Televizioni francez France 24 (France 24) vlerësoi se pas zgjedhjeve parlamentare të së dielës, është ende shumë herët për të konkluduar nëse Serbia do t’i ndërpresë lidhjet me Moskën, megjithëse fitorja zgjedhore e Listës së Studentëve është “një faqe e re që ndoshta do të jetë e vështirë për Kremlinin ta kthejë”.“Disfata e koalicionit të Aleksandar Vuçiç në zgjedhjet parlamentare në Serbi të dielën, më 25 tetor, e privoi Rusinë nga një tjetër aleat i hapur në Evropë. Shtatë muaj më parë, epoka e Viktor Orbán, një mbështetës i flaktë i Vladimir Putin brenda BE-së, përfundoi në Hungari”, kujton televizioni.
“Ne e vlerësojmë thellësisht kontributin që Aleksandar Vuçiç dha në zhvillimin e marrëdhënieve tona dypalëshe”, tha zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, të hënën, një ditë pas fitores së lëvizjes së udhëhequr nga studentët në zgjedhjet e Serbisë.
France 24 shkruan se Vuçiç – “Putini i vogël” – shpesh e lavdëronte presidentin rus, edhe pas pushtimit rus të Ukrainës në shkurt 2022 dhe e përshkroi Putinin si një “mik të vërtetë” i cili i dha atij Urdhrin e Aleksandër Nevskit në vitin 2019.“Vuçiç ishte një partner i parashikueshëm për Kremlinin, pasi ai refuzoi të mbështeste sanksionet evropiane kundër Rusisë”, tha Ana Jovic-Lazic, drejtoreshë e Qendrës për Studime Euroaziatike në Universitetin e Beogradit.
“Vuçiç ka marrë përsipër rolin e udhëheqësit hungarez Viktor Orbán deri në një farë mase – megjithëse në një mënyrë më pak të theksuar”, tha Eric Gordy, një ekspert për Serbinë nga University College London.
Dhe Vuk Vuksanović, një ekspert në King’s College në Londër për marrëdhëniet midis Rusisë dhe Serbisë, tha se gjatë sundimit të Vuçiçit, Serbia “i shërbeu udhëheqjes ruse kryesisht duke krijuar një imazh të Rusisë që nuk është plotësisht i izoluar në skenën evropiane”.
Kështu, humbja zgjedhore e Vuçiçit do të thotë se vetëm Sllovakia, e kryesuar nga Robert Fico, mbetet për të përfaqësuar interesat e Moskës brenda sferës evropiane, vlerëson France 24 dhe shton se Vuçiç u shërbeu edhe interesave ruse në Ballkan.Branislav Radeljić, një politolog me bazë në Londër, i specializuar në Serbi, beson se “Rusia ka përdorur lidhjet e saj të ngushta me udhëheqjen serbe për të irrituar Bashkimin Evropian në rajon dhe për të kundërshtuar planet e tij për integrim më të madh të Ballkanit”.
Ekspertët e intervistuar nga France 24 thonë se hapësira e konsiderueshme që u është dhënë pikëpamjeve pro-ruse në mediat në Serbi ka ndihmuar “në popullarizimin e narrativave që i përshtaten Kremlinit në të gjithë rajonin”.
Radeljić beson se rënia e Vuçiçit hedh poshtë kuptimin e përhapur rus se stabiliteti politik në Serbi kërkon një qeveri që është simpatike ndaj Moskës.
“Megjithatë, rëndësia e këtij dështimi zgjedhor për Moskën nuk duhet mbivlerësuar”, paralajmëron Ana Jović-Lazić.Para së gjithash, sepse Kremlini “e perceptonte Vuçiçin si një partner gjithnjë e më të pabesueshëm”, shtoi Radeljiç.
