Lufta kundër Ukrainës ka hyrë tashmë në vitin e saj të pestë, negociatat janë në ngërç, sanksionet po e godasin vendin gjithnjë e më fort, vlerësimi i udhëheqësit rus Vladimir Putin po bie dhe qytetarët rusë po shprehin gjithnjë e më hapur dëshpërimin – kështu e përmbledh Washington Post situatën në Rusi në fillim të analizës .
Putini po përballet me pakënaqësi në rritje midis shtresave të gjera të shoqërisë ruse, ndërsa lufta kundër Ukrainës zgjatet pafundësisht, ekonomia lëkundet dhe pakënaqësia publike rritet për shkak të kufizimeve qeveritare në aksesin në internet. Qendra më e madhe shtetërore e sondazheve në Rusi, Qendra Ruse për Kërkimin e Opinionit Publik, regjistroi të premten se vlerësimi i miratimit të Putinit kishte rënë në 65.6 përqind, që nga një këndvështrim perëndimor është një mbështetje e madhe, por në të njëjtën kohë është niveli më i ulët i mbështetjes së tij që nga fillimi i luftës dhe përfaqëson një rënie prej 12.2 pikësh përqindjeje që nga fillimi i vitit.
Është shumë e vështirë të përcaktohet gjendja reale e opinionit publik në një regjim autoritar që përjashton, burgos ose edhe vret kundërshtarët politikë dhe në të cilin kritika ndaj luftës është e paligjshme, por krahasuar me vlerësimin historik të Putinit – i cili arriti në 88 përqind – rënia në sondazhe tregon lodhje në rritje me luftën, si dhe ngecjen e negociatave për ta përfunduar atë, ndërsa administrata e Donald Trump përqendrohet te Irani.
‘Të gjithë kanë pasur mjaftueshëm’
Sanksionet ekonomike po e godasin gjithnjë e më shumë ekonominë ruse, duke i dëmtuar qytetarët në xhepa, dhe përpjekjet e qeverisë për të kufizuar aksesin në internet, duke përmendur arsye sigurie, po shkaktojnë pakënaqësi në një shoqëri që prej kohësh ka gëzuar një nivel të lartë dixhitalizimi.”Atmosfera e përgjithshme është se mjaft është mjaft – kemi luftuar për shumë kohë”, tha një zyrtar rus, i cili foli në kushte anonimiteti nga frika e hakmarrjes. “Të gjithëve u duket se kjo ka vazhduar më gjatë se Lufta e Dytë Botërore, Lufta e Madhe Patriotike, dhe në të njëjtën kohë nuk mund të marrim asnjë rajon të vetëm”, shtoi ai, duke treguar paaftësinë e Rusisë për të marrë kontrollin e plotë të rajonit të Donetskut në Ukrainën lindore që nga fillimi i një pushtimi në shkallë të plotë në vitin 2022.
Në javët e fundit, qeveria e Putinit është përballur me kritika të pazakonta të hapura dhe të ashpra nga anëtarët e elitës së pasur të Rusisë për mënyrën se si e ka trajtuar ekonominë, e cila u tkurr me 1.8 përqind në dy muajt e parë të vitit, ndërsa sanksionet më të ashpra dhe normat e larta të interesit – të vendosura për të frenuar inflacionin – vazhdojnë të pengojnë investimet dhe çuan në një rekord prej 109 miliardë dollarësh në fatura tregtare të papaguara në janar, sipas të dhënave nga agjencia federale e statistikave të Rusisë, Rosstat. Ndërkohë, numri i kompanive që i detyrohen taksa shtetit u rrit në 439,900, sipas firmës ruse Aktion Accounting.
Njëri pas tjetrit, biznesmenët dhe ekonomistët që morën pjesë në një forum ekonomik në Moskë në fillim të këtij muaji kritikuan qeverinë për rënien ekonomike. “Njerëzit në krye e kanë humbur plotësisht kontaktin me realitetin në terren, në ekonomi”, tha Vladimir Bogalev , kreu i një prodhuesi rus të traktorëve, sipas pamjeve nga forumi. Ata që janë në pushtet po “diskreditojnë” në mënyrë aktive veten, shtoi ai.
