Presidenti francez Emmanuel Macron u takua në mënyrë diskrete me Presidentin serb Aleksandar Vuçiç në Paris më 9 shtator, mezi 48 orë pas funeralit pothuajse zyrtar të të burgosurit të Hagës Ratko Mladiç në Beograd, gjë që shkaktoi pakënaqësi të madhe të Bashkimit Evropian (BE), raportoi portali francez Of Investigation.
Faqja kujton se Franca dhe Serbia po “negociojnë kontrata fitimprurëse armësh”, duke cituar fjalët e mirënjohjes së Vuçiçit për “mikun e dashur Macron për një bisedë të gjatë dhe produktive” të mbajtur në mbrëmjen e 9 shtatorit në kuadër të Samitit Ndërkombëtar të Hapësirës, në të cilin mori pjesë edhe Serbia.
Me sa duket i kënaqur që ndodhej atje, Presidenti i Serbise madje postoi video të shumta në Instagram, duke shprehur “mirënjohjen e tij ndaj Presidentit Macron për mbështetjen e tij të fortë për Serbinë dhe angazhimin e tij personal për përmirësimin e marrëdhënieve dypalëshe”, raporton portali francez.
Megjithatë, pala franceze do të preferonte ta shmangte atë ekspozim publik.
Kjo vërtetohet nga fakti se “biseda” me Vuçiçin nuk ishte në axhendën zyrtare të Presidentit Macron. Ekipi i tij i komunikimit e shtoi atë më vonë, thanë burime pranë Pallatit Elize për portalin francez.
“Duhet thënë se këto ‘përqafime franko-serbe’ u zhvilluan në një atmosferë shumë të tensionuar sepse më 7 shtator, funerali i Ratko Mladiq-it, i njohur edhe si ‘Kasapi i Ballkanit’, u mbajt në Beograd”, raporton faqja, e cila publikoi një foto të dy presidentëve duke buzëqeshur duke shtrënguar duart.
Ish-komandanti i ushtrisë serbe është i njohur për rolin e tij në masakrën e Srebrenicës në vitin 1995, në të cilën u vranë rreth 8,000 myslimanë boshnjakë. Mladiç, i ndjekur penalisht para Gjykatës Ndërkombëtare Penale për ish-Jugosllavinë, u shpall fajtor në vitin 2017 për krime lufte, krime kundër njerëzimit dhe gjenocid gjatë luftës në Bosnjë dhe Hercegovinë.
Kjo nuk i pengoi mijëra ultranacionalistë të mblidheshin në Beograd për t’i bërë homazhe mbështetësit të ndjerë të “Serbisë së Madhe”. Dhe kjo u bë me bekimin e kishës serbe, si dhe të autoriteteve, pohon portali dhe shton se megjithëse Vuçiç nuk mori pjesë në funeral, ai dërgoi disa nga ministrat e tij, përfshirë ministrat e drejtësisë dhe të mbrojtjes.
Në kishë, ku udhëheqësi i Kishës Ortodokse Serbe, vetë Patriarku Porfirije, drejtoi shërbesën dhe ceremoninë e varrimit, Vuçiç u përfaqësua nga djali i tij. Kjo nuk është për t’u habitur kur merret parasysh se Aleksandar Vuçiç e filloi karrierën e tij politike në radhët e Partisë ultranacionaliste Radikale Serbe (SRS), shton portali francez.
Nderimet pothuajse zyrtare që iu dhanë “Kasapit të Ballkanit” shkaktuan një valë indinjate në Evropë, veçanërisht tani që Serbia aspiron anëtarësimin në BE.
Këtë herë, Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen foli hapur, duke dënuar praninë e zyrtarëve serbë në funeralin e Mlladiçit dhe duke dënuar fotografitë “tronditëse”, të cilat ajo tha se mund të dëmtonin “pranimin e Serbisë në BE”.
Edhe më i ashpër ishte reagimi i Komisioneres Europiane për Zgjerimin, Marta Kos, e cila anuloi vizitën e saj të planifikuar në Serbi edhe para funeralit.
“Trupi i pajete i Ratko Mlladiçit në Beograd ringjall faqet më të errëta të historisë sonë të kohëve të fundit në Evropë. Lavdërimi që rrethon vdekjen e tij është i papajtueshëm me vlerat e BE-së. Vlerat që janë themeli i së ardhmes sonë të përbashkët janë të panegociueshme”, shkroi Marta Kos më 4 shtator në rrjetet sociale.
Portali francez deklaron se Pallati Elize nuk e reklamoi fare Ratko Mladiçin.
“Takimi midis presidentit serb dhe Macron shkaktoi shqetësim të prekshëm brenda vetë diplomacisë franceze. Edhe pse Parisi nuk njoftoi një reagim zyrtar pas funeralit të Ratko Mlladiç, burime diplomatike thanë se mbështesin plotësisht deklaratat e Ursula von der Leyen dhe Komisioneres Martha Kos. Lavdërimi i kriminelëve të luftës është në kundërshtim me vlerat themelore evropiane dhe nuk ka vend në BE, as në vendet që aspirojnë të bëhen anëtare”, raportoi Off Investigation.
Në Pallatin Elize mbretëron heshtje sepse askush nuk donte të bënte një deklaratë për portalin francez në lidhje me këtë çështje.
“Macron ka punuar prej vitesh për të kultivuar lidhje më të ngushta me Serbinë, veçanërisht në sferën ushtarake. Duke u përpjekur të modernizojë arsenalin e tij, Beogradi, i cili historikisht ka blerë armë nga Rusia dhe Kina, ka bërë një lëvizje strategjike drejt Perëndimit. Shkëlqyeshëm për Francën nën drejtimin e Emmanuel Macron, një vend që është hapur armiqësor ndaj Presidentit rus Vladimir Putin”, raportoi portali.
Pikërisht në këtë kontekst gjeopolitik, në gusht të vitit 2024, gjatë vizitës së tij në Serbi, Macron nënshkroi një “marrëveshje historike” për shitjen e 12 avionëve luftarakë Rafal, me vlerë 2.7 miliardë euro.
Që atëherë, ky bashkëpunim ushtarak ka vazhduar sepse qershorin e kaluar, në panairin e armëve Eurosatory, delegacioni serb njoftoi nënshkrimin e “kontratave të mëdha” me kompanitë franceze Dassault dhe Thales.
Franca nuk është partneri i vetëm i ri ushtarak i Serbisë. Në vitin 2024, kompania izraelite Elbit Systems (Systems) nënshkroi kontrata fitimprurëse për shitjen e dronëve Hermes, sistemeve të artilerisë dhe raketave me rreze të gjatë veprimi.
Në prill të vitit 2026, Vuçiç madje njoftoi një projekt të përbashkët prodhimi të dronëve luftarakë serbo-izraelitë, shtoi portali francez.
