Aeroplanët janë ndotës të mëdhenj, kështu që gjithnjë e më shumë linja ajrore po përpiqen të bëjnë diçka për këtë. NASA dhe Boeing kanë një projekt të ri – aeroplanë ekologjikë që mund të reduktojnë emetimin e gazrave të dëmshëm me 30%.
Në janar 2023, NASA njoftoi se kishte zgjedhur Boeing si partnerin e saj. Bëhet fjalë për projektin Sustainable Flight Demonstrator dhe qëllimi është zhvillimi i një koncepti nga i cili do të dalë një gjeneratë krejt e re e avionëve të pasagjerëve miqësorë me mjedisin. Janë investuar 725 milionë dollarë dhe planifikohet të ndikohet që emetimi i gazrave të dëmshëm në aviacion të zvogëlohet në zero deri në vitin 2050.
Konceptit së fundmi iu dha emri zyrtar – X-66A, dhe bazohet në modelin MD-90 me një trup të shkurtuar. Motorët dhe krahët u zëvendësuan për t’i bërë fluturimet sa më efikase. Asgjë nuk dihet ende për pjesët e reja, pasi detajet e eksperimenteve zakonisht mbahen sekret.X-66A është një tjetër në serinë e anijeve kozmike eksperimentale me të cilat NASA ka punuar që nga vitet 1940. Shumë prej tyre ishin baza për zhvillimin e modeleve të reja dhe më të mira të avionëve dhe teknologjive shoqëruese, kështu që kjo mund të përsëritej me avionë të rinj ekologjikë.
Emetimi i gazrave serrë
Aeroplanët përdorin lëndë djegëse fosile si vajguri që digjen gjatë fluturimit. Djegia e karburantit krijon emetime të gazrave serrë si dioksidi i karbonit (CO2), oksidet e azotit (NOx) dhe avujt e ujit. CO2 është një shqetësim i veçantë sepse është shkaku kryesor i ndryshimeve klimatike. Aviacioni kontribuon në një pjesë të konsiderueshme të emetimeve globale të gazeve serrë.
Emetimi i substancave të dëmshme në lartësi të mëdha
Emetimet e avionëve, të tilla si oksidet e azotit dhe kontrails (mbetja e djegies së karburantit), lëshohen në lartësi ku ato kanë një ndikim më të madh në mjedis. Në lartësitë e mëdha, emetimet e oksideve të azotit dhe të kontrails kanë një efekt klimatik më të fortë sesa nëse këto emetime do të çliroheshin në nivelin e tokës.
Ndotja e ajrit në aeroporte
Aeroplanët gjithashtu kontribuojnë në ndotjen e ajrit brenda dhe përreth aeroporteve. Aviacioni i motorizuar në terren përdor karburant që mund të lëshojë substanca të dëmshme si oksidet e squfurit, blozën dhe grimcat e tjera.
Megjithatë, megjithëse aviacioni kontribuon në ndotjen e mjedisit, ka një sërë përpjekjesh për të reduktuar ndikimin mjedisor. Përparimet në teknologjinë e motorit dhe karburantit, si dhe efikasiteti i fluturimit, mund të zvogëlojnë emetimet e gazeve serrë dhe substancave të tjera të dëmshme.
Gjithashtu, po hetohet edhe zhvillimi i lëndëve djegëse alternative si biokarburantet apo sistemet e shtytjes elektrike me qëllim reduktimin e ndikimit të avionëve në mjedis./Kosovatimes/
