TURISTËT që shijojnë pamjen e liqenit të Lucernit, Thun ose Neuchatel mund të habiten kur të mësojnë se çfarë fshihet nën sipërfaqen e tyre, shkruan BBC . Për vite me radhë, ushtria zvicerane i përdori liqenet si vendgrumbullim të municioneve të vjetra, duke besuar se ato mund të hidheshin në mënyrë të sigurt atje.
Vlerësohet se vetëm në liqenin e Lucernit ka rreth 3300 tonë municione dhe në ujërat e Neuchatel 4500 tonë. Municioni u lëshua nga Forcat Ajrore Zvicerane gjatë stërvitjeve të bombardimeve deri në vitin 2021. Një pjesë e municioneve janë në thellësi nga 150 deri në 220 metra, por në liqenin Neuchatel municioni është i pranishëm vetëm gjashtë ose shtatë metra nën sipërfaqe.
Ministria Zvicerane e Mbrojtjes tani ofron 50,000 franga (52,300 €) në para për idetë më të mira se si të asgjësohen municionet. Tre idetë më të mira për një zgjidhje të sigurt dhe ekologjike do të ndajnë çmimin, por vetë operacioni pritet të jetë shumë i shtrenjtë.
Gjeologu në pension: Ka dy rreziqe
Gjeologu zviceran në pension Marcos Buser, i cili këshilloi qeverinë për këtë temë, shkroi një punim kërkimor dhjetë vjet më parë duke paralajmëruar për rreziqet e këtij lloji të asgjësimit të municioneve. Ai shpjegoi se municioni paraqet dy rreziqe.
Së pari, pavarësisht se është nën ujë, ka ende rrezik shpërthimi, pasi në shumë raste “ushtarakët nuk i kanë hequr siguresat para se të hidhnin municionet”. Pastaj është ndotja e ujit dhe e tokës pasi ekziston një shans real që TNT shumë toksik mund të kontaminojë ujin e liqenit.
Qeveria zvicerane pranon se faktorët duke përfshirë dukshmërinë e dobët, hekurin magnetik dhe peshën individuale të municioneve “paraqesin sfida të mëdha për grumbullimin e municioneve miqësore me mjedisin”. Një vlerësim i teknikave të mundshme të nxjerrjes në 2005 tregoi se të gjitha zgjidhjet e propozuara për nxjerrjen e municioneve paraqesin një rrezik serioz për ekosistemet e ndjeshme të liqenit.
Strategjia e Luftës së Ftohtë ishte gjithashtu një problem
Nuk është hera e parë që ushtria zvicerane tregohet e pakujdesshme me municionet. Fshati alpin i Mitholz pësoi një shpërthim të madh në vitin 1947, kur shpërthyen 3000 tonë municione që ushtria kishte ruajtur në malin mbi fshat. Nëntë njerëz vdiqën dhe fshati u shkatërrua. Shpërthimi madje u dëgjua 160 kilometra larg në Cyrih.
Tre vjet më parë, ushtria zbuloi se 3500 ton municione të pashpërthyera të groposura ende në mal përbënin rrezik dhe do të hiqeshin. Për banorët e Mitholz, kjo do të thoshte të linin shtëpitë e tyre për operacionin e pastrimit.
Pati edhe skandale për shkak të strategjisë së mbrojtjes së Luftës së Ftohtë të Zvicrës neutrale, e cila minoi urat dhe tunelet e saj kundër pushtimit. Disa ura duhej të çminoheshin shpejt, sepse automjetet moderne të mallrave të rënda mund të shkaktonin një shpërthim.
