Shkruan: Fadil KAJTAZI
Është bërë debat shekullor se kur një vend konsiderohet i çliruar (pushtuar) – kur ushtrohet sovraniteti. Për këtë çështje shekullore, mendimet kanë qenë të ndryshme dhe janë formuluar kryesisht mbi veprimet ushtarake-policore dhe ka mbizotëruar mendimi se: Një territor konsiderohet i pushtuar (mund të ushtrosh sovranitet) nëse kapitullon kundërshtari (Nëse i shkatërrohet ushtria, nëse pushtohet, etj.).
Pikën kësaj çështje i ka vendosur gjermani Karl Fon Klauzeviq (1780-1831), i cili pasi konstaton, se “lufta është një akt politik” dhe se “mitra në të cilën zhvillohet ajo është politika”, një shtet (territor), pavarësisht se mundë të pushtohet-çlirohet (kapitulloj), konsiderohet i çliruar – pushtuar (ushtrohet sovraniteti i plotë), “vetëm nëse aty krijon dukuri politike në dobinë tënde). Dhe “dobia politike” është kur popullata e atij territori i pranon dhe zbaton ligjet dhe rendin kushtetues, bëhet pjesë e administratës shtetërore.
Për ndryshe, nëse kjo nuk ndodhë, me kushtin mundësisë së vendosjes në çdo metër katrorë të një ushtari-polici në atë territor, ai nuk konsiderohet territor ku shteti ushtron sovranitetin.
Shembuj për këtë ka mjaftueshëm: Serbia për 100 vite nuk ja doli që te shqiptarët të krijoi dukuri politike në dobi të saj, pavarësisht se ndaj tyre organizoi pesë fushata gjenocidi. Ose rasti i Afganistanit; për 10 vite pushtim rusët dhe për 20 ShBA, nuk e arritën këtë efekt.
Duke marrë për bazë teorinë e Klauzeviqit dhe praktikën nga historia, i gjithë angazhimi i vendeve mike të Kosovës ka qenë që në pjesën veriore të ofrojnë asistencë për të “krijuar dobi politike” në favor të Kosovës. Dhe po nga kjo teori dhe praktikë, lirisht mund të konstatohet se në këto 25 vite të çlirimit, asnjëherë më pak se tani, Kosova nuk ushtron sovranitet në pjesën veriore.
Sa më parë që kuptohet kjo, aq më e shëndetshme është për Kosovën, sa më shumë që zgjatët, ekziston mundësia që Serbia të fitoj heshtur të drejtën për një intervenim ushtarak të kufizuar në pjesën veriore.
Kam dilemë hamletiane se dikush mund ta mbrojë atë pjesë, kur në kushte paqe ushtrisë nuk mundet t’i siguroi ushqim të rregullt.
Ata që mbajnë libra, mos t’i mbajnë për dekor. Është e dobishme dhe e shëndetshme t’i lexojnë dhe mësojnë nga to nga pak!