Tregues shqetësues
Robert Nigmatulin , një ekonomist në Akademinë Ruse të Shkencave, deklaroi në forum se Rusia është shumë prapa Kinës dhe se inflacioni e ka tejkaluar shumë rritjen ekonomike. “Ne kemi humbur gjithçka dhe jemi ende më të varfrit. Edhe në rajonet më të varfra të Kinës, të ardhurat janë më të larta se në tonat”, tha ai. “Rritja e PBB-së që nga viti 2015 – domethënë 11 vjet – është rreth 1.5 përqind në vit. A e dini se sa janë rritur çmimet e konsumit? Shtatëdhjetë e shtatë përqind”, paralajmëroi ai. “A mund të investojmë në një vend me këtë lloj lidershipi? Kjo nuk është mënyra se si drejtohet ekonomia”, tha ai me ashpërsi.
Ndërkohë, një video e postuar nga influencuesja me bazë në Monako, Viktoriya Bonya, ku kritikon kufizimet e internetit dhe keqmenaxhimin e problemeve të tjera me të cilat përballen rusët e zakonshëm është bërë virale, duke e detyruar Kremlinin të përgjigjet duke thënë se po “punon në mënyrë aktive” për të gjitha këto çështje. Gennady Zyuganov , udhëheqësi prej kohësh i Partisë Komuniste të Rusisë, shkoi një hap më tej gjatë një fjalimi në parlament javën e kaluar, duke paralajmëruar se “kolapsi ekonomik është i pashmangshëm” nëse problemet nuk adresohen. “Deri në vjeshtë, do të përballemi me atë që ndodhi në vitin 1917”, tha ai, duke aluduar në Revolucionin Bolshevik.
Sanksionet dhe shpenzimet e larta ushtarake e kanë rritur inflacionin, duke e detyruar bankën qendrore të rrisë normat e interesit mbi 20 përqind për të ftohur ekonominë. Edhe pse normat janë ulur që atëherë në 14.5 përqind, ekonomistët po paralajmërojnë gjithnjë e më shumë për një “ftohje të tepërt” të ekonomisë dhe një recesion. Ministri rus i Zhvillimit Ekonomik, Maxim Reshetnikov, tha javën e kaluar se rezervat e Rusisë ishin “kryesisht të shteruara”, dhe madje Putin pranoi publikisht në fillim të këtij muaji se ekonomia po vuante dhe i bëri thirrje bankës qendrore dhe qeverisë të shpjegojnë ngadalësimin.
Ekonomia ruse, e cila varet shumë nga të ardhurat nga nafta, ka gjetur përkohësisht një pushim nga rritja e çmimeve të naftës e shkaktuar nga lufta SHBA-Izrael kundër Iranit, por ekonomistët thonë se vetëm një periudhë e zgjatur dhe e qëndrueshme me çmime të larta do t’i lejonte Rusisë të balanconte buxhetin e saj. “Aktualisht, ekonomia ruse është në një lloj zone muzgu midis efekteve pozitive që mund të priten nga mbyllja e Ngushticës së Hormuzit dhe çmimeve të larta të lëndëve të para, dhe, nga ana tjetër, dinamikës ekonomike të vetë Rusisë, e cila është përkeqësuar ndjeshëm në muajt e fundit”, tha Janis Kluge , një ekonomist në Institutin Gjerman për Çështje Ndërkombëtare dhe të Sigurisë, siç raportohet nga WP.
‘Kemi paralajmëruar prej kohësh’
Përveç kësaj, rritja e sulmeve me dronë ukrainasë ndaj porteve dhe rafinerive ruse e detyroi Rusinë të ulë prodhimin e naftës me 300,000 deri në 400,000 fuçi në ditë në prill, raportoi Reuters, gjë që mund të ulë ndjeshëm disa nga të ardhurat që Moska priste nga çmimet më të larta dhe një lehtësim i përkohshëm i sanksioneve ndaj naftës ruse nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump. “Problemet po rriten dhe ne kemi paralajmëruar për një kohë të gjatë se kjo kohë do të vijë”, tha një akademik rus i afërt me diplomatë të lartë. Ndërsa qytetarët detyrohen të ulin shpenzimet bazë dhe kufizimet e internetit prishin jetën e përditshme, analistët thonë se po shfaqen përçarje në të gjithë sektorët e shoqërisë.
