Me operacionet tokësore në
Ukrainë të bllokuara, pesha e luftës tani po transferohet në qiell. Konflikti ka ndryshuar formë, duke filluar nga dronët që fluturojnë ulët dhe duke arritur rrjetet satelitore në hapësirë. Tani, rezultati përfundimtar do të përcaktohet kryesisht nga “armët e padukshme”: lufta elektronike, kontrolli i frekuencave radio dhe dominimi në fushën e inteligjencës artificiale.
Kievi po kryen vazhdimisht sulme me dronë kamikazë, duke goditur objektet ruse të naftës nga Siberia në Shën Petersburg dhe portet nga Baltiku në Detin e Zi. Ditë pas dite, objektet ruse përfshihen nga flakët, ndërsa Krimea e pushtuar nga Rusia zhytet sistematikisht në errësirë. Në të njëjtën kohë, raketat ukrainase të lundrimit po godasin objektiva ushtarake qindra kilometra larg vijës së frontit.
Sulmet ukrainase brenda Rusisë po shtohen.
Burimi: Të dhënat e vendndodhjes dhe ngjarjeve të konfliktit të armatosur/The New York Times
Nga ana e saj, Rusia ka thyer rekorde njëri pas tjetrit në sulmet e saj ajrore, duke shfrytëzuar boshllëqet në mbrojtjen ajrore të dobësuar të Ukrainës. Në korrik, Moska lëshoi të paktën 126 raketa balistike – një numër rekord që nga fillimi i luftës, sipas një analize të New York Times bazuar në të dhënat e Forcave Ajrore Ukrainase. Rreth 400 civilë u vranë muajin e kaluar në sulmet ruse, të cilat përfshinin raketa lundrimi dhe dronë, duke e bërë korrikun muajin më vdekjeprurës që nga prilli i vitit 2022. Të mërkurën në mëngjes, të paktën 17 persona të tjerë u vranë në kryeqytetin ukrainas në një sulm që përfshinte 24 raketa balistike dhe katër raketa hipersonike. Asnjëra prej tyre nuk u interceptua, siç u konfirmua nga Forcat Ajrore Ukrainase.
Përveç numrit të madh të viktimave, sulmet ruse e kanë detyruar Ukrainën të pezullojë eksportet jetësore të drithërave dhe çelikut nga portet e saj. Sulmet kanë dëmtuar më tej infrastrukturën tashmë të dëmtuar të vendit, duke nxitur frikën se Ukraina po shkon drejt një dimri tjetër me mungesa të mëdha.
Konflikti është ndarë në thelb në dy luftëra paralele:
- Lufta e parë po zhvillohet pa pushim nga këmbësoria dhe operatorët e dronëve të ngulitur në bunkerë përgjatë një fronti prej gati 1,300 kilometrash. Rusia vazhdon përpjekjen e saj për të pushtuar territorin ukrainas, me koston e jetës së dhjetëra mijëra ushtarëve çdo muaj, duke përparuar ngadalë në rajonin lindor të Donbasit. Ukraina, pavarësisht se është në pakicë në numër, po mbrohet me vendosmëri, ndërsa përpiqet të rimarrë territorin ku të mundet, veçanërisht në jug.
- Lufta e dytë po zhvillohet në valë nga ajri. Ajo synon qytete të largëta dhe instalime ushtarake në të dy vendet, zakonisht nën mbulesën e natës, dhe tani është bërë shumë më vdekjeprurëse si për ukrainasit ashtu edhe për rusët.
Qëllimet e këtyre sulmeve ajrore shkojnë përtej kontekstit të ngushtë ushtarak. Kievi kërkon të rrisë koston e luftës për Rusinë, ta sjellë luftën “në shtëpitë e qytetarëve rusë” dhe ta detyrojë Putinin të pranojë një armëpushim me kushte që nuk do t’i diktojë. Për Moskën, kjo është vazhdimi i një strategjie shumëvjeçare që synon thyerjen e moralit të ukrainasve dhe bërjen e qyteteve të tyre të pabanueshme.
Përballja ajrore po intensifikohet, ndërsa të dyja palët ndërtojnë armë gjithnjë e më inovative në një shkallë masive. Rusia tani po vendos motorë reaktivë në dronë të lirë (të modeluar sipas Shahed-it iranian), po lëshon tufa satelitësh për të drejtuar sistemet e saj të armëve dhe po zhvillon raketa lundrimi me kosto të ulët. Në të njëjtën kohë, avionët luftarakë rusë po hedhin bomba rrëshqitëse të drejtuara që rrafshojnë qytete të tëra.
Nga ana tjetër, Ukraina po zhvillon një arsenal gjithnjë në zhvillim të dronëve dhe sistemeve hibride raketa-dronë. Me sisteme të përparuara navigimi dhe komunikimi, këto armë mund të godasin me saktësi më të madhe në të gjithë territorin rus. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky është zotuar të përshkallëzojë sulmet ajrore, ndërsa Kievi teston raketat e para balistike të prodhuara në vend. Të dy vendet po përdorin metoda të reja për të anashkaluar mbrojtjet e armikut, duke përdorur sisteme autonome që i drejtojnë armët drejt objektivave të tyre pa ndërhyrje njerëzore.
