Arkeologët thonë se anija më e vjetër e mbytur në botë është zbuluar pranë brigjeve të Antalias.
Ekspertët vlerësojnë se daton 4,400 deri në 4,700 vjet më parë , gjatë Epokës së Bronzit të Hershëm , afërsisht në të njëjtën periudhë gjatë së cilës po ndërtohej Piramida e Madhe e Gizës .
Pjesa prej druri e anijes nuk është ruajtur. Megjithatë, amforat që mbante janë ende në fund, duke ruajtur gjurmë të përmbajtjes së tyre të lashtë.
Arkeologët që zbuluan anijen e mbytur vlerësojnë se anija ishte rreth 10 metra e gjatë dhe përdorej për të transportuar mallra në Mesdhe.
“Anija e mbytur është një kapsulë kohore në fund të detit “, tha profesori Hakan Oniz nga Universiteti Akdeniz në Turqi, i cili udhëhoqi misionin për Unionin e Arkeologjisë Mesdhetare.
Pranë ishullit Kekova
Anija e mbytur ndodhet pranë brigjeve të ishullit Kekova, në provincën Antalia të Turqisë jugore. Gjetjet arkeologjike u zbuluan në një thellësi prej vetëm 30 metrash.
Më konkretisht, u identifikuan tre spiranca të mëdha guri, si dhe më shumë se 30 enë ruajtjeje prej qeramike , të njohura si amfora .
Meqenëse nuk u gjet asnjë copë druri nga anija, arkeologët nuk ishin në gjendje të përdornin metoda të tilla si datimi me radiokarbon, i cili mbështetet në matjen e një forme të karbonit në materialet organike.
Megjithatë, studiuesit shqyrtuan formën e amforave. Ndërsa stilet e qeramikës ndryshuan me kalimin e kohës, format dhe motivet e ndryshme dekorative mund të lidhen me periudha të caktuara historike.
Amforat e Kekovës kanë karakteristika të veçanta: dy doreza, një zgjatim relievi në mes të trupit dhe një bazë të sheshtë .
Oniz tha se dizajni i tyre ngjan me amfora të tjera që janë zbuluar në Egjipt dhe Lindjen e Mesme dhe dihet se datojnë 4,400 deri në 4,700 vjet më parë .
“Duke krahasuar teknikat e dekorimit, mund të themi me siguri se anija jonë e mbytur i përket Epokës së Bronzit të Hershëm . Kjo është absolutisht e sigurt”, theksoi ai.
Amforat u nxorën nga shtrati i detit dhe u transferuan në një varkë, ku ekspertët kanë filluar punën e tyre të konservimit.
Gjurmë nga përmbajtja e amforave
Pas mijëra vitesh në fund, gjetjet e brishta tani ruhen me kujdes të veçantë.
Zhytësit e ekspeditës i nxorën kontejnerët në sipërfaqe. Dr. Karin Sowanda , një arkeologe nga Universiteti Macquarie në Australi, i shqyrtoi amforat pasi u gjetën. Disa ishin të paprekura dhe, për habinë e saj, ende përmbanin mbetje materialesh .
“Shikova brenda dhe gati sa nuk më ra të fikët. Nuk mund ta besoja sa shumë mbeturina ishin të dukshme. Nuk ishin vetëm njolla; kishte shumë materiale të ruajtura”, tha ai.
Ekipi i kërkimit po përpiqet tani të përcaktojë saktësisht se çfarë mbante anija.
“Mund të jetë vaj ulliri, verë ose rrëshirë “, tha Sowanda.
Megjithatë, nuk përjashtohet mundësia që mbetjet të vijnë nga ripërdorimi i enëve. “Këto janë kontejnerë të mëdhenj, jo objekte që janë transportuar diku dhe më pas janë braktisur. Njerëzit ndoshta i kanë zbrazur amforat me të mbërritur dhe ndoshta i kanë ripërdorur ato për shumë, shumë vite”, shpjegoi ai.
Çfarë zbulon mbytja e anijes për tregtinë e lashtë
Anija e mbytur dhe ngarkesa e saj ofrojnë gjithashtu prova të reja rreth rrjetit tregtar në botën e lashtë.
Arkeologët vlerësojnë se anija e filloi udhëtimin e saj nga diku në Mesdheun lindor.
Ata besojnë se ajo transportonte mallra ose në Trojën e lashtë , në Turqinë veriperëndimore të sotme, ose në Kretë , ku jetonin minoanët .
Zhytësit punuan me kujdes të veçantë për të zbuluar dhe rikuperuar gjetjet arkeologjike.
Udhëtimi detar në atë kohë mbartte rreziqe serioze, veçanërisht në këtë rajon të veçantë, ku rrymat e forta të detit dhe erërat kanë shkaktuar fundosjen e shumë anijeve .
Qindra anije të mbytura janë identifikuar në zonën më të gjerë . Shoqata e Arkeologjisë Mesdhetare specializohet në identifikimin dhe studimin e tyre.
Oniz deklaroi se kur zhytet në vendin e rrënimit, mendimet e tij të para shkojnë te njerëzit e lidhur me anijen.
“Ne jemi njerëzit e parë që prekim këto objekte në 5,000 vjet ,” tha ai.
“Ne mendojmë vazhdimisht për marinarët, ndërtuesit e amforave, njerëzit që i mbanin ato mbi supe deri në anije, por edhe gratë që prisnin burrat e tyre, të cilët, për fat të keq, nuk u kthyen kurrë.”
Thellësia e kufizoi kohën e zhytësve në vend në afërsisht 30 minuta për zhytje.
Mbytja e anijes më e vjetër e njohur në botë
Zbulimi në Kekova tani renditet i pari në listën e anijeve të mbytura më të vjetra të zbuluara në mbarë botën.
Deri vonë, rekordi mbahej nga një anije e mbytur pranë Dokos , një ishull në Greqinë jugore, e cila daton rreth 4,200 vjet më parë .
Mbytja e anijes më e vjetër e njohur, në të cilën janë ruajtur pjesë të kornizës prej druri, u zbulua në Detin e Zi , pranë brigjeve të Bullgarisë . Daton rreth 2,400 vjet më parë.