“Pakënaqësia është shumë e lartë”, thotë Tatyana Stanovaya , një shkencëtare e shquar politike ruse dhe bashkëpunëtore e lartë në Qendrën Carnegie për Rusinë dhe Euroazinë në Berlin. “Lufta është zvarritur dhe ka sjellë vështirësi financiare, ndërsa të rinjtë janë të pakënaqur sepse janë të shkëputur nga mjedisi i tyre i zakonshëm i mediave sociale. Kudo që shikon, ka probleme… dhe se ku do të çojë kjo është e vështirë të thuhet”, thotë Stanovaya. “Njerëzit tani po fillojnë të flasin më me guxim”, shton ajo, por paralajmëron se autoritetet ka të ngjarë të reagojnë me shtypje shtesë dhe se nuk ka shenja se regjimi po humbet kontrollin.
Mikhail Khodorkovsky , dikur njeriu më i pasur i Rusisë dhe tani një figurë kryesore e opozitës me seli në Londër, thotë se vrulli fillestar patriotik është zbehur për shkak të luftës. “Lufta ka vazhduar për një kohë shumë të gjatë dhe nuk ka ndryshime të qarta… Fakti që ata kanë pushtuar ose humbur tre fshatra nuk do të thotë shumë”, thotë Khodorkovsky.
Për disa në Rusi, vendimi në dukje arbitrar i Donald Trump për të shkuar në luftë me Iranin ofron justifikim për luftën e Putinit me Ukrainën dhe mund ta inkurajojë Kremlinin të ndjekë qëllimet e tij ushtarake, veçanërisht pushtimin e Donetskut. “Të gjithë besojnë se lufta në Gjirin Persik i jep Rusisë dhe Putinit një mundësi për të luftuar Ukrainën më gjatë dhe për të pushtuar më shumë territor”, tha një biznesmen nga Moska, sipas WP . “Askush nuk e di se sa do të zgjasë lufta, dhe nga ana tjetër, njerëzit kanë gjithnjë e më shumë frikë se shteti do t’u marrë gjithnjë e më shumë.”
Askush nuk dëshiron ta lidhë të ardhmen e vet me Rusinë
Në një kontekst të tillë, dëshpërimi po rritet, veçanërisht për shkak të kufizimeve në internet që sjellin kujtime të forta të represionit sovjetik. “Njerëz si ne janë shumë të shqetësuar sepse kemi lindur në një vend nga i cili nuk mund të largoheshe”, thotë Tatyana , 53 vjeç , menaxhere në një kompani logjistike. “Ne jetuam pas Perdes së Hekurt dikur më parë dhe ishim të sigurt se kjo nuk do të ndodhte më kurrë. Por ndodhi. Tani kemi një Perde të Hekurt dixhitale”, thotë ajo.
Të tjerë, nga ana tjetër, theksojnë situatën e zymtë ekonomike. “Nga një perspektivë biznesi, gjithçka është një kaos i plotë – shitjet kanë rënë, njerëzit kanë gjithnjë e më pak para, ka shumë më pak njerëz në qendrat tregtare, çmimet janë dyfishuar dhe frutat dhe perimet janë trefishuar”, thotë 46-vjeçarja Irina , një menaxhere shitjesh. “Faturat e shërbimeve janë rritur dhe taksat janë rritur”, shton ai.Igori , një student 19-vjeçar, përshkruan një ndjenjë në rritje të pashpresës në shoqëri. “Në përgjithësi, si unë ashtu edhe njerëzit që njoh ndiejmë një pafuqi të plotë – sikur asgjë nuk mund të ndryshojë”, tha ai. “Të gjithë duan të largohen, por shumica nuk e kanë këtë mundësi. Askush nuk dëshiron ta lidhë të ardhmen e tij me këtë vend. Jeta këtu është e vështirë, e kushtueshme dhe e zymtë”, përfundoi Igori, sipas Washington Post.