Por, ndërsa të dyja palët zgjerojnë arsenalet e tyre ofensive, mbrojtjet e tyre ajrore po e kanë më të vështirë të përballojnë këtë situatë. Ukraina po përballet me një mungesë të madhe të raketave Patriot, mbrojtja e saj e vetme kundër raketave balistike ruse. Zelensky u ka urdhëruar diplomatëve ukrainas të shtojnë presionin mbi aleatët për të siguruar më shumë sisteme. Por pakësimi i rezervave globale si rezultat i luftës së Iranit e ka bërë këtë detyrë më të vështirë, dhe Donald Trump është tërhequr nga një premtim për të lejuar Ukrainën të ndërtojë raketa Patriot në vitet e ardhshme.
Për Rusinë, sfida kryesore është mbrojtja e një territori të gjerë. Një zonë që ishte një avantazh strategjik në luftërat e mëparshme, por që tani është bërë thembra e Akilit, pasi Ukraina prodhon masivisht dronë sulmi me rreze të gjatë veprimi. Duke përshtatur taktikat e saj, Kievi ka arritur të hapë çarje në rrjetin – deri vonë – më të fuqishëm të mbrojtjes ajrore në botë.
“Kur pushtimi u bllokua dhe Rusia dështoi të vendoste epërsi ajrore, komandantët rusë nxituan të zhvendosnin sistemet mbrojtëse, të tilla si Pantsir dhe Tor, më afër Ukrainës. Ndërsa kjo mbrojti vijën e frontit, i la bazat ushtarake dhe qendrat industriale në zonat e thella të Rusisë plotësisht të pambrojtura”, thotë Anatoly Khrapchinsky , një oficer i pensionuar i Forcave Ajrore Ukrainase dhe analist ushtarak.
Sot, thonë analistët, çdo sistem lëshuesish dhe radarësh i shkatërruar e detyron Moskën të zgjedhë midis mbrojtjes së frontit dhe mbrojtjes së atdheut të saj. Justin Bronk, një studiues në Institutin Mbretëror Britanik të Shërbimeve të Bashkuara (RUSI), thekson se problemi i Rusisë është praktikisht gjeografik, pasi ripozicionimi i forcave për të mbrojtur infrastrukturën në prapavijë krijon dobësi të mëdha.
Edhe pse Rusia ende ka mbrojtje të fortë ajrore, presioni i vazhdueshëm e ka fragmentuar mbrojtjen e saj ajrore. Ukraina po e shfrytëzon këtë duke sulmuar thellë në territorin rus dhe më afër frontit, me qëllim dobësimin e logjistikës së ushtrisë ruse. Sulmi ndaj rafinerisë kryesore të Moskës në qershor – i cili e mbuloi kryeqytetin rus me tym të zi – dëshmoi se edhe fortesa përfundimtare e Kremlinit nuk është e paprekshme. Në të njëjtën kohë, Kievi kohët e fundit ka zgjeruar objektivat e tij, duke synuar objektet Wildberries, duke e detyruar Moskën të ripërshtatë shpërndarjen e sistemeve të saj mbrojtëse.
Në një përpjekje për të mbushur boshllëqet, Rusia po përdor zgjidhje të improvizuara, të tilla si instalimi i grupeve Pantsir në çatitë e ndërtesave të larta për shikueshmëri më të mirë dhe vendosja e anijeve luftarake për të mbrojtur rajonet veriore si Murmansk. Në të njëjtën kohë, komandantët ukrainas po flasin për një ndryshim rrënjësor në doktrinën e tyre operative: në vend që të presin miratimin nga komanda qendrore, pilotët tani janë të autorizuar të devijojnë nga objektivat e tyre fillestare të misionit nëse shohin një mundësi për të goditur objektiva strategjike me përparësi.
Ku Ukraina nuk arrin të konkurrojë me Rusinë është në shkallën e prodhimit industrial. Moska prodhon mijëra dronë sulmues standardë, karrem dhe raketa lundrimi. Shërbimet e inteligjencës së Kievit vlerësojnë se Rusia po ndërton rreth 120 raketa balistike në muaj, duke tejkaluar shumë prodhimin total amerikan të interceptorëve Patriot. Arsenali rus tani po përforcohet nga raketat nga Koreja e Veriut, sipas zyrtarëve ukrainas.
Në të njëjtën kohë, Moska po zhvillon dronët e saj interceptues – një taktikë që Ukraina e ka përdorur me shumë sukses – ndërsa ende zotëron një numër të konsiderueshëm sistemesh të përparuara të mbrojtjes ajrore S-400 dhe S-300. Më e rëndësishmja, industria ruse e mbrojtjes mbështetet nga zinxhirët e furnizimit që kanë rezultuar jashtëzakonisht rezistente ndaj sanksioneve, duke përdorur sisteme të huaja mikroelektronike dhe teknologji kineze me përdorim të dyfishtë. Strategjia e Rusisë tani bazohet në një llogaritje “cinike”: se ajo mund t’i shterojë mbrojtjet ajrore të Ukrainës përpara se të shembet e veta.
Burimi: New York Times
