Aleksandar Vuçiç u përpoq edhe një herë të ulej në dy karrige. Për vite me radhë, ai i është paraqitur publikut serb si patrioti që mbron interesat kombëtare dhe “dinjitetin serb”. Një rol i tillë, sidomos në prag të zgjedhjeve, është kapital politik i sigurt.
Por, në të njëjtën kohë, Vuçiç ka dashur të shfaqet para Perëndimit si një lider pragmatik, i distancuar nga kriminelët e dënuar të luftërave të viteve ’90 dhe nga trashëgimia e regjimit të Millosheviçit. Pikërisht në këtë logjikë u shpjegua edhe mungesa e tij në funeralin e Ratko Mlladiçit.
Këtë herë, megjithatë, kalkulimi dështoi.
Funerali i Mlladiçit u mbajt të hënën, më 7 shtator, në varrezat e Topçiderit. Shërbesa përkujtimore u zhvillua rreth mesditës në Kishën e Shën Lukës në Vidikovac, ndërsa varrimi u bë rreth orës 14:00.
Vuçiç e justifikoi mungesën me vizitën zyrtare të presidentit uzbek, Shavkat Mirziyoyev, të planifikuar, sipas tij, “katër muaj më parë”. Por Mirziyoyev mbërriti në Beograd vetëm rreth orës 16:30. Programi zyrtar i vizitës — pritja ceremoniale para Pallatit të Serbisë, takimet dhe nënshkrimi i dokumenteve — nisi të martën në orën 11:00.
Pra, mes funeralit dhe angazhimeve zyrtare ekzistonte një hapësirë kohore. Vuçiç zgjodhi të mos ishte në Topçider.
Dhe pikërisht këtu nis problemi.
Për një pjesë të publikut serb, presidenti që prej vitesh flet për “dinjitetin kombëtar” dhe mbrojtjen e interesave serbe, nuk mund të mungonte pikërisht në funeralin e një figure që një pjesë e këtij publiku vazhdon ta konsiderojë simbol të luftërave serbe të viteve ’90.
Nga ana tjetër, Vuçiç u përpoq të krijonte përshtypjen se shteti serb po respektonte ceremoninë. Funerali u zhvillua me nderime ushtarake, roje nderi dhe prani të zyrtarëve të lartë. Në ceremoni ishte edhe Danilo Vuçiç, djali i presidentit. Shërbesa u drejtua nga patriarku Porfirije.
Pamjet nga Beogradi u transmetuan në të gjithë botën.
Dhe kjo ishte pikërisht ajo që Vuçiç nuk mund ta kontrollonte.
Të martën, presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, reagoi ndaj pamjeve nga funerali. Ajo i cilësoi ato si tronditëse dhe e përshkroi Mlladiçin si kriminel lufte të dënuar për gjenocid, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit. Veçanërisht problematike, sipas saj, ishte prania e elementeve të mbështetjes zyrtare dhe e zyrtarëve të lartë serbë.
Mesazhi ishte i qartë: një shtet që pretendon se po ecën drejt Bashkimit Evropian nuk mund të sillet sikur kapitulli i luftërave të viteve ’90 nuk ekziston.
Të njëjtin qëndrim e shprehu edhe presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa.
Kështu, Vuçiç mbeti i zënë në kurthin e strategjisë së tij.
Në Serbi, një pjesë e publikut e akuzon se ka braktisur atë që për vite me radhë pretendonte se mbronte. Në diskursin publik janë rikthyer edhe pretendime se Vuçiç kishte rol në rrjedhjen e informacionit që çoi në arrestimin e Mlladiçit — një çështje që kërkon verifikim të veçantë dhe nuk mund të trajtohet si fakt i provuar pa dëshmi të besueshme.
Në Bruksel, ndërkaq, problemi është edhe më i madh: nuk mjafton që presidenti të mos jetë fizikisht në funeral. Për institucionet evropiane, pyetja është se çfarë mesazhi përcolli shteti serb. Dhe mesazhi ishte i vështirë për t’u fshehur: nderime ushtarake, zyrtarë shtetërorë dhe simbole zyrtare në ceremoninë e varrimit të një krimineli lufte të dënuar.
Mungesa personale e Vuçiçit nuk e anuloi praninë institucionale të shtetit.
Kjo është arsyeja pse taktika e tij dështoi.
Ai kërkoi të merrte pikë patriotike në shtëpi, pa paguar çmimin politik në Perëndim. Por, kur një formulë përsëritet për vite me radhë — një mesazh për publikun vendas, një tjetër për Brukselin — vjen momenti kur të dyja palët e kuptojnë lojën.
Këtë herë, Vuçiç nuk fitoi as njërën anë, as tjetrën.
Për një pjesë të serbëve, ai nuk ishte aty ku, sipas tyre, duhej të ishte.
Për Perëndimin, ai mbeti presidenti i një shteti ku një kriminel lufte i dënuar u përcoll me nderime ushtarake dhe në prani të zyrtarëve shtetërorë.
Pra, Vuçiç u përpoq të ulej në dy karrige.
Por këtë herë ra nga të dyja.
Kosovatimes
