Samiti i 26-të i Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait (SCO), i planifikuar të përkojë me 25-vjetorin e themelimit të saj, filloi në Bishkek, kryeqytetin e Kirgistanit.Moska qëndron pas kësaj ideje dhe ajo synon të bëhet një platformë për politikën globale ku udhëheqësve të Rusisë, Kinës, Indisë dhe Turqisë do t’u bashkohen krerët e shteteve dhe qeverive të Euroazisë së Madhe dhe Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres .
E themeluar një çerek shekulli më parë për të siguruar sigurinë kufitare për ish-republikat sovjetike dhe Kinën, sot SCO ka ambicien të “kapërcejë kufijtë rajonalë dhe të bëhet një strukturë kyçe në një botë shumëpolare”, siç ka thënë Kremlini.
Rusia, katër vjet e gjysmë pas fillimit të pushtimit të plotë të Ukrainës, por edhe Irani, gjashtë muaj pas fillimit të luftës me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Izraelin, e shohin samitin si një platformë të rëndësishme për forcimin e marrëdhënieve me partnerët jo-perëndimorë.
Organizata e Bashkëpunimit të Shangait u themelua në vitin 2001 nga Kina, Rusia dhe katër vende të Azisë Qendrore si një forum sigurie, dhe që atëherë është rritur në numër anëtarësh dhe ndikim, duke bashkuar dhjetë vende: Rusinë, Kinën, Indinë, Iranin, Pakistanin, Bjellorusinë, Kazakistanin, Kirgistanin, Taxhikistanin dhe Uzbekistanin, dhe shumë vende të tjera kanë statusin e ‘partnerëve të dialogut’.
Kina dhe Rusia e paraqesin organizatën si një alternativë ndaj grupeve të orientuara nga Perëndimi si G7, dhe Pekini është përpjekur të zgjerojë ndikimin e tij vitet e fundit duke premtuar zhvillim dhe ndihmë financiare.
Alternativa e G7-ës
Kina e sheh SCO-në si një alternativë ndaj organizatave perëndimore si G7, dhe vitet e fundit është përpjekur të zgjerojë fushëveprimin dhe ndikimin e saj duke premtuar ndihmë financiare për anëtarët. Kjo ka tërhequr edhe vende si Turqia, kështu që Rexhep Tajip Erdogan do të jetë ndër pjesëmarrësit në diskutimin mbi sigurinë rajonale dhe globale , edhe pse ai ishte organizatori i samitit të NATO-s në qershor.
Rusia ka dy qëllime strategjike në SCO, dhe të dyja kanë potencialin të ndikojnë seriozisht në rendin botëror ekzistues të dominuar nga Perëndimi.
Nga njëra anë, Kremlini po përpiqet të hapë burime të reja të shitjeve të naftës dhe gazit pasi humbi tregun e Bashkimit Evropian. Megjithatë, dimensioni gjeopolitik është edhe më i rëndësishëm, pra mundësia që Organizata e Shangait të vendoset si mbrojtëse e jugut global kundër “miliardit të artë”, që është termi i preferuar i Moskës për shtetet e pasura të demokracive liberale.
Vladimir Putin e ka kuptuar se pushtimi i Ukrainës ka ngritur pyetje në të gjithë botën në lidhje me integritetin moral të modelit rus të qeverisjes, dhe për ta kundërshtuar këtë, Rusia po përhap propagandë duke e portretizuar veten si një avokate të ‘jugut të varfër’ kundër ‘kapitalizmit perëndimor’.
Megjithatë, ashtu si në BRICS, Rusia është më e zhurmshmja, por shefat e vërtetë janë kinezët, dhe ata mendojnë kryesisht për interesat e tyre. Në Bishkek, Putin dhe Xi Jinping , siç është njoftuar, do të diskutojnë përsëri projektin e gazsjellësit “Fuqia e Siberisë 2” dhe mundësinë e arritjes së një marrëveshjeje përfundimtare, dhe diskutimet mbi këtë temë pritet të vazhdojnë në Forumin Ekonomik Lindor në Vladivostok, i planifikuar për 1-4 shtator.
Marrëveshja nuk nënshkruhet edhe pse rusët ofrojnë zbritje, por kinezët kërkojnë që gazi t’u shitet atyre me çmime të ngjashme me ato në Rusi, edhe pse e dinë se kjo është e pamundur sepse blerësit atje e marrin atë nën kosto, pasi qeveria ruse kompenson diferencën dhe kështu blen paqen sociale.
Një tjetër takim kyç për Vladimir Putinin në Bishkek do të jetë takimi me kryeministrin indian Narendra Modi , i cili do të presë samitin e 18-të të BRICS në New Delhi më 12-13 shtator. Modi do të takohet gjithashtu me Xi në Kirgistan, i cili do të vizitojë Indinë për herë të parë në shtatë vjet në shtator.
Presidenti iranian
Masud Pezeshkian po mbërrin gjithashtu për të mësuar nga afër nëse Irani mund të mbështetet në mbështetjen e Pekinit dhe Moskës në të ardhmen.
Këtë e siguron RIA Novosti e Kremlinit, e cila njoftoi se “në Bishkek, Presidenti iranian Pezeshkian do ta gjejë veten në shoqërinë e njerëzve që kategorikisht nuk janë të interesuar për asnjë humbje të vendit të tij”. Përkundrazi, ata po e ndihmojnë Iranin të mbijetojë dhe do ta ndihmojnë atë të rifitojë forcën pasi amerikanët të detyrohen të pranojnë të dukshmen: dështimin e përpjekjeve të tyre për të shtypur Republikën Islamike.
Aleanca ushtarake
Petr Akopov , një komentator politik kryesor për RIA Novosti, beson se “Organizata e Bashkëpunimit të Shangait nuk është një aleancë ushtarake, por mund dhe duhet të bëhet një aleancë shtetesh që kërkojnë të mbrojnë si sovranitetin e tyre ashtu edhe sigurinë e të gjithë rajonit. Atëherë asnjë kërcënim anglo-sakson nuk do të jetë një kërcënim. Sepse çdo ‘Vallëzim në Normandi’ i ri, jo vetëm i bazuar në sanksione, por edhe ekskluzivisht ushtarak (domethënë, një zbarkim anglo-sakson në Azi – qoftë Gjiri Persik, Tajvani apo zona e interesit të Rusisë) thjesht do të bëhet i pamundur”.
Megjithatë, pavarësisht dëshirave të Kremlinit, SCO nuk është një bllok i unifikuar politik apo ushtarak, pasi anëtarët e saj kanë mosmarrëveshje serioze dhe interesa të ndryshme. Për Indinë, samiti mund të ketë më shumë rëndësi simbolike dhe strategjike sesa thelbësore, veçanërisht pasi Kina dhe Pakistani, të dy anëtarë të organizatës, janë rivalët e saj rajonalë.
Turqia, e cila ka statusin e partnerit në SCO, po përpiqet gjithashtu ta përdorë platformën për të forcuar pozicionin e saj në rajon. Presidenti Erdogan ka thënë vazhdimisht se dëshiron që vendi i tij të bëhet anëtar i përhershëm i Organizatës së Shangait, por Turqia gjithashtu po ruan me kujdes lidhjet me Perëndimin përmes NATO-s dhe marrëdhënieve tregtare me Bashkimin Evropian.
