Komiteti i Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi vlerësoi në buletinin e tij të tetorit, të publikuar sot, se lëvizja studentore arriti një kthesë të paparë politike me fitoren e saj në zgjedhjet parlamentare më 25 tetor, ndërsa në të njëjtën kohë paralajmëroi se ndërtimi i institucioneve demokratike është një detyrë shumë më e vështirë sesa fitorja zgjedhore.
Analiza “Si e ndryshuan studentët Serbinë: Një eksperiment social i paparë” pohon se studentët arritën të mobilizojnë qytetarët, të fitojnë besimin e tyre dhe të organizojnë kontrollin e procesit zgjedhor, duke treguar kështu se sundimi autoritar mund të mposhtet përmes rezistencës jo të dhunshme.
Komiteti i Helsinkit vlerëson se lëvizja studentore ofroi një model të ndryshëm të organizimit politik, të bazuar në kontaktin e drejtpërdrejtë me qytetarët, solidaritetin dhe vendimmarrjen e decentralizuar, ndryshe nga partitë politike tradicionale.
Megjithatë, buletini paralajmëron se një fitore zgjedhore nuk do të thotë automatikisht një ndryshim në sistem, sepse ish-qeveria ka ende njerëz në institucione, një rrjet administrativ, interesa ekonomike, ndikim në media dhe lidhje në siguri.Komiteti rendit detyrat kryesore të qeverisë së re si reformimi i gjyqësorit, policisë dhe prokurorisë, çlirimi i institucioneve nga kontrolli politik, lufta kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, si dhe mbrojtja e lirisë së medias.
Nevoja për t’u përballur me luftërat e viteve 1990, krimet e luftës, gjenocidin në Srebrenicë dhe revizionizmin historik theksohet veçanërisht, me vlerësimin se një qëndrim kritik ndaj së kaluarës është një nga parakushtet për transformimin demokratik të Serbisë.
Analiza gjithashtu thekson nevojën për të ripërcaktuar prioritetet e politikës së jashtme të Serbisë, një angazhim më të qartë ndaj integrimit evropian dhe normalizimin e marrëdhënieve me fqinjët, veçanërisht Bosnjën dhe Hercegovinën dhe Kosovën.
“Studentët fituan zgjedhjet, tani detyra e Serbisë është të fitojë institucionet”, është një nga mesazhet kryesore të pjesës së fundit të buletinit.
