Brukseli lëshon 16 miliardë euro për Budapestin. Kryeministri i ri Peter Magjar thotë: Kjo është një ditë historike.
Pas një bllokade afatgjatë, Bashkimi Evropian liron fondet e ngrira të destinuara për Hungarinë. Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, konfirmoi se vendi ka bërë “përparim të madh”, por në të njëjtën kohë kërkoi vazhdimin e reformave.
Bashkimi Evropian njoftoi zyrtarisht zhbllokimin e më shumë se 16 miliardë eurove për Hungarinë. Paratë lirohen në bazë të “progresit të madh” të arritur në afat të shkurtër në fushën e investimeve, zhvillimit rajonal dhe luftës kundër korrupsionit, tha Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, duke vënë në dukje se edhe Budapesti duhet të ndërmarrë hapat e mëposhtëm.
Kryeministri i ri hungarez, Peter Magyar, vlerësoi në një konferencë të përbashkët për shtyp në vizitën e tij të parë në Bruksel që nga inaugurimi – se kjo është një “ditë historike për Hungarinë”, duke shtuar se ekipi i tij “luftoi për çdo cent euro”.
Gara me kohën për reforma dhe investime
Konkretisht, po flasim për dhjetë miliardë euro nga Fondi për rimëkëmbjen nga pandemia e koronavirusit, të cilat do të ndahen në formën e granteve dhe kredive të buta.
Megjithatë, përpara se të paguhen paratë, Hungaria duhet të paraqesë një plan zyrtar me projekte të qarta, dhe drita jeshile për lirimin e fondeve duhet të jepet edhe nga anëtarët e tjerë të BE-së.
Të gjitha fondet nga ky program i Bashkimit Evropian janë të kushtëzuara nga reformat dhe investimet që do të zbatohen më së voni më 31 gusht, sepse përndryshe Budapesti kërcënohet me humbje të përhershme të këtyre parave.
Përveç kësaj, administrata e Brukselit zhbllokon 4.2 miliardë euro nga fondet e kohezionit, të destinuara për të zvogëluar dallimet rajonale. 2.2 miliardë eurot e mbetura do t’i vihen në dispozicion Hungarisë sapo qeveria të ndërmarrë hapat e mëtejshëm të dakordësuar.
Një kthesë radikale nën udhëheqjen e hungarezëve
Qeveria e re hungareze u betua më 9 maj dhe kryeministri Peter Magyar i dërgoi menjëherë një sinjal të qartë Bashkimit Evropian se që tani e tutje Budapesti do të ndjekë një politikë krejtësisht të ndryshme.
Nën udhëheqjen e Viktor Orbán, Budapesti dhe Brukseli shpesh përplaseshin – si për çështje të brendshme në Hungari, rënien e sundimit të ligjit, kufizimin e të drejtave të pakicave seksuale, si dhe korrupsionin e rrënjosur thellë – ashtu edhe për tema të politikës së jashtme, siç është mbështetja për Ukrainën gjatë pushtimit rus.
Kjo është arsyeja pse fonde të ndryshme – një total prej 18 miliardë eurosh – të destinuara për të ndihmuar një nga anëtarët më të varfër të BE-së, u ngrinë për vite me radhë.
Ndërkohë, një pjesë e këtyre fondeve të ngrira ka dështuar në mënyrë të pakthyeshme. Që këto para të miratoheshin, Hungaria duhej të përmbushte kushtet e reformës brenda një periudhe të përcaktuar saktësisht. Meqenëse kjo nuk ndodhi nën sundimin e Orbán-it, Budapesti zyrtarisht humbi të drejtën e tij për atë copë të tortës.
Cila është gjendja e ekonomisë hungareze?
Për tre vjet tani, ekonomia hungareze praktikisht ka ngecur dhe ka regjistruar vetëm rritje minimale.
Situata ndërlikohet më tej nga deficiti i madh buxhetor, i cili mund të arrijë deri në 6.2 përqind të PBB-së këtë vit. Kjo është shumë më e lartë se kufiri i sipërm i përcaktuar nga Bashkimi Evropian (3 përqind) dhe është rezultat, ndër të tjera, i shpenzimit të tepërt të parave nga arka shtetërore që Orban kreu para zgjedhjeve.
Se situata është alarmante tregohet nga fakti që norma bazë e interesit e Bankës Qendrore të Hungarisë është në nivelin e lartë prej 6.25 përqind, që është tre herë më e lartë se norma e interesit e Bankës Qendrore Evropiane, e cila është dy përqind.
E vetmja pikë pozitive për momentin është monedha kombëtare. Forinti filloi të forcohej menjëherë pas zgjedhjes së Pjetër Magjas, pikërisht për shkak të pritjeve të larta të investitorëve se Brukseli do t’i hapte rubinetat përsëri me para, gjë që ndodhi këtë të premte.
