Kompania amerikane Argent LNG dhe Qeveria e Shqipërisë kanë ndërmarrë hapin e parë drejt zhvillimit të një terminali të madh të LNG-së që mund të bëhet një pikë e re furnizimi me gaz për vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Evropës Juglindore.
Të dyja palët kanë nënshkruar një memorandum mirëkuptimi jo-detyrues për të shqyrtuar së bashku zhvillimin e një terminali në tokë për ruajtjen dhe rigazifikimin e gazit natyror të lëngshëm në bregdetin shqiptar, shkruan
BiznisInfo.ba .Kapaciteti i planifikuar i terminalit do të jetë deri në pesë milionë ton LNG në vit , gjë që tregon se projekti nuk është projektuar vetëm për nevojat e Shqipërisë. Përkundrazi, Argent LNG deklaron se qëllimi i tij kryesor do të jetë furnizimi i tregjeve të Ballkanit Perëndimor dhe Evropës Juglindore.
Kjo do t’i jepte kësaj pjese të kontinentit një pikë tjetër hyrëse të rëndësishme për LNG-në, ose gazin që mund të transportohet me cisterna nga pjesë të ndryshme të botës, përfshirë Shtetet e Bashkuara. Projekti është ende në fazat e tij të hershme. Vlera e investimit dhe data e fillimit të ndërtimit nuk janë njoftuar, dhe memorandumi nuk përfaqëson një vendim përfundimtar për zbatimin. Terminali do të vendoset në qytetin e Vlorës .
Pse projekti është i rëndësishëm për Ballkanin
Rëndësia e këtij projekti është veçanërisht e dukshme kur shikohet infrastruktura ekzistuese e gazit në rajon. Terminali i LNG-së në ishullin kroat të Krk-ut aktualisht përfaqëson një nga pikat kyçe për furnizimin e LNG-së në këtë pjesë të Evropës. Pas një rritjeje të kapacitetit kohët e fundit, terminali mund të rigazifikojë deri në 6.1 miliardë metra kub gaz natyror në vit.
Megjithatë, Krk nuk është menduar vetëm për tregun kroat. Vende të tjera në Evropën Qendrore dhe Juglindore gjithashtu po mbështeten në kapacitetet e saj, prandaj zhvillimi i terminaleve shtesë të LNG-së dhe rrugëve të gazit do të jetë i rëndësishëm për sigurinë e furnizimit në të ardhmen.
Këtu projekti shqiptar fiton rëndësi rajonale. Në vend që të mbështetet në një pikë të madhe të LNG-së në veriperëndim të rajonit, Ballkani Perëndimor mund të ketë një tjetër në jug të tij.
Argent LNG thotë se terminali shqiptar mund të lidhet me Gazsjellësin Trans Adriatik (TAP), Gazsjellësin e planifikuar Jon-Adriatik (IAP) dhe korridorin e gazit Fier-Vlorë. IAP është veçanërisht interesant, pasi është një projekt që do të lidhë Shqipërinë me Kroacinë nëpërmjet Malit të Zi dhe Bosnjës dhe Hercegovinës.
Gazsjellësi përmes Bosnjës dhe Hercegovinës
Gazsjellësi Jon-Adriatik është një nga projektet e mëdha energjetike të planifikuara prej kohësh në Ballkanin Perëndimor. Sipas planeve aktuale, gazsjellësi do të lidhë Fierin e Shqipërisë me sistemin kroat të gazit, duke kaluar nëpër Malin e Zi dhe territorin e Bosnjës dhe Hercegovinës.
Projekti është projektuar për t’u lidhur me tubacionin TAP, i cili tashmë transporton gaz nga Azerbajxhani nëpërmjet Greqisë dhe Shqipërisë në Itali. Megjithatë, nëse ndërtohet një terminal i ri i LNG-së në Shqipëri, e njëjta infrastrukturë rajonale mund të ketë një funksion tjetër – transportimin e LNG-së, e cila do të mbërrinte me cisternë në bregdetin shqiptar dhe, pas rigazifikimit, do të dërgohej në tregjet më në veri.
BiH aktualisht po mbështetet te Krk
Si kujtesë, Bosnja dhe Hercegovina po planifikon projektin e Ndërlidhjes së Gazit Jugor, i cili duhet ta lidhë atë me sistemin kroat të gazit dhe kështu të fitojë akses në gaz që, ndër të tjera, arrin nëpërmjet terminalit të LNG-së në Krk.
Rruga e planifikuar në anën kroate shkon nga Spliti në Imotski, nga ku tubacioni i gazit do të hyjë në BiH pranë Posušje. Rrjeti do të zhvillohet më pas drejt Hercegovinës dhe Bosnjës qendrore dhe do të lidhet më tej me sistemin ekzistues dhe të ardhshëm të gazit drejt Sarajevës, Tuzlës dhe pjesëve të tjera të vendit.
Ndërlidhja jugore është veçanërisht e rëndësishme për Bosnjën dhe Hercegovinën, sepse vendi aktualisht praktikisht varet nga një drejtim i importit të gazit natyror. Lidhja me Kroacinë duhet të hapë një drejtim alternativ dhe të mundësojë aksesin në LNG nga Krk.
Shqipëria do të hapte një drejtim tjetër
Terminali shqiptar, megjithatë, hap mundësinë e një skenari krejtësisht të ri. Që gazi nga terminali në Shqipëri të arrijë në Bosnjë dhe Hercegovinë, është e nevojshme të ndërtohet infrastruktura rajonale e gazit që mungon në veri. Gazsjellësi i planifikuar Jon-Adriatik është një nga projektet që mund ta bëjë këtë të mundur.
Në atë rast, BiH mund të ketë qasje në gaz nga dy rrugë të ndryshme të LNG-së në planin afatgjatë – nëpërmjet Kroacisë dhe Krk-ut nga veriperëndimi, dhe nëpërmjet Shqipërisë dhe rrjetit rajonal nga jugu. Kjo është veçanërisht e rëndësishme sepse jo vetëm BiH, por edhe një numër vendesh të tjera në këtë pjesë të Evropës mbështeten në kapacitetet e Krk-ut.
Terminali i ri i madh i LNG-së në bregdetin shqiptar nuk duhet parë vetëm si një projekt energjetik shqiptar. Nëse zbatohet së bashku me tubacionet e planifikuara të gazit, ai mund të ndryshojë ndjeshëm mënyrën se si i gjithë Ballkani Perëndimor furnizohet me gaz.
Zhvillimi i një terminali të madh eksporti
Kompania amerikane Argent LNG, e cila qëndron pas projektit, po zhvillon gjithashtu një terminal të madh eksporti të LNG-së në Port Fourchon në Luiziana me një kapacitet prej 25 milionë tonësh në vit. Dërgesat e para nga ky projekt synohen për vitin 2030.
Institucionet amerikane, Agjencia Amerikane e Tregtisë dhe Zhvillimit, Korporata e Financimit të Zhvillimit dhe Banka e Eksport-Importit, përmenden gjithashtu si pjesëmarrës potencialë për financimin e terminalit shqiptar.
Megjithatë, për momentin kjo është një fazë fillestare. Argent LNG dhe Shqipëria ende nuk e kanë vlerësuar vendndodhjen, fizibilitetin teknik, opsionet e lidhjes dhe financimin e projektit.
Megjithatë, vetë fakti që terminali me një kapacitet deri në pesë milionë ton në vit u konceptua fillimisht kryesisht për Ballkanin Perëndimor tregon se po përgatitet një projekt që mund të ketë një rëndësi shumë më të gjerë se kufijtë e Shqipërisë.
