Seria e sulmeve me dronë kundër të paktën shtatë anijeve mallrash në Detin e Zi në tetor, pranë brigjeve të Rumanisë dhe Bullgarisë , dy vende anëtare të NATO-s , ka ngritur shqetësime midis anëtarëve të Aleancës.
Sulmet ndaj Zonave Ekonomike Ekskluzive të të dy vendeve kërcënojnë rrugën ndërkombëtare tregtare detare dhe kanë lënë dy të vdekur , ndërsa 25 të tjerë rezultojnë të zhdukur . Në të njëjtën kohë, ato paraqesin rrezikun e përfshirjes së drejtpërdrejtë të vendeve të tjera në luftën në Ukrainë .
Gjatë gjithë luftës, Rusia ka bombarduar vazhdimisht portet ukrainase në Detin e Zi dhe lumin Danub , duke e detyruar Kievin të mbështetet gjithnjë e më shumë në rrugë alternative për të transportuar eksportet e saj të drithërave në tregjet në Afrikë dhe Lindjen e Mesme . Dronët rusë dhe ukrainasë kanë shkelur hapësirën ajrore rumune.
Në incidentet më të fundit, dy anije të goditura nga dronë u përfshinë nga flakët pardje, të mërkurën, dhe dje, të enjten, me një incident që ndodhi në ujërat territoriale rumune.
Presidenti i vendit, Nicos Dan , tha dje në Bruksel se “dy dronë” kishin goditur anijet, pa specifikuar se kujt i përkisnin ato . “Shteti rumun do të reagojë”, paralajmëroi ai.
“Nuk ka logjikë që Ukraina të sulmojë anijet dhe ekuipazhet e veta, duke pasur parasysh se rezultati i të gjitha këtyre sulmeve favorizon Rusinë – dhe, në fakt, aty çon logjika”, tha kryeministri bullgar Rumen Radev para parlamentit të vendit të tij. “Problemi është se ne nuk mund ta provojmë këtë”, shtoi ai.
Anija “Wine Trader” , një cisternë kimike me flamurin e San Marinos, e cila po lundronte nga Tunizia në Rumani, u godit nga një dron dje, të enjten, dhe u përfshi nga flakët. Pesë anëtarë të ekuipazhit u shpëtuan, ndërsa shtatë të tjerë rezultojnë të zhdukur.
Të mërkurën, u raportua një sulm me dron dhe zjarr ndaj anijes cisternë Yara J , një anije cisternë kimike dhe nafte me flamur të Komorianëve që udhëtonte nga Turqia për në Rumani. Ministri në detyrë i Mbrojtjes i Rumanisë, Radu Miruca, tha se një hetim ishte duke u zhvilluar.
Të martën, dy anije u sulmuan nga dronë pranë brigjeve bullgare. Ekipet e shpëtimit kanë larguar të 15 anëtarët e ekuipazhit nga Chelsea 3 , një anije e operuar nga një kompani ukrainase që mban flamurin maltez. Në të kundërt, 11 anëtarë të ekuipazhit nga HS Dignity , e cila mban flamurin e Guinea-Bissau, janë ende të zhdukur .
Ekuipazhi i “Chelsea 3” raportoi se kuverta dhe trupi i anijes u goditën nga tre dronë ajrorë.
Më herët këtë muaj, dy anije të tjera tregtare u sulmuan nga dronë detarë dhe ajrorë në Zonën Ekonomike Ekskluzive (EEZ) të Bullgarisë . Një anije me flamur Togo u fundos, pa asnjë gjurmë të 12 marinarëve që thuhet se ndodheshin në bord. Një anije bullgare shpëtoi 18 anëtarë të ekuipazhit nga një anije e dëmtuar me flamur Palauan.
Një ditë më parë, një anije mallrash në pronësi turke që transportonte misër u përfshi nga flakët pas një sulmi me dron dhe u fundos në brigjet rumune. Dy persona u vranë dhe 11 anëtarë të ekuipazhit u shpëtuan.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e përshkroi incidentin si një “sulm të tmerrshëm nga dy dronë rusë ndaj një anijeje civile” në ujërat ndërkombëtare. Ambasadorja e Rusisë në Sofje tha se nuk kishte marrë asnjë informacion nga Ministria ruse e Mbrojtjes.Neni 5 i NATO-s nën mikroskop
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, tha dje, nëpërmjet një postimi në platformën X, se u takua me Radevin dhe Danin për të diskutuar mbi sigurinë në Detin e Zi dhe “sulmet e fundit ndaj anijeve tregtare”.
“NATO ka forcuar praninë e saj ushtarake në krahun lindor, duke përfshirë rritjen e aftësive kundër dronëve”, tha ai. “NATO do të vazhdojë të punojë ngushtë me aleatët tanë në Detin e Zi, duke përshtatur qëndrimin tonë të parandalimit dhe mbrojtjes aty ku është e nevojshme”, shtoi ai.
Neni 5 i Traktatit të NATO-s parashikon një garanci për mbrojtje kolektive, sipas parimit se një sulm kundër një aleati konsiderohet sulm kundër të gjithëve . Megjithatë, analisti rumun i mbrojtjes Radu Tudor theksoi se është e paqartë nëse kjo dispozitë mbulon shumë nga sulmet me dronë në Detin e Zi, pasi ato ndodhën brenda zonave ekskluzive ekonomike të shteteve anëtare të Aleancës.
“Nëse ZEE bie nën një përgjigje të Nenit 5 është një çështje debati ”, tha ai. “Dhe duket se deri më tani nuk bie, gjë që ngre shumë pyetje.”
Tudor argumentoi se NATO ka qenë shumë e ngadaltë në reagimin ndaj situatës në Detin e Zi.
“Po ndodhin dhjetëra incidente dhe Rusia po i afrohet gjithnjë e më shumë kufijve të NATO-s. (…) Fjalët nuk mjaftojnë “, theksoi ai.