Vuk Vuksanovic tha se rusët “nuk kanë pasur kurrë besim të plotë tek ai dhe e konsideronin një oportunist që përdorte lidhjet e tij me Vladimir Putinin për të ushtruar presion mbi Perëndimin”.France 24 shkruan se vetë Vuçiç dikur tha se do të preferonte të krahasohej me Josip Broz-Titon sesa me Putinin, “duke e bërë të qartë se, ashtu si udhëheqësi historik jugosllav, ai është i gatshëm të luajë në të gjitha anët e tabelës gjeopolitike të shahut për të mbrojtur interesat e vendit të tij”.
Kështu, tha Eric Gordy, “ndërsa bënte gjeste simbolike ndaj Rusisë duke kritikuar sanksionet evropiane, ai njëkohësisht po i shiste municione Ukrainës”.Ana Jović-Lazić beson se humbja përfundimtare për Moskën për shkak të largimit të Vuçiçit zbutet nga fakti se “ndikimi rus në Serbi nuk varej ekskluzivisht nga ai ish-lider”, por “bashkëpunimi i dy vendeve në energji dhe mbështetja e Moskës për qëndrimet e Serbisë në lidhje me Kosovën luajnë një rol të rëndësishëm”, dhe përveç kësaj, ekziston një qëndrim historikisht pozitiv ndaj Moskës tek një pjesë e popullsisë.
Prandaj, edhe nëse shumica e re në Parlamentin serb do të kërkonte të prishte marrëdhëniet me Moskën, “do të haste kufizime mbi të cilat nuk mund të ndikojë”, paralajmëron Eric Gordy.Në fund të fundit, “pyetja është nëse kandidatët e mbështetur nga Lëvizja Studentore duan vërtet më shumë Evropë dhe më pak Rusi për Serbinë”, tha Frans 24.
Eric Gordy beson se fituesit e zgjedhjeve parlamentare “ndoshta do të ishin shumë të lumtur nëse askush nuk do t’u kërkonte kurrë mendimin se çfarë qëndrimi duhet të mbajnë ndaj Rusisë”, sepse, tha ai, “ata në të vërtetë nuk kanë dëshirë të merren me atë çështje”.
Nebojša Vladisavljević, një shkencëtar politik nga Universiteti i Beogradit, deklaroi se lista e nxjerrë në pah nga Lëvizja Studentore “mbulon një spektër shumë të gjerë ideologjik – nga liberalët pro-evropianë te konservatorët që besojnë se Serbia duhet të ndërtojë lidhje edhe më të forta me Rusinë dhe Kinën”.
Me fjalë të tjera, sapo të ngrihet çështja ruse, uniteti i kësaj lëvizjeje – e themeluar për të dënuar korrupsionin në epokën e Vuçiçit – “rrezikon të shpërbëhet shpejt”, paralajmëron Vuk Vuksanović.
Megjithatë, Nebojša Vladisavljević beson se balanca përfundimisht mund të ndryshojë në favor të Evropës.
“Kjo kthesë nuk do të jetë e qartë, por do të ketë një distancim gradual nga Rusia, sepse vlerat kryesore mbi të cilat mbështetet lëvizja studentore – siç është sundimi i ligjit dhe lufta kundër korrupsionit, janë natyrshëm në përputhje me vlerat e BE-së”, shpjegoi ai.
“Ky është një mundësi që Bashkimi Evropian duhet ta shfrytëzojë”, beson Branislav Radeljić.
Por Brukseli do të duhet të bëjë një përpjekje, siç thekson Eric Gordy, sepse “Evropa nuk ka qenë realisht e famshme për mbështetjen e saj ndaj lëvizjes studentore, dhe zyrtarët evropianë kanë mbajtur prej kohësh një qëndrim shumë pajtues ndaj Aleksandar Vuçiçit”.
Sidomos që Rusia mbetet në prapavijë – të hënën, Dmitry Peskov shprehu një qëndrim të kujdesshëm, duke deklaruar se Moska është e gatshme të bëjë gjithçka që është në fuqinë e saj për të bashkëpunuar në mënyrë konstruktive me autoritetet e reja serbe, raportoi France 24.
