Ndërsa Vladimir Putin nuk heq dorë nga shpresat për organizimin e një qendre gazi në Turqi, Ankaraja vendosi të lëvizë në drejtimin e kundërt – të reduktojë varësinë nga burimet ruse të energjisë. Për t’i zëvendësuar ato, është planifikuar të blihen vëllime të mëdha nga një vend “jomiqësor” ndaj Rusisë, me të cilin Turqia po rikthen marrëdhëniet pasi ato ishin përkeqësuar prej disa vitesh.
Turqia synon të ndërtojë një “portofol furnizimesh të reja” për të reduktuar varësinë nga çdo furnizues, tha për Financial Times Ministri i Energjisë Alparslan Bayraktar . Për këtë, tha ai, vendi po negocion me kompaninë amerikane ExxonMobil për të lidhur një kontratë afatgjatë (mundësisht për një dekadë), sipas së cilës do të blejë deri në 2.5 milionë tonë LNG (3.5 miliardë metra kub) në vit. Një vëllim i tillë me çmimet aktuale është me vlerë 1.1 miliardë dollarë, megjithëse diskutimet mbi kushtet e kontratës janë në vazhdim, tha Bayraktar.
Sipas Autoritetit Rregullator të Tregut të Energjisë Turke, në vitin 2022, pjesa e Rusisë në importet e gazit të Turqisë, e cila blen pothuajse të gjithë gazin jashtë vendit, arriti në 40%, dhe pjesa e SHBA-së, e cila ka ardhur në rritje vitet e fundit, ka kaluar 10%.
ExxonMobil konfirmoi për FT se ishte në bisedime paraprake me Turqinë, por nuk pranoi të diskutonte detaje. Kompania planifikon të rrisë furnizimet me LNG në 40 milionë tonë deri në vitin 2030, pothuajse dyfishi i nivelit të vitit 2020.
Turqia po kërkon të diversifikojë blerjet përpara se disa nga kontratat e saj afatgjata me Rusinë të skadojnë në 2025 dhe me Iranin në 2026, tha Bayraktar. Në përgjithësi, blerjet e LNG-së përbënin rreth 35% të importeve vitin e kaluar, krahasuar me 15% në vitin 2014.
Pasi u rizgjodh në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, Recep Tayyip Erdogan filloi të përmirësonte marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara. Kështu, Ankaraja hoqi veton e saj për hyrjen e Suedisë në NATO dhe Uashingtoni ra dakord t’i shiste asaj avionë luftarakë F-16 me vlerë miliarda dollarë.
Pasi ndërpreu gazin për Evropën si ndëshkim për mbështetjen e saj ndaj Ukrainës në vitin 2022, Putini në tetor të atij viti parashtroi idenë e krijimit të një qendre në Turqi ku mund të ridrejtoheshin furnizimet e humbura nga Nord Stream. “Të gjithë janë të interesuar për këtë – miqtë tanë turq, ne jemi të interesuar dhe kushdo që dëshiron të marrë burimet tona në kontinentin evropian,” tha ai një vit më vonë, duke folur për mundësinë e krijimit të një platforme elektronike në Turqi për tregtimin e gazit në kontinentit evropian.
Që atëherë, nuk ka pasur ndonjë përparim të rëndësishëm në zbatimin e kësaj ideje. Bashkimi Evropian ka vendosur një objektiv që të ndalojë plotësisht blerjen e gazit rus deri në vitin 2027.
