Për herë të parë që nga ardhja në pushtet e Partisë Progresive Serbe, komuniteti ndërkombëtar po reagon ndaj zgjedhjeve në Serbi me paralajmërime, dënime dhe thirrje për hetim. Kësaj radhe nuk mbyllën sytë para shantazheve, presioneve, blerjes së votave, sjelljes së votuesve nga vendet e tjera… Për më tepër.
Dita e zgjedhjeve në Serbi u shënua nga një vjedhje kurre më e madhe dhe kurre më e dukshme. Njerëz me lista, makina para qendrave të votimit që shërbenin si bankomat për qindra e mijëra ata që shisnin votat e tyre. Autobusë plot me qytetarë të Republikës Srpska që mbërrijnë në Stark Arena të Beogradit dhe prej andej drejt qendrave të votimit në të gjithë Beogradin. Votimi në emër të personave të tjerë, votimi pa letërnjoftim, votimi në emër të të ndjerit…
Shumë reaguan, filloi me vëzhguesit e OSBE-së dhe vetëm vazhdon.
Amerika ishte e fundit që reagoi .
SHBA i ka bërë thirrje Serbisë që të hetojë akuzat e vëzhguesve ndërkombëtarë për parregullsi zgjedhore, tha zëdhënësi i Departamentit të Shtetit, Matthew Miller në një konferencë për shtyp, siç raporton Zëri i Amerikës.
I pyetur nga Zëri i Amerikës se si i shohin Shtetet e Bashkuara konkluzionet paraprake të misioneve vëzhguese ndërkombëtare të udhëhequra nga OSBE, në të cilat renditen parregullsi të shumta zgjedhore, Miller u përgjigj se Uashingtoni po e shqyrton atë raport paraprak.
“Ne e ftojmë Serbinë të punojë me OSBE-në për zgjidhjen e këtyre çështjeve. Akuzat për parregullsi, të raportuara nga OSBE dhe vëzhgues të tjerë ndërkombëtarë, duhet të hetohen. Dhuna e drejtuar ndaj zyrtarëve zgjedhorë, gazetarëve dhe vëzhguesve të akredituar, për të cilat kemi parë edhe raporte, nuk është e pranueshme. Ne do të vazhdojmë t’ia bëjmë të qartë këtë Serbisë dhe, siç thashë, do ta ftojmë të punojë me OSBE-në për zgjidhjen e këtyre problemeve”, tha zëdhënësi i Departamentit të Shtetit.
Ndryshe, ekipi ndërkombëtar vëzhgues i përbërë nga anëtarë të Misionit të OSBE-së për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (ODIHR), Parlamentit Evropian, Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës dhe Asamblesë Parlamentare të OSBE-së, në një raport preliminar kanë deklaruar se zgjedhjet procesi u minua nga presioni ndaj votuesve, blerja e votave, keqpërdorimi i burimeve publike në fushatë, pjesëmarrja e presidentit dhe mbulimi i njëanshëm mediatik në favor të partisë në pushtet.
” Pjesëmarrja e presidentit dominoi procesin zgjedhor dhe përdorimi i emrit të tij në një nga listat zgjedhore, së bashku me mbulimin e njëanshëm mediatik, çuan në kushte të paligjshme për pjesëmarrje.”
Anëtarët e klubit socialdemokrat në Parlamentin Evropian (PE) kërkuan një hetim të pavarur të të gjitha parregullsive të raportuara gjatë zgjedhjeve të mbajtura në Serbi më 17 dhjetor.
“Zgjedhjet në Serbi i sollën një tjetër fitore presidentit prej kohësh Aleksandar Vuçiç dhe Partisë së tij Progresive Serbe në pushtet, por raportet e besueshme për mashtrime zgjedhore dhe akuza për dhunë të paprecedentë po shkaktojnë shqetësim serioz”, thotë grupi i dytë më i madh në parlamentin e Bashkimit Evropian.
Kam parë shumë zgjedhje, por…
Socialistët dhe demokratët shprehin mbështetjen e tyre të plotë për njerëzit në Serbi që kërkojnë drejtësi, demokraci dhe një të ardhme evropiane. Zëvendësi i tyre Andreas Šider, anëtar i misionit të PE-së që vëzhgoi zgjedhjet në Serbi, tha se “është shqetësuese të lexohen raportet për mashtrime zgjedhore dhe përpjekjet e regjimit të Aleksandër Vuçiqit për të ndikuar në rezultate”.
“Kam vëzhguar shumë zgjedhje, por ato të mbajtura në Serbi ishin larg çdo standardi evropian”, tha ai dhe theksoi se do të duhej të bëhej një hetim ndërkombëtar, ose së paku të përsëriten zgjedhjet në Beograd, por në kushte të reja.
Ministria e Punëve të Jashtme të Gjermanisë ka vlerësuar se parregullsitë zgjedhore në Serbi të raportuara nga misionet ndërkombëtare vëzhguese janë të “papranueshme” për një vend kandidat për në Bashkimin Evropian.
“Serbia votoi, por OSBE dhe ODIHR raportojnë keqpërdorim të burimeve publike, frikësim të votuesve dhe raste të blerjes së votave.” Kjo është e papranueshme për një vend me statusin e kandidatit për anëtarësim në BE”, tha ministria gjermane në rrjetin social X.
U përgjigj edhe deputetja e Parlamentit Evropian (PE) Viola von Cramon, e cila deklaroi se është e nevojshme të bëhet një hetim i plotë i parregullsive në zgjedhjet në Serbi.
“Jemi dëshmitarë të rasteve të sjelljes së organizuar të votuesve nga Republika Srpska dhe frikësimit të votuesve. Ne prisnim absolutisht standarde më të larta demokratike nga një vend kandidat që negocion anëtarësimin në Bashkimin Evropian. Nevojitet një mbikëqyrje ndërkombëtare dhe një hetim i plotë”, ka shkruar von Kramon në rrjetin social X (X).
