Dronët rusë goditën dhe fundosën një anije me drithëra në pronësi turke në Detin e Zi të hënën, duke vrarë dy anëtarë të ekuipazhit në bordin e një anijeje të emëruar sipas një ushtari azerbajxhanas të vrarë në luftën e Karabakut në vitin 2020.
Anija “Royad Mammadov”, që transportonte misër nga porti Izmail i Ukrainës drejt Ravennës, Itali, u godit nga dy dronë rusë në ujëra neutrale, tha Presidenti Volodymyr Zelensky.
“Një sulm i tmerrshëm nga dy dronë rusë ndaj një anijeje civile në ujëra neutrale që transportonte misër”, shkroi Zelensky në X.Shtetas azerbajxhanas dhe indianë ishin në bordin e anijes. Zelensky tha se kapiteni u vra, ndërsa fati i një anëtari tjetër të ekuipazhit fillimisht nuk dihej. Njëmbëdhjetë marinarë u shpëtuan, njëri prej tyre i plagosur.
Autoritetet rumune konfirmuan më vonë se dy persona kishin vdekur dhe 11 anëtarë të ekuipazhit u shpëtuan pasi anija u përfshi nga flakët dhe u fundos në zonën ekskluzive ekonomike të Rumanisë, afërsisht 30 milje detare në jug të Sfântu Gheorghe.Tre anëtarë të ekuipazhit u plagosën dhe tetë mbetën të padëmtuar, sipas zyrtarëve detarë rumunë, ndërsa të plagosurit u evakuuan me helikopter.
Ministri i Jashtëm ukrainas Andrii Sybiha dënoi gjithashtu sulmin rus ndaj anijes civile turke dhe shprehu ngushëllime për vdekjet. Ministria e Jashtme e Ukrainës publikoi deklaratën e tij të hënën, ndërsa Kievi bëri thirrje për presion më të madh ndërkombëtar mbi sulmet ndaj lundrimit civil.
Royal Mammadov u emërua sipas një ushtari azerbajxhanas të vrarë gjatë luftës së vitit 2020 për Karabakun.Anija është e lidhur me grupin e transportit detar Palmali të Turqisë, të themeluar nga biznesmeni me origjinë nga Azerbajxhani, Mübariz Mansimov.
Turqia ka shprehur vazhdimisht alarmin për sulmet ndaj anijeve tregtare në Detin e Zi.
Turqia dhe OKB-ja bëjnë presion për një korridor më të sigurt në Detin e Zi
Sulmi vjen gjithashtu në një kohë kur Turqia dhe Kombet e Bashkuara po kërkojnë të ringjallin bisedimet mbi sigurinë detare në Detin e Zi, duke përfshirë propozimet për një korridor të mbrojtur të transportit tregtar.
Ankaraja i ka shtyrë Moskën dhe Kievin drejt marrëveshjeve që synojnë ndalimin e sulmeve ndaj anijeve dhe porteve civile, duke u mbështetur në modelin e Iniciativës së Drithërave të Detit të Zi 2022 të ndërmjetësuar nga Turqia dhe OKB-ja.Kjo marrëveshje lejoi që miliona ton produkte bujqësore ukrainase të arrinin në tregjet globale përpara se Rusia të tërhiqej nga marrëveshja në vitin 2023.
Që atëherë, Turqia u ka kërkuar të dyja palëve të rivendosin lundrimin më të sigurt dhe ka paraqitur propozime që synojnë uljen e sulmeve ndaj trafikut tregtar dhe rindërtimin e besimit në transportin detar të Detit të Zi.
Ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan udhëtoi për në Baku më 15 shtator, ku zhvilloi bisedime me Presidentin e Azerbajxhanit Ilham Aliyev dhe Ministrin e Jashtëm Jeyhun Bayramov. Lufta Ruso-Ukrainase dhe përkeqësimi i situatës së sigurisë në Detin e Zi ishin ndër çështjet e diskutuara.
Duke folur së bashku me Bayramov në Baku, Fidan paralajmëroi se sulmet në rritje ndaj anijeve civile po kërcënonin jetën, pronën dhe lirinë e lundrimit, duke vënë në dukje se marinarë turq dhe azerbajxhanas ishin vrarë tashmë. Ai tha se Ankaraja po vazhdonte bisedimet me palët dhe po punonte mbi propozime që i japin përparësi konkretisht Detit të Zi.
Koha e vizitës nënvizoi përpjekjet e Ankarasë për të ndërtuar mbështetje rajonale për diplomacinë e ripërtërirë të Detit të Zi, megjithëse as Turqia dhe as Azerbajxhani nuk thanë publikisht se Fidani i kishte kërkuar Bakusë të bashkohej zyrtarisht me iniciativën. Gjithashtu mbeti e paqartë nëse Azerbajxhani e kishte miratuar marrëveshjen e propozuar.Përpjekja aktuale e Turqisë , e ndjekur së bashku me Kombet e Bashkuara, synon të zvogëlojë sulmet ndaj anijeve civile dhe të krijojë një lundrim më të sigurt tregtar – një iniciativë që i bën jehonë Iniciativës për Drithërat e Detit të Zi, të ndërmjetësuar nga Ankaraja dhe OKB-ja në vitin 2022.
Zelensky tha se Ukraina ka ofruar vazhdimisht “hapa konkretë për të çtensionuar situatën dhe për të siguruar sigurinë në Detin e Zi”, ndërsa vendet e treta kanë paraqitur gjithashtu propozime.
«Por Rusia vazhdimisht zgjedh terrorin dhe fundosjen e anijeve civile në vend të lundrimit normal detar», tha ai. «Nevojitet presion për të rivendosur sigurinë globale ushqimore».
Mbytja e anijes Royal Mammadov i shton një urgjencë të re këtyre përpjekjeve, veçanërisht për Turqinë, pasi anijet dhe detarët në pronësi turke janë gjithnjë e më të ekspozuar ndaj sulmeve në luftën në zgjerim të dronëve në Detin e Zi.
