Ministria ruse e Mbrojtjes raportoi për çmontimin e posteve të përkohshme të vëzhgimit të paqeruajtësve përgjatë vijës së mëparshme të kontaktit në rajonet Askeran, Mardakert dhe Shusha të Nagorno-Karabakh.
Pavarësisht kësaj, kontigjenti vazhdon të kryejë detyra në rajon, duke qenë në kontakt me Bakun dhe Stepanakertin, për të parandaluar gjakderdhje të reja dhe për të garantuar sigurinë e civilëve, shtoi Ministria e Mbrojtjes.
Paqeruajtësit rusë ndodhen në Nagorno-Karabakh në përputhje me marrëveshjen midis Armenisë, Azerbajxhanit dhe Rusisë, e cila u nënshkrua më 10 nëntor 2020. Sipas këtij dokumenti, kontigjenti duhet të qëndrojë në rajon të paktën deri në vitin 2025.
Të enjten, më 5 tetor, presidenti rus Vladimir Putin tha se presidenti i Azerbajxhanit Ilham Aliyev e ftoi atë për të negociuar mbi statusin e paqeruajtësve në Nagorno-Karabakh në baza dypalëshe dhe Armenia ra dakord me këtë.
Përveç kësaj, Putin vuri në dukje se që nga viti 2020, ushtria ruse në rajon mund të monitoronte vetëm respektimin e armëpushimit; ata nuk kishin të drejta të tjera. “Asnjë status i paqeruajtësit nuk u shfaq kurrë. Nuk do të them pse tani”, shtoi ai.
Azerbajxhani arriti kapitullimin e Nagorno-Karabakut gjatë operacionit “anti-terrorist”, i cili u zhvillua në 19-20 shtator. Si rezultat, Stepanakert dhe Baku ranë dakord për një armëpushim, çarmatim dhe likuidim të republikës së panjohur. Ajo do të pushojë së ekzistuari më 1 janar.
Më 5 tetor, në margjinat e samitit të Komunitetit Politik Evropian, kryeministri armen Nikol Pashinyan nënshkroi një deklaratë që njeh territorin e Azerbajxhanit prej 86.6 mijë km², duke përfshirë Nagorno-Karabakun.
Pas kapitullimit të Stepanakertit, armenët etnikë filluan një eksod masiv nga rajoni. Sipas OKB- së , nga një popullsi prej 120,000, më së shumti 1,000 mbeten në Nagorno-Karabakh.
Si rezultat i këtyre ngjarjeve, Pashinyan iu drejtua kombit dhe njoftoi joefektivitetin e CSTO dhe “pyetje serioze” për paqeruajtësit rusë. Sipas tij, ata kanë dështuar në misionin e tyre ose kanë pasur qëllime të fshehta, mosveprim gjatë “terrorit të popullatës armene të Nagorno-Karabakh, bllokadës ilegale të korridorit të Laçinit dhe sulmit nga Azerbajxhani më 19 shtator”. Në përgjigje, Moska kërkoi që përgjegjësia për situatën të mos transferohej mbi të.
Në fillim të shtatorit, Pashinyan e quajti një “gabim” për Armeninë që të mbështetet shumë tek Rusia për të ndërtuar arkitekturën e saj të sigurisë dhe vuri në dukje se autoritetet tani po përpiqen të “diversifikojnë” strategjinë për të mbrojtur vendin.
