Një grup diplomatësh dhe ekspertësh ukrainas po përgatit një iniciativë për të sfiduar anëtarësimin e Rusisë në Kombet e Bashkuara (OKB). Ata pretendojnë se pas rënies së Bashkimit Sovjetik, Rusia nuk kaloi kurrë nëpër procesin zyrtar të anëtarësimit në organizatë dhe se, për këtë arsye, anëtarësimi i saj nuk është i bazuar ligjërisht, shkruan Foreign Policy.
Iniciativa udhëhiqet nga një grup i mbledhur rreth Fondacionit Filip Orlik, anëtarët e të cilit përfshijnë Volodymyr Yelchenko , ish-ambasadorin ukrainas në OKB. Ai beson se bashkësia ndërkombëtare bëri një gabim në vitin 1991 kur automatikisht e njohu Rusinë si shtetin pasardhës të Bashkimit Sovjetik.
“Ky është mashtrimi më i madh i shekullit. Federata Ruse nuk e ka nënshkruar kurrë Kartën e Kombeve të Bashkuara”, tha Yelchenko.
Sipas interpretimit të tij, Rusia u bë një vend i ri me rënien e BRSS-së, prandaj iu desh të aplikonte për anëtarësim në OKB. Në vend të kësaj, autoritetet ruse dërguan një letër duke e informuar organizatën se po vazhdonin anëtarësimin e Bashkimit Sovjetik, duke përfshirë vendin e saj të përhershëm në Këshillin e Sigurimit dhe të drejtën e vetos.
Yelchenko kujton se shtetet e tjera që dolën nga shpërbërja e bashkësive të mëdha shtetërore duhej të kalonin nëpër procesin zyrtar të pranimit.
“Bosnja dhe Hercegovina kaloi nëpër këtë procedurë në vitin 1992, në përputhje me Nenin 4, pas shpërbërjes së Jugosllavisë. Por rusët nuk bënë asgjë të ngjashme. Ata thjesht ndryshuan mbishkrimin në pjatën në tavolinë”, tha ai.Ata duan të hapin një debat në OKB
Grupi ukrainas planifikon të kërkojë që çështja e anëtarësimit të Rusisë të përfshihet në axhendën e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, ndoshta që në vitin 2027.Qëllimi i tyre është të nisin një debat publik nëse Rusia i plotëson kërkesat për anëtarësim në organizatë. Konkretisht, Karta e OKB-së përcakton që anëtarët duhet të jenë shtete paqësore që pranojnë detyrime ndërkombëtare dhe janë të gatshme t’i përmbushin ato.
Ukrainasit duan që çështja e përfaqësimit rus të diskutohet para Komitetit të Kredencialeve të OKB-së. Edhe pse do të ishte e vështirë të arrihej një marrëveshje, Asambleja e Përgjithshme mund të votonte për propozimin, për të cilin një shumicë e thjeshtë do të ishte e mjaftueshme.Një rast i ngjashëm u regjistrua në vitin 1974, kur Kombet e Bashkuara ua mohuan pjesëmarrjen përfaqësuesve të Republikës së Afrikës së Jugut për shkak të politikës së saj të aparteidit.Megjithatë, shanset që Rusia të pezullohet ose të humbasë vendin e saj në Këshillin e Sigurimit janë jashtëzakonisht të vogla.
Diplomatët paralajmërojnë për rreziqet
Disa diplomatë ndërkombëtarë paralajmërojnë se iniciativa mund ta dëmtojë Ukrainën nëse nuk arrin të sigurojë mbështetje të mjaftueshme.
Një problem shtesë është fakti se bashkësia ndërkombëtare e ka pranuar për dekada Rusinë si pasardhësen ligjore të Bashkimit Sovjetik. Vetë Ukraina e pranoi këtë status pas rënies së BRSS-së, ndër të tjera sepse Rusia mori përsipër borxhin kombëtar sovjetik.
Jane Kinninmont, drejtoreshë ekzekutive e Shoqatës Britanike të Kombeve të Bashkuara, paralajmëron se procesi do të jetë politikisht shumë kompleks. Ai thekson se shumë vende nuk e konsiderojnë Rusinë si anëtaren e vetme që abuzon me të drejtën e vetos në Këshillin e Sigurimit.
Pavarësisht kësaj, ekspertët ukrainas besojnë se edhe hapja e diskutimit do të përbënte presion politik mbi Moskën.“Rusia e përdor OKB-në për shumë gjëra, për shembull të drejtën e vetos për të mbrojtur veten dhe agresorët e tjerë. (…) Por ajo e përdor gjithashtu OKB-në si megafon për të përhapur propagandë”, tha Yelchenko.
Ai arrin në përfundimin se është koha që më në fund të shqyrtohet seriozisht çështja e anëtarësimit rus.
“Kjo mund të tingëllojë çmenduri, por nëse shikoni faktet dhe rregullat, Rusia nuk është anëtare e OKB-së. Nuk duhet të jetë e komplikuar”, tha ai.
