BE-ja duhet të arrijë rezultate të prekshme në zgjerim ose të rrezikojë rishfaqjen e konflikteve etnike në Ballkanin Perëndimor, tha Bujar Osmani, Ministri i Punëve të Jashtme të Maqedonisë së Veriut për versionin evropian të Politicalo .
” Maqedonia e Veriut është multi-etnike, multikulturore … I vetmi narrativë që i nënshtroi këto narrativa konfliktuale dhe u bë ngjitës për të gjitha këto narrativa është Bashkimi Evropian. Pra, të gjitha grupet, sociale, kulturore, fetare, etnike, të gjithë ndajnë të njëjtin ideal: BE-në”, tha Osmani.
Osmani, një maqedonas që i përket grupit etnik shqiptar, paralajmëroi për pasoja të mundshme shkatërruese nëse përpjekja për zgjerimin e BE dështon. “Hiqni këtë shpresë dhe pastaj e vetmja histori multietnike në Ballkan që ka pasur sukses – dhe funksionon” do të dështojë, pretendon ai.
Pas fitores së liderit të krahut të djathtë Geert Wilders në Holandë dhe kërcënimit të kryeministrit hungarez Viktor Orban për të bllokuar negociatat e anëtarësimit me Ukrainën, ekziston rreziku që ideja e zgjerimit të BE-së të ngecë sërish , paralajmërojnë diplomatët.
Konflikti i armatosur i vitit 2001 ndërmjet shqiptarëve etnikë dhe qeverisë maqedonase përfundoi me një marrëveshje paqeje që garantonte të drejta më të mëdha politike për pakicat dhe decentralizimin e pushtetit. Osmani e cilësoi atë marrëveshje si një kundërshembull pozitiv dhe “funksional” të Marrëveshjes së Dejtonit në Bosnje dhe Hercegovinë . “Kishte një debat nëse demokracitë multi-etnike mund të funksionojnë në Ballkan, e dini – në një farë mënyre, Marrëveshja e Dejtonit në Bosnje dhe Hercegovinë nuk doli të ishte një model shumë i suksesshëm,” pohon ministri.
“Nëse dështojmë, sepse (BE) nuk është mjaftë vendimtare, mendoj se do të jetë fillimi i një efekti domino në të gjithë rajonin. Dhe mesazhi do të jetë se demokracitë multietnike nuk mund të funksionojnë në Ballkan, dhe nuk mendoj se kjo është përgjigjja që duam të dëgjojmë për rajonin tonë. Pra, duhet të shtyjmë dhe ta marrim seriozisht”, paralajmëroi ai.
Osmani bëri thirrje për një “ndryshim paradigme” për t’u ofruar vendeve që do të anëtarësohen përfitime shtesë ndërsa ato i afrohen miratimit të grupit të plotë të rregullave dhe normave të BE-së. Për momentin, “qasja është gjithçka ose asgjë,” thotë ai, duke shtuar: “pse ne thjesht të mos … fillojmë të integrohemi në BE përpara anëtarësimit të plotë? “
Osmani pretendon se anëtarësimi i pjesshëm në BE së paku do t’i mundësonte Maqedonisë së Veriut të fillojë të korrë frytet e përpjekjeve për reforma dhe ta bëjë vendin më imun ndaj propagandës ruse dhe kineze.
Osmani propozoi tre hapa për integrim gradual drejt anëtarësimit të plotë në BE. Së pari: “Statusi i vëzhguesit” në tryezën e BE-së. “Për shembull, Maqedonia e Veriut është përafruar plotësisht me politikën e jashtme dhe të sigurisë të BE-së. Pse nuk jemi të ftuar në Këshillin e Punëve të Jashtme? Nuk është logjike”.
Së dyti: “Qasja në tregun e përbashkët të BE-së përpara anëtarësimit sepse i plotësojmë kriteret”.
Së treti: “Aksesi në pranueshmërinë për Fondet Strukturore dhe të Kohezionit përpara anëtarësimit.” Osmani pohoi se si kandidate për anëtarësim, Maqedonia e Veriut “merr 160 euro mbështetje direkte të BE-së për frymë”, ndërsa fqinji i saj dhe “anëtare e BE-së, Bullgaria merr 4,700 euro për frymë”. Pra, sa më gjatë të zvarriten negociatat e anëtarësimit, “në vend që ky hendek në konvertimin shoqëror të zvogëlohet, ndërsa ne negociojmë, ai rritet”.
Problemet kryesore për procesin e anëtarësimit të Maqedonisë së Veriut, të cilat kryesisht janë zgjidhur, ishin vetoja nga Greqia (për shkak të emrit të Maqedonisë) dhe nga Bullgaria (për shkak të çështjeve gjuhësore, historike dhe të pakicave).
