i priftërinjve dhe trajnimi i njerëzve për të nxitur dhunë.
“Rusia dëshiron ta përdorë Moldavinë si një trampolinë për aktivitete armiqësore kundër Ukrainës, si dhe kundër aleatit të saj kryesor të mbrojtjes dhe financiar, Bashkimit Evropian”, tha Stanislav Secrieru , një këshilltar i presidentit moldav për sigurinë dhe mbrojtjen kombëtare.
“Për këto arsye, Rusia ka ndarë burime të jashtëzakonshme vitet e fundit.”
Pas Ukrainës – Moldavisë
Sipas shërbimeve të inteligjencës perëndimore, Moska ende dëshiron të pushtojë një pjesë të Ukrainës jugore dhe kështu të krijojë një korridor tokësor drejt Moldavisë. Forcat ruse dështuan ta arrinin këtë qëllim, por Kremlini po përpiqet njëkohësisht të marrë Moldavinë politikisht, dhe afati i fundit i Putinit për këtë është fundi i vitit 2026.
Kjo është arsyeja pse kampet ruse të stërvitjes në Serbi dhe Bosnjë e Hercegovinë janë veçanërisht të rëndësishme. Operativët rusë të lidhur me shërbimin e inteligjencës ushtarake GRU organizuan një kamp në Serbi ku kryesisht moldavë u mësuan se si të thyenin kordonet e policisë, t’u vinin flakën ndërtesave dhe të shkaktonin trazira. Pjesëmarrësit mbanin veshur jelekë mbrojtës dhe stërviteshin me pushkë sulmi. Kampi ndodhej në një vendpushim në Serbinë perëndimore dhe u krijua në verën e vitit 2025, disa muaj para zgjedhjeve parlamentare të Moldavisë.
Pjesëmarrësve iu paguan 400 dollarë për tre deri në katër ditë trajnimi, që ishte një shumë shumë e madhe për kushtet moldave. Prokurorët dhe inteligjenca moldave kanë siguruar video nga telefonat e tyre celularë që tregojnë stërvitje ushtarake.
Ishte vetëm një nga kampet ruse. Pranë Moskës, më shumë se njëqind moldavë të rinj mësuan “si të bënin dhe të përdornin pajisje ndezëse dhe eksplozivë të improvizuar” dhe si të fluturonin dronë të pajisur për të ndezur zjarre ose për të hedhur eksplozivë. Dy zyrtarë të inteligjencës perëndimore thanë se trajnimi mbikëqyrej nga GRU.
Por rrjeti rus vepronte edhe në Bosnjë dhe Hercegovinë.
Maxim Rosca , një nga moldavët që mori pjesë në stërvitjen në Bosnjë dhe Hercegovinë, më vonë dëshmoi në gjykatë në Moldavi dhe tha se një trajner rus e goditi me grusht në fytyrë dhe ia rrëzoi një dhëmb pasi ai refuzoi të merrte pjesë në ushtrime të caktuara.
Në tetor 2024, tre pjesëmarrës të kampit boshnjak u arrestuan pas kthimit të tyre në Moldavi. Sipas prokurorëve, atyre iu gjetën pjesë dronësh, përfshirë edhe granatahedhës. U gjet gjithashtu një manual i titulluar “Kuzhina Ruse: ABC-ja e Terrorizmit të Brendshëm”.
Qëllimi i kampeve nuk ishte të krijonin mijëra njerëz të gatshëm për dhunë. Mjaftonte të kishte një grup më të vogël që mund të shkaktonte kaos në momentin e duhur.
“Qëllimi nuk ishte të gjendeshin një mijë njerëz që do të kryenin krime. Ishte e mjaftueshme për të ndezur një shkëndijë”, tha Sergiu Zama , një prokuror moldav i cili ka trajtuar raste që lidhen me ndërhyrjen ruse në zgjedhje për më shumë se një vit.
Autoritetet moldave të gatshme
Dhe kjo është pikërisht ajo që Moska u përpoq të bënte ditën e zgjedhjeve parlamentare më 28 shtator 2025. Operativët e trajnuar në Serbi supozohej të shkaktonin kaos në Kishinev dhe në pjesë të tjera të vendit. Sipas prokurorit Zama, ata mbanin shirita krahu të verdhë dhe blu për të identifikuar njëri-tjetrin në turmë, dhe disa madje kishin edhe pajisje ndezëse.
Në të njëjtën kohë, hakerat rusë depërtuan në Komisionin Qendror Zgjedhor të Moldavisë dhe morën kontrollin e mijëra routerëve privatë të internetit.
Megjithatë, autoritetet moldave ishin të përgatitura. Policia bastisi qindra shtëpi përpara zgjedhjeve dhe arrestoi njerëz që kishin marrë pjesë në kampe ose kishin marrë para si pjesë e operacionit rus. Me ndihmën e aleatëve perëndimorë, ekspertët moldavë arritën të ndalonin sulmet kibernetike. Shpërthyen protesta, por nuk ndodhi dhunë serioze.
Partia e Maia Sandu fitoi pak më shumë se 50 përqind të votave, duke ruajtur pushtetin.
Por kjo nuk ishte një disfatë e plotë për Kremlinin. Shteti moldav duhej të investonte shuma të mëdha parash dhe të punësonte një numër të madh policor dhe shërbimesh sigurie për të parandaluar ndërhyrjen ruse. Në të njëjtën kohë, aleatët e Moskës përdorën arrestimet e kundërshtarëve të Sandusë në propagandë, duke i paraqitur ato si prova të një shtypjeje autoritare ndaj opozitës.
Përveç dhunës dhe sulmeve kibernetike, Rusia përdori edhe një metodë shumë më të sofistikuar – blerjen e votave.
Në korrik 2025, u mbajt një protestë në qytetin jugor moldav të Taraclia-s, me sa duket një tubim spontan i banorëve vendas. Iuri Vitneanski , një aktivist politik moldav i cili më parë ishte trajnuar në një kamp në Moskë, gjithashtu mori pjesë. Ai i tha televizionit lokal se ishte një “iniciativë e banorëve vendas”.
Në realitet, protesta u organizua pothuajse 1,250 kilometra larg, në Moskë, nëpërmjet agjentëve të Ilan Shorit , një oligarku izraelito-moldavian që jetonte në Rusi.
Njerëzit e Shorit u ofruan mijëra moldavëve para nëpërmjet Telegramit që të vinin në protestë. Atyre iu urdhërua të sillnin fshesa në ndërtesën e këshillit vendor, të cilat supozohej se simbolikisht do të “pastronin njerëz të tillë”.
“Shpenzimet e udhëtimit dhe dietat do të rimbursohen”, thuhej në mesazh.
Dokumentet e shqyrtuara nga The New York Times tregojnë gjithashtu se rrjeti i Shorit rekrutoi më shumë se 150,000 moldavë. Njerëzit paguheshin për të postuar propagandë në mediat sociale, për të marrë pjesë në protesta të paracaktuara dhe për t’i nxitur qytetarët të votonin kundër Sandusë, partisë së saj dhe anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Vetëm në katër muaj në vitin 2024, rreth 38,000 aktivistë morën pothuajse 20 milionë dollarë.
