Gazetari investigativ bullgar Hristo Grozev u bëri thirrje organizatave perëndimore të lajmeve që të tërheqin të gjithë korrespondentët që punojnë në Rusi për shkak të rrezikut të arrestimit të tyre për t’u përdorur nga Kremlini në shkëmbimet e ardhshme të të burgosurve.
“Tani është koha kur informacionet nga Rusia nuk mund të përcillen me ndershmëri,” tha ish-gazetari i Bellingcat në një intervistë me transmetuesin publik bullgar BNT . Prandaj, vlera e shtuar e të pasurit një korrespondent në Rusi “është shumë e vogël në krahasim me rrezikun që gazetarët të arrestohen dhe thjesht të bëhen një pasuri në një fond tregtar në të ardhmen,” tha Grozev.
Më 1 gusht u zhvillua një shkëmbim i madh i të burgosurve, në të cilin morën pjesë Rusia, Bjellorusia, SHBA, Gjermania, Norvegjia, Polonia dhe Sllovenia Si pjesë e procedurës, 16 persona të mbajtur në koloni në Rusi dhe Bjellorusi u shkëmbyen me 8 rusë qytetarë nga burgjet perëndimore. Ata të ekstraduar nga Rusia përfshinin korrespondentin e Wall Street Journal Evan Gershkovich dhe gazetaren e Radio Liberty Alsu Kurmasheva. Të dy janë shtetas amerikanë.
Sipas Grozevit, është planifikuar arrestimi i të huajve në Rusi. Gazetarët nga The Wall Street Journal dolën në të njëjtin përfundim, duke publikuar një hetim që vërteton se arrestimi i Gershkovich ishte një operacion i planifikuar dhe jo rezultat i supozuar i një lloji të të dhënave kundërzbulimi në lidhje me mbledhjen e tij të informacionit të klasifikuar.
Evan Gershkovich u arrestua në Rusi në mars 2023 gjatë një udhëtimi të një gazetari në Yekaterinburg. Në korrik ai u dënua me 16 vjet burg për akuzën e spiunazhit.
Alsou Kurmasheva u arrestua në Kazan në tetor 2023 dhe fillimisht u akuzua për dështimin e regjistrimit si “agjent i huaj”. Ajo u akuzua më pas për përhapjen e të ashtuquajturave falsifikime rreth ushtrisë ruse dhe u dënua me gjashtë vjet e gjysmë burg.
Hristo Grozev mori pjesë në negociatat paraprake për shkëmbimin e të burgosurve midis Rusisë dhe vendeve perëndimore. Për këtë ka folur vetë ai në një intervistë. Grozev vuri në dukje se lista e njerëzve të konsideruar për shkëmbim ka ndryshuar gjatë viteve të negociatave.
“Lista fillestare u përpilua në fillim të vitit 2022. Sigurisht, ndër opozitarët rusë që duhej të liroheshin, figura kryesore ishte Alexei Navalny. Nga ana tjetër, figura qendrore ishte vrasësi personal i Putinit, Vadim Krasikov,” tha Grozev .
Krasikov, një oficer i FSB-së që po vuante një dënim të përjetshëm në Gjermani për vrasjen e ish-komandantit çeçen në terren Zelimkhan Khangoshvili në Berlin.
Pas vdekjes së Alexei Navalny në një koloni ruse, Berlini, sipas Grozev, refuzoi një shkëmbim simetrik dhe kërkoi lirimin e pothuajse të gjithë opozitarëve të njohur rusë që kundërshtuan luftën në Ukrainë për lirimin e Krasikov.
Më herët, në një intervistë për Shërbimin Ruse të BBC-së, Grozev sugjeroi se do të ketë shkëmbime të reja të të burgosurve midis Rusisë dhe vendeve perëndimore. Sipas tij, kandidatë për ta ka edhe këtu edhe atje.
“Ka një fushatë të dukshme terroriste [ruse] që po përgatitet dhe përfaqësuesit e së cilës janë arrestuar tashmë, dhe disa janë larguar dhe nuk janë arrestuar në Evropë. Por jam i sigurt se do të ketë arrestime të reja,” tha ai. Në të njëjtën kohë, Grozev nuk është i sigurt se në mesin e të arrestuarve në Perëndim mund të ketë një figurë të nivelit të agjentit të FSB-së Vadim Krasikov, lirimi i të cilit ishte i një rëndësie të veçantë për presidentin rus.
