Operativi rus Jan Marsalek, ish-drejtori i kompanisë gjermane të falimentuar Wirecard, pretendoi se kishte marrë pjesë në një operacion që “rrëzoi me sukses” kancelarin austriak Sebastian Kurz, sipas dokumenteve hetimore të siguruara nga Telegraph .
Marsalek e shkroi këtë në mesazhet drejtuar Orlin Roussev, udhëheqësit të rrjetit të tij të spiunazhit, i cili që atëherë është dënuar me burg në Britaninë e Madhe për spiunazh për Rusinë.
Kurz dha dorëheqjen në tetor 2021 për shkak të akuzave për korrupsion, të cilat ai i ka mohuar gjithmonë. Nëse akuzat e Marsalek rezultojnë të vërteta, kjo mund të tregojë ndërhyrje të drejtpërdrejtë ruse në udhëheqjen politike të një shteti anëtar të Bashkimit Evropian.
Kush është Jan Marsalek?
Marsalek është një nga të arratisurit më të kërkuar në botë. Ai u zhduk në qershor të vitit 2020, pas falimentimit të Wirecard, librat e të cilit zbuluan një deficit prej 1.6 miliardë paundësh.
Më vonë u zbulua se ai kishte punuar për Kremlinin për më shumë se një dekadë. Policia britanike thotë se ai ishte i përfshirë në spiunazh në një shkallë “industriale”. Ai kërkohet për mashtrim dhe është gjithashtu nën hetim për spiunazh në disa vende evropiane, përfshirë vendlindjen e tij, Austrinë.
Sipas prokurorëve britanikë, pasi u arratis, ai u vendos në Moskë, ku punoi kryesisht për Shërbimin Federal të Sigurisë Ruse (FSB).
Mesazhe rreth rrëzimit të kancelarit austriak
Policia britanike sekuestroi qindra mijëra mesazhe që detajonin operacionet e Marsalek pas arrestimit të rrjetit të tij të spiunazhit. Disa nga dokumentet u ndanë me autoritetet austriake.
Në mesazhet e dërguara më 22 tetor 2021, Marsalek, i cili përdori pseudonimin “Rupert Ticz”, pretendoi se ata e kishin “rrëzuar me sukses” ish-kancelarin duke i sekuestruar telefonin celular njeriut që menaxhonte financimin sekret të fushatës së tij.
Më pas ai i dërgoi Rousseff një link për një artikull në lidhje me akuzat për korrupsion kundër Kurz. Aty përmendej telefoni i Thomas Schmid, një prej ndihmësve më të ngushtë të Kurz dhe një ish-zyrtar i lartë në ministrinë austriake të financave. Telefoni i Schmid u sekuestrua në nëntor 2019 dhe komunikimet e tij më vonë u bënë prova kyçe në disa hetime për korrupsion.
Në tetor 2021, prokurorët austriakë kontrolluan zyrat e kancelarit, ministrinë e financave dhe selinë e partisë ÖVP të Kurz me dyshimin për përdorim të parave publike për sondazhe dhe mbulim mediatik të motivuar politikisht.
Kurz dha dorëheqjen më 9 tetor dhe pothuajse dy javë më vonë, Marsalek i shkroi Rousseff se ishte një “histori mjaft e ndërlikuar”. Duke iu referuar përmbajtjes së telefonit të sekuestruar, ai shtoi: “Dhe pjesa tjetër e korrespondencës ‘vrau’ kancelaren”.
Hetuesit austriakë hetojnë lidhjen ruse
Hetuesit austriakë arritën në përfundimin se Marsalek mori përsipër meritat në mesazhet për operacionin që kontribuoi në rrëzimin e Kurz. “Marsalek deklaroi pa mëdyshje se ‘ata’ e rrëzuan kancelarin në një operacion të suksesshëm”, thuhet në vlerësimin e tyre.
Megjithatë, dokumentet nuk përmbajnë prova të pavarura që tregojnë se Marsalek në fakt organizoi sekuestrimin e telefonit të Schmid.
Hetuesit gjithashtu nuk kanë përcaktuar nëse referenca e tij për një person që ka punuar “për ne” i referohet Wirecard apo inteligjencës ruse. Hetimi është ende duke vazhduar. Kurz nuk pranoi të komentojë mbi mesazhet. Burime pranë ish-kancelarit thonë se ai është i shokuar nga mundësia që akuzat kundër tij të kenë lidhje me Rusinë.
Rrjeti i spiunazhit vepronte nga Britania e Madhe
Rrjeti i Marsalek, i udhëhequr nga shtetasi bullgar Orlin Roussev, organizoi mbikëqyrjen e kundërshtarëve të Kremlinit dhe gazetarëve investigativë dhe diskutoi rrëmbime dhe fushata dezinformimi.
Roussev u arrestua në shkurt të vitit 2023 në Mbretërinë e Bashkuar dhe më vonë u dënua me 10 vjet e tetë muaj burg. Rrjeti gjithashtu kishte qasje në informacione të ndjeshme të qeverisë austriake. Sipas dosjeve hetimore, tre telefona celularë që i përkisnin zyrtarëve të lartë të Ministrisë së Brendshme austriake përfunduan në Rusi.
Pajisjet u dëmtuan në një aksident me kanoe në vitin 2017 dhe më vonë gjetën rrugën e tyre te njerëz të lidhur me Marsalek. Roussev organizoi transferimin e tyre nga Vjena në Rusi nëpërmjet Stambollit në vitin 2022. Këta telefona nuk janë të lidhur me pajisjen e Schmid dhe nuk është vërtetuar asnjë lidhje midis dy rasteve.
“Shërbimet sekrete ruse pëlqejnë të shkaktojnë kaos”
Zbulimet kanë ngritur shqetësime edhe midis politikanëve britanikë. Ish-lideri i Partisë Konservatore, Iain Duncan Smith, tha se Rusia ishte bërë gjithnjë e më e paturpshme në operacionet e saj. “Ata as nuk interesohen më nëse dikush i beson se po e bëjnë këtë. Ata mendojnë se ne jemi shumë të dobët në të gjithë këtë dhe se nuk mund të luftojmë, kështu që ata thjesht bëjnë çfarë të duan”, tha ai.
Robert Clark i Institutit Yorktown paralajmëroi se Vjena ka qenë prej kohësh një qendër e rëndësishme për aktivitetet e inteligjencës ruse, të cilat, sipas tij, lehtësohen nga neutraliteti dhe kuadri ligjor i Austrisë. Ed Arnold, një bashkëpunëtor i lartë në RUSI, beson se Rusia po shfrytëzon përçarjet politike në Evropë për të destabilizuar më tej institucionet e saj.
“Shërbimet sekrete ruse pëlqejnë të shkaktojnë kaos dhe çrregullim. Edhe nëse nuk e shkaktojnë vetë, janë të lumtur ta përdorin atë për të thelluar mosmarrëveshjet ose përçarjet politike”, tha ai. Megjithatë, Arnold paralajmëron se Marsalek mund të jetë duke e ekzagjeruar rolin e tij në rrëzimin e Kurz.
Ministria e Brendshme Austriake ka refuzuar të komentojë mbi hetimin në vazhdim dhe Marsalek mbetet i padisponueshëm për autoritetet evropiane.
