Evropa ka paguar një shifër rekord prej 7.3 miliardë eurosh për gaz natyror të lëngshëm (LNG) nga projekti Arktik Yamal i Rusisë këtë vit, duke tejkaluar vlerën totale të importeve nga i gjithë viti 2025 në tetë muajt e parë. Edhe pse zyrtarët evropianë kanë folur publikisht për ndërprerjen e lidhjeve ekonomike me Rusinë, të dhënat tregojnë trendin e kundërt, raporton Euronews .
Analiza nga OJQ-ja Urgewald, e cila gjurmon financimin e projekteve që dëmtojnë klimën, zbulon se portet evropiane morën 156 dërgesa të Yamal LNG në tetë muajt e parë të vitit 2026. Vëllimi total prej 11.39 milion ton përfaqëson një rritje prej 10.1 përqind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Të dhënat nga kompania e monitorimit të tregut në kohë reale Kpler konfirmojnë se portet evropiane pranuan 88.9 përqind të të gjitha eksporteve globale nga projekti Yamal nga janari deri në fillim të shtatorit, një rritje e konsiderueshme krahasuar me 78.2 përqind në vitin 2025.
“Blerësit e BE-së po maksimizojnë qartë importet përpara ndalimit që hyn në fuqi në janar 2027. Shumica e këtyre janë dërgesa nga kontratat ekzistuese afatgjata, ndërsa importet e LNG-së sipas kontratave afatshkurtra u ndaluan në prill të këtij viti”, shpjegoi për Euronews Charles Costerrouse, një analist energjie në Kpler.
Analistët thonë se konsumi më i lartë është rezultat i një kombinimi të çmimeve më të larta të gazit në Evropë dhe më shumë dërgesave. Importet e rritura u prekën gjithashtu nga konfliktet në Lindjen e Mesme që ndërprenë rrugën kryesore të energjisë përmes Ngushticës së Hormuzit. Importuesit më të mëdhenj evropianë të gazit rus të Arktikut janë Franca me 4.4 milionë ton, Belgjika me 3 milionë, Spanja me 2.7 milionë dhe Holanda me 1.1 milionë ton.
Rrjeti i transportit dominohet nga dy kompani evropiane, Seapeak e Skocisë dhe Dynagas e Greqisë. Anijet e lidhura me to transportuan 72 përqind të të gjitha eksporteve të LNG-së nga Yamal. Gjashtë anije cisternë të klasit Arc7 të lidhura me Seapeak transportuan 4.73 milion ton, ndërsa anijet e Dynagas të Greqisë transportuan rreth 4.5 milion ton.
“Evropa pretendon se po largohet nga burimet ruse të energjisë, por të dhënat tregojnë të kundërtën”, tha Alexander Kirk nga organizata Urgewald. “Në tetë muajt e parë, BE-ja mori 10 për qind më shumë LNG nga Yamal, duke përbërë pothuajse nëntë nga çdo dhjetë ton të eksportuar nga ai projekt.”
Logjistika evropiane është thelbësore për eksportet ruse
Rritja e tregtisë vjen në një moment të ndjeshëm politik. Udhëheqësit evropianë mbërrijnë në Finlandë më 13 shtator për Samitin Evropian të Arktikut, ndërsa diplomatët në Bruksel përgatisin paketën e 22-të të sanksioneve kundër Rusisë, në të cilën Greqia siguroi një përjashtim nga një ndalim total i importeve ruse të LNG-së. Hetimi tregon se Evropa nuk është vetëm një blerës i madh, por edhe një mbështetje kyçe logjistike për tregtinë e Rusisë në Arktik, duke ekspozuar cenueshmërinë e madhe të Moskës.
Meqenëse ujërat e Arktikut janë të ngrira për pjesën më të madhe të vitit, Rusia mbështetet në një flotë prej 15 anijesh cisternë të specializuara të klasit Arc7 për të çarë akullin. Udhëtimet e shkurtra në portet evropiane u lejojnë këtyre anijeve të shkarkojnë shpejt ngarkesën dhe të kthehen për një ngarkesë tjetër. Nëse të njëjtat anije do të duhej të lundronin për në Azi gjatë dimrit, udhëtimi do të zgjaste me javë të tëra dhe eksportet e gazit rus do të zvogëloheshin në mënyrë drastike.
Hapja e Rrugës Detare Veriore gjatë verës i lejoi Rusisë të ndante eksportet midis Evropës dhe Azisë në gusht. Megjithatë, ky kalim do të mbyllet së shpejti. Deri në dhjetor, rruga e ngrirë lindore do të bëhet e pakalueshme, duke e detyruar Rusinë të mbështetet tërësisht në portet evropiane.
Ndalim importi nga viti 2027 dhe thirrje për sanksione më të ashpra
Testi i vërtetë për sektorin e energjisë ruse vjen më 1 janar 2027, kur hyn në fuqi një ndalim për importin e LNG-së ruse dhe përdorimin e shërbimeve detare në Bashkimin Evropian. Ekspertët vlerësojnë se humbja e aksesit në portet evropiane do t’i vërë operacionet e Arktikut të Rusisë nën një presion të paparë.
Ndërsa udhëheqësit evropianë mblidhen në Rovaniemi të Finlandës për të koordinuar sigurinë në Arktik, aktivistët paralajmërojnë se kompanitë evropiane të energjisë po financojnë drejtpërdrejt buxhetin e luftës së Kremlinit përmes operacioneve të tyre.
“Ata nuk duhet ta injorojnë faktin se paratë, portet dhe shërbimet detare nga BE-ja po ndihmojnë një nga projektet kryesore të energjisë në Arktik të Putinit të arrijë një vit rekord”, tha Sebastian Rötters, një aktivist i sanksioneve në Urgewald.
Me paketën e 22-të të sanksioneve që është aktualisht në negociata, aktivistët po u bëjnë thirrje qeverive evropiane të mbyllin boshllëqet ekzistuese ligjore. Ata po bëjnë thirrje për një ndalim të menjëhershëm të shërbimit ndaj flotës së cisternave Arc7 dhe një embargo të rreptë për shitjen e cisternave të specializuara të LNG-së kompanive ruse. Mbetet një pyetje e hapur nëse shtetet anëtare, ende të frikësuara nga tronditjet e çmimeve të dimrit, kanë vullnetin politik për të ndërprerë këtë marrëdhënie shumëmiliardë eurosh.
