Koment i redaksisë
Presidenti i Francës Emanuel Macron gjatë vizitës në Beograd asgjë të re nuk ka thënë dhe as që ka prodhuar ndonjë lajm në qëndrimin e tij për raportet Kosovë-Serbi. Vetëm një refren të zakonshëm të qëndrimit të shprehur edhe më parë që kundërshton hapat e një anshme të qeverisë së Kosovë për sa i takon pjesës veriore të vendit. Përtej miopisë analitike jashtë rrjedhave koherente, deklarata e tij, sikur i ka befasuar madje duke shprehur qëndrim ndaj presidentit francez Macron. Në kontestin historik Franca ka marrëdhënie të mira me Serbinë si në rrafshin kulturor, historik dhe diplomatik 150 vjeçare, që nga viti 1879.
Presidenti Macron tha se mbetet besnikë në miqësinë franko-serbe dhe një mbështetës i kësaj të fundit në rrugën evropiane. Pra Macron formulon qëndrimin e tij, në një kontest më të gjërë në marrëdhëniet e Francës me Serbin dhe jo përmes raporteve që kjo e fundit ka me Kosovë apo anasjelltas. Jo rastësisht ai, tha se respekton sovranitetin e Serbisë, pra atë aktual duke qenë që Kosova është njohur nga Franca.
Marrëveshjen për shitjen e gjuajtësve Rafale ka dy dimensione atë ushtarak dhe politik. Duke qenë që Franca realisht ka një krizë ekonomike, shitja e armatimit në cilin do vend për të është e mirëseardhur. Tek e fundit secili vend niset nga interesat e saj ekonomike. E dyta ka një impakt në dimensionin politik, sic e tha edhe vetë Macron duke qenë që dëshiron ta kthejë Serbinë nga perëndimi. Në të njëjtin fjalim, presidenti francez përmendi se është kthyer në Serbi për të parë se si Serbia dhe Franca mund të vazhdojnë rrugëtimin e tyre në kontekstin ndërkombëtar dhe evropian.Pra në rrethanat kur në kontinentin evropian ka një agresion të Rusisë kundër Ukrainës, Macron tha qartë se BE dhe vendet anëtare të tij, në këtë kontekst, ata kanë nevojë për një Serbi të fortë dhe demokratike, dhe Serbia ka nevojë për një Bashkimi Evropian të fortë dhe sovran. Pra mbështetjen e tij, për Serbinë e shprehë vetëm në rrugëtimin e kësaj të fundit drejt Brukselit. Andaj ai e quajti Marrëveshjen e nënshkruar historikisht të rëndësishme. “Unë shoh shumë njerëz që janë të zemëruar sepse Serbia ka marrëdhënie me Rusinë dhe Kinën… por unë e respektoj sovranitetin e Serbisë”, tha ai. Nuk duhet harruar se gjatë dekadës së tij në pushtet, Vuçiç ka pasur marrëdhënie të ngushta me Moskën, veçanërisht presidentin rus Vladimir Putin, i cili ka vizituar Beogradin dy herë në 10 vitet e fundit. Jo rastësisht Macron, e quajti marrëveshjen e arritur me Serbinë si një akt “guximi strategjik” dhe “një demonstrim i vërtetë i frymës evropiane” Që nga viti 2006, Serbia ka blerë armë nga Moska, me të cilën ka mbajtur lidhje të ngushta politike dhe ekonomike. Megjithatë, pas shpërthimit të konfliktit ruso-ukrainas, Beogradi braktisi bashkëpunimin ushtarak me Rusinë, por nuk iu bashkua shteteve të tjera evropiane që vendosën sanksione. Aktualisht gjuajtësit rusë Mig që përdorë Serbia skadojnë në vitin 2032 ose 2033. Madje edhe vetë mediet ruse rikujtuan në fund të publikimeve të tyre si Serbia u zbaps nga marrëveshja për blerjen e avionëe të rinjë nga Rusia. Disa zëra në vend e morën shumë për zemër shitjen e avionëve francez Serbisë, sikur bëhet në një moment delikat për Kosovë. Megjithatë kjo nuk qëndron sepse jo më pak se 8 vite duhet pritur dorëzimi i tyre , për shkak të marrëveshjeve paaprake që kanë vendet e tjera. Dhe marëveshjet nuk garantojnë dorëzimin e tyre nëse shpërthen ndonjë situatë që do ta rrezikonte perëndimin.
Parisi zyrtar kishte nje marëveshje me Moskën për shitjen e dy helikopter mbajtësve “Mistral” që paraqiste shitjen më të madhe të paisjeve ushtarake nga një vend i NATO-së . Shumë vende kishin kritikuar këtë marrëveshje duke qenë që Moska mbështeste rebelët në lindje të Ukrainës , e që akuzoheshin që kishin rrëzuar avionin malazias me 298 pasagjerë. Asokohe kishte një marrëveshje brenda BE për ngrirjen e pasurisë ndaj individëve. Disa nga vendet kërkonin që BE nuk duhet të jetë e butë ndaj Rusisë.
BE me kërkesë të vendeve të caktuara, më në fund ishin pajtuar në kufizimin e “marrëveshjeve të ardhshme” që nënkuptonte se Franca mund të shiste anije mbajtëset Rusisë. Madje gjatë mandatit të presidentit Fransoa Oland, u tërhoq nga marrëveshja për anijen “Vladivostok” , ku duhej kthyer parat, duk theksuar se dorëzimi i anijes së dytë sipas marrëveshjes “varet nga qëndrimi rus”. Por më vonë e gjithë marrëveshja u anulua duke qenë që Moska mbështeti rebelët në Ukrainën lindore.
Njëjtë mund të ndodhë edhe me Serbinë nëse deri atëherë ky vend bënë ndonjë lëvizje që do të mund të cenonte sigurinë e ombrellës evropiane, në zonën e së cilës ndodhet edhe vendi ynë. Dhe për fund në mandatin e tij, presidenti Macron ka bërë pritje dhe përcjellje të krerëve të vendit tonë në nivel të lartë. Pra nuk duhet nxitur në reagime për te dhëne gjykime paraprake sepse tek e fundit vendi ynë ka nevoje për mbështetjen e tyre, e jo e kundërta. Raportet midis Parisit dhe vendeve tjera mbetet çështje e tyre.
