Për shumë vite në qytetin e Novi Sadit, një banderolë e madhe me mbishkrimin “Serbia është atdheu ynë dhe Rusia është nëna jonë” varej në ndërtesën ku ndodheshin zyrat e Partisë Radikale Serbe, të udhëhequr nga Vojislav Šešelj, një ish-i dënuar për krime lufte në Jugosllavi dhe mentor politik i Aleksandar Vuçiç. Pavarësisht thirrjeve të përsëritura nga qytetarët për ta hequr atë, gjyqtarët vendosën që banderola të mbetej në vend dhe askush nuk guxoi ta prekte. Deri të dielën në mbrëmje, kur Vuçiç pranoi humbjen e tij, mbështetës të rinj të Listës së Studentëve u ngjitën në ndërtesë dhe e rrëzuan atë.
A sinjalizon kjo një kryqëzatë nga mbështetësit e zjarrtë të Listës dhe kthimin e faqes me mbërritjen e një “sherifi të ri” në Beograd, në marrëdhëniet e Serbisë me Rusinë? Jo në vetvete, por çështja e orientimit gjeopolitik të Serbisë do të jetë një nga çështjet më të mprehta, nëse jo më e mprehta, që qeveria studentore do të thirret të menaxhojë. Për katërmbëdhjetë vjet, Vuçiç ka ecur “në dy barka”. Nga Perëndimi, ai mbushi “xhepat” e ekonomisë me para (investime) dhe nga Rusia, energji të lirë (naftë, gaz natyror) dhe mbështetje diplomatike në OKB për çështjen e nxehtë të Kosovës. Putini renditej sipas deklaratave të tij, pas çdo takimi, midis “vëllezërve”, së bashku me Orbanin, Erdoganin dhe Xi-në. Tani mbetet për t’u parë nëse udhëheqja e re e vendit do të vazhdojë të balancojë doktrinën Vuçiç.
Rrymë pro-evropiane
Lista shfaqet si një rrymë jashtëzakonisht pro-evropiane, me pranimin e Serbisë në BE si një përparësi të lartë të qeverisë së saj. Në programin e saj, nga ana tjetër, ajo thotë qartë se marrëdhëniet e saj me Rusinë nuk do të prishen, as Beogradi nuk do të nxitohet të marrë pjesë në sanksionet e BE-së kundër Moskës për Ukrainën.
E gjithë kjo ishte ne fushate parazgjedhore, sepse tani do të thirret të menaxhojë lidhjet me Moskën nga një pozicion përgjegjësie. Një “divorc”, nëse kërkohet, nuk do të jetë aspak i lehtë.
Putini tashmë e ka humbur Orbanin në Hungari, po e humbet aleatin e tij Vuçiç, nuk do të dëshirojë ta humbasë vetë Serbinë, si një urë të fortë të ndikimit rus në Ballkan dhe Adriatik. Dhe ai ka armë të fuqishme për ta ushtruar presion mbi të. Është gazi natyror i lirë, Kisha Serbe si një kanal tradicional i ndikimit rus, vetoja pro-serbe ndaj Kosovës në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, madje edhe thirrja në rrënjët e përbashkëta sllave të dy kombeve.
Për më tepër, Rusia, me miratimin e Vuçiçit dhe pavarësisht komenteve të NATO-s se ka një bazë ushtarake e “kamufluar”, në Nish në Serbinë jugore, me një aeroport, depo materialesh dhe infrastrukturë për strehimin e personelit, të cilat ajo pretendon se janë të destinuara për ofrimin e ndihmës në rastet e fatkeqësive natyrore. Megjithatë, ajo mund të shndërrohet shumë lehtë për përdorim ushtarak, siç pretendojnë perëndimorët.
Çështjet e brendshme në radhë të parë
Edhe pse është shumë herët që udhëheqja serbe të hapë një temë kaq të nxehtë – në fund të fundit, ajo ka deklaruar se prioritetet e saj të menjëhershme janë sqarimi i situatës së brendshme – do të vijë koha kur do të thirret të vendosë se me kë do të shkojë në mjedisin gjeopolitik fluid dhe të rrezikshëm.
Kremlini reagoi ndaj fitores së Listës me deklarata plot mesazhe drejt realitetit të ri në Beograd nga zëdhënësi i saj Dmitry Peskov dhe dërgoi sinjalin e parë.
Peskov i heshtur dhe gjithmonë pa shprehje, pasi i bëri homazh aleatit të tij të ndjerë Vuçiç, të cilin e vlerësoi për bashkëpunimin e tij me Rusinë, theksoi se “Moska e vëren rezultatin e zgjedhjeve” dhe shprehu me kuptimplotë shpresën se “udhëheqësit e rinj të Serbisë e kanë kuptuar se bashkëpunimi me Rusinë, tradicionalisht një furnizues jetik i energjisë për Serbinë, ishte në interes të vendit të tyre…” Me fjalë të thjeshta, ai u tha atyre: “Mendoni pak, do të ç’ngriheni…”.
