Trauma evropiane e pasluftës, kujtimet e errëta të regjimeve autoritare dhe angazhimi i qëndrueshëm i lidershipit ndaj lirive politike vendosën kufizime për dekada mbi shërbimet evropiane të inteligjencës dhe kundërzbulimit, në mënyrë që ato të mos i tejkalonin kufijtë e demokracive përkatëse.
Tani, ndërsa Rusia po akuzohet për gjithnjë e më shumë sulme hibride kundër infrastrukturës kritike në Kontinentin e Vjetër dhe mes një intensifikimi të spiunazhit kinez, Evropa, në emër të sigurisë kombëtare, po “zhbllokon” disa shërbime – të cilat kanë qenë prej kohësh të fjetura.
Sipas një raporti të Politico-s, ky tranzicion është bërë më urgjent gjatë 18 muajve të fundit, mes frikës se SHBA-të mund ta zvogëlojnë më tej ndihmën e tyre për inteligjencën gjatë mandatit të dytë të Presidentit Donald Trump.
“Çdo vend duhet t’i përgjigjet kombinimit të vet të strukturave të inteligjencës, historisë dhe gjeografisë, por ka pasur një ndryshim të ngjashëm drejt sigurimit të kompetencave të mëtejshme – ndonjëherë në kurriz të privatësisë – në mënyrë që qeveritë të mund të marrin një rol më të madh në sigurinë e tyre kombëtare”, vëren botimi.
Vetëm në javët e fundit, disa vende evropiane u kanë dhënë agjencive të inteligjencës vendase kompetenca më të mëdha, me qëllimin përfundimtar të pengimit të operacioneve armiqësore, kundërsulmeve në hapësirën kibernetike dhe ndarjes së informacionit me ofruesit privatë.
Masat e reja të vendeve
Lëvizja më e fundit erdhi në Suedi , ku qeveria forcoi stafin e një Shërbimi të ri të Inteligjencës së Jashtme përpara hapjes së tij të planifikuar në janar, me emërimin e dy zyrtarëve të lartë – Andreas von Beckerath si drejtor i përgjithshëm dhe Annika Brändström si zëvendëse e tij.
Sipas Stokholmit, ndarja e shërbimeve civile të kundërzbulimit nga shërbimet ushtarake të inteligjencës do të ndajë më mirë përgjegjësitë dhe do të përmirësojë aftësinë për të vlerësuar një gamë të gjerë kërcënimesh për sigurinë. Ndryshimi i kursit vjen në një kohë kur Suedia vazhdon të ristrukturojë arkitekturën e saj të sigurisë pas anëtarësimit në NATO – gjë që u shkaktua kryesisht nga kërcënimi nga lindja, pas pushtimit rus të Ukrainës.
Në fund të gushtit, në Holandë , kabineti nisi një konsultim mbi një ligj të propozuar për sigurinë kombëtare që do të zgjeronte kompetencat si të Shërbimit të Përgjithshëm të Inteligjencës dhe Sigurisë ashtu edhe të Shërbimit të Inteligjencës dhe Sigurisë së Mbrojtjes, duke u lejuar atyre të kapin veprime armiqësore nga hakerat rusë, spiunët kinezë dhe agjentët iranianë pa autorizim paraprak, si dhe të ndajnë më shumë informacion me kompanitë dhe ushtrinë.
Austria , e konsideruar prej kohësh si kryeqyteti i spiunazhit në botë, po bën gjithashtu ndryshime të mëdha në ligjet e saj për të mbyllur boshllëqet ligjore që mund të jenë të rrezikshme për sigurinë e saj kombëtare. Sipas ligjit aktual, agjentët e huaj në përgjithësi mund të veprojnë në vend pa u ndëshkuar, përveç nëse kapen duke vepruar kundër vetë Austrisë. Qeveria tani po punon për të mbyllur këtë boshllëk ligjor, gjë që mund ta bëjë të vështirë jetën për rreth 7,000 spiunët që besohet se veprojnë në Vjenë.
Gjermania është ndoshta vendi me ndryshimet më radikale në regjimin aktual. Ndërsa deri më tani e ka trajtuar çështjen e “kundërspiunazhit” me kujdes të veçantë, veçanërisht për shkak të së kaluarës së saj të errët me nazistët dhe Stasin, qeveria Merz tani planifikon t’u japë shërbimeve të inteligjencës së vendit më shumë hapësirë për manovrim. Sipas reformave të propozuara që pritet të hyjnë në fuqi në janar, agjentët e BND-së, Shërbimit Federal të Inteligjencës, ndërsa deri më tani kryesisht të kufizuar në mbledhjen e informacionit, së shpejti do të jenë në gjendje të kryejnë akte sabotimi dhe operacione ofensive.
Kujtojmë se disa ditë më parë qeveria gjermane fajësoi zyrtarisht Rusinë për tentativën e sulmit me dron në aeroportin e Leipzigut , duke i vënë marrëdhëniet Moskë-Berlin në një provë të re.
«Duhet të kishte ndodhur shumë kohë më parë», tha një zyrtar i BE-së për Politico-n në kushte anonimiteti. «Nuk e menduam kurrë se [kërcënimi] do të na arrinte. Ky është një përgjigje ndaj kërcënimeve të reja me të cilat përballemi».
