Ndërsa presidenti kinez Xi Jinping mbërriti në Serbi në fazën e dytë të turneut të tij evropian, autoritetet në të gjithë kontinentin u përballën me një valë akuzash për spiunazh kinez, shkruan Amy Hawkins, korrespondentja e Kinës për British Guardian.
Të martën, kryeministri britanik Rishi Sunak zbuloi se një “aktor keqdashës” kishte kompromentuar të dhënat e pagave të ushtrisë britanike, me raporte që drejtonin gishtin nga Kina, raporton Guardian.
Në një rast, tre shtetas gjermanë u arrestuan me dyshimin se organizonin transferimin e informacionit të ndjeshëm teknologjik në Kinë.
Në një rast tjetër, një burrë i quajtur Jian G, i cili punonte për eurodeputetin e ekstremit të djathtë Maximilian Kra, eurodeputet nga Alternativa për Gjermaninë (AfD), u arrestua me dyshimin për spiunazh.
Autoritetet në Belgjikë hapën një hetim penal ndaj politikanit të ekstremit të djathtë Frank Krejelman në janar, pasi një hetim nga Financial Times, Der Spiegel dhe Le Monde zbuloi se ai ishte përdorur për disa vite si një mjet i inteligjencës kineze.
Ekspertët thonë se rritja e fundit e arrestimeve dhe hetimeve pasqyron një ndryshim të disponimit në Evropë ndaj kërcënimeve kineze.
“Shumë nga ky aktivitet ka vazhduar për disa kohë,” tha Martin Thorley, analist i lartë në Iniciativën Globale kundër Krimit të Organizuar Transnacional.
“Vendet tani janë të detyruara të merren me këtë, në të njëjtën kohë që ka varësi nga tregu, hallka të zinxhirit të furnizimit, etj. Në Kinë. Kjo ka ekzistuar për një kohë dhe është lënë pas dore për një kohë të gjatë”.
Roderich Kiesewetter, një ligjvënës gjerman dhe ish-oficer ushtarak, tha se inteligjenca gjermane kishte paralajmëruar për “disa vite” për kërcënimin nga Kina, por “paralajmërimi nuk u dëgjua qëllimisht”.
Ai vuri në dukje se arrestimet e fundit në Gjermani do të kishin dërguar një “sinjal më të fortë” nëse do të ishin njoftuar përpara se kancelari Olaf Scholz të shkonte në Pekin në prill. Në vend të kësaj, ato u publikuan disa ditë pas kthimit të Scholz në Gjermani.
Ekzistojnë gjithashtu shqetësime se ritmi i operacioneve të influencës kineze në Evropë – përmes spiunazhit tradicional dhe aktiviteteve më të “zonës gri” si tregtia e ndikimit dhe shtypja transnacionale – është intensifikuar, pasi qëndrimet ndaj Kinës janë forcuar vitet e fundit.
Nigel Inkster, ish nënkryetari i MI6, thotë se që nga viti 2019, Evropa ka qenë më e fokusuar në kërcënimin e aktivitetit të inteligjencës kineze.
“Kompleksiteti i marrëdhënieve europiano-kineze është i tillë që duket pothuajse e pashmangshme që do të shohim një rritje të aktivitetit kinez, si spiunazhi i drejtpërdrejtë ashtu edhe operacionet e ndikimit”, tha ai.
Kina hodhi poshtë akuzat për spiunazh si “shpifje keqdashëse”.
Inkster tha se protestat pro-demokracisë në Hong Kong, zbulimet e abuzimeve të të drejtave të njeriut në Xinjiang, mbështetja e Kinës për Rusinë në luftën në Ukrainë dhe shqetësimet për sjelljen ekonomike të Kinës kanë mprehur fokusin e agjencive evropiane në përpjekjet e inteligjencës kineze.
Spiunët kinezë kanë tre prioritete
Ekspertët thonë se spiunët kinezë kanë tre prioritete kryesore: të formësojnë tendencat politike dhe ekonomike në përputhje me interesat e Kinës; mbledhin informacion mbi industritë e ndjeshme dhe monitorojnë popullatën e diasporës, veçanërisht grupet e pakicave si tibetianët, ujgurët dhe hong Kongerët.
Kur bëhet fjalë për shtetasit e huaj, spiunët kinezë kanë disa qëllime, thotë Thorley.
“Për të shmangur kritikat, për të gjykuar individë ku mund të jetë e dobishme, për të mbledhur inteligjencë.” Rezultati është se shumë grupe në diasporë përballen me kërcënimin e dyfishtë të ksenofobisë pasi marrëdhëniet me Kinën përkeqësohen, si dhe rreziku i shtuar për t’u shënjestruar nga autoritetet partiake kineze.
Kiesewetter beson se synimi i grupeve të diasporës është krijuar gjithashtu për t’i bërë ata të ndihen “të pasigurt” dhe për të përhapur mesazhin se Gjermania nuk mund t’i mbrojë njerëzit në tokën e saj.
Operacionet e inteligjencës së Kinës tradicionalisht mendohet se menaxhohen nga Ministria e Sigurisë së Shtetit (MSS), e cila kombinon mbledhjen e inteligjencës, shërbimet e sigurisë dhe policinë sekrete. Është përshkruar si një kombinim i FBI-së dhe CIA-s.
Muajt e fundit, MSS ka qenë gjithnjë e më e zëshme për aktivitetet e saj. Vitin e kaluar, agjencia hapi llogarinë e saj në WeChat, duke publikuar përpjekjet e saj për të çrrënjosur spiunët dhe terroristët. Në janar ata akuzuan MI6 se kishte rekrutuar një konsulent të huaj për të spiunuar Kinën.
Por, vëren Thorley, ekziston gjithashtu një “rrjet latent” i kompanive dhe organizatave private në MB që punojnë për të avancuar interesat e Partisë Komuniste Kineze. “Ata nuk kontrollohen nga një mikrokontrollues… megjithatë, nëse partia dëshiron, ata tërheqin zinxhirin dhe marrin atë që duan.”
Kjo nënvizon faktin se “Kina funksionon në mënyrë asimetrike”, thotë Sari Archo Havren, një bashkëpunëtor në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara të Britanisë. “Kompleksiteti është mjaft i vështirë për t’u zbuluar sepse ne nuk mund të krahasohemi me madhësinë e burimeve që Kina po investon.”
