Pasi ka shpenzuar rreth 10 miliardë dollarë për krijimin e një flote hije, Rusia tani transporton rreth 70% të naftës dhe produkteve të naftës me cisterna. Kjo e lejon atë të shmangë praktikisht kufizimet që lidhen me tavanin e çmimit prej 60 dollarë për fuçi. Dhe sanksionet perëndimore kundër cisternave individuale dhe pronarëve të tyre nuk janë ende të mjaftueshme për t’u bërë një masë e re efektive për të luftuar eksportet ruse.
Në qershor 2024, flota hije transportoi 4.1 milionë fuçi në ditë kundrejt 2.4 milionë fuçi një vit më parë, shkruan Financial Times, duke cituar një raport të Shkollës Ekonomike të Kievit (KSE). Rritja ishte pothuajse 71%. Nafta e papërpunuar tani shpërndahet pothuajse tërësisht (89%) nga cisterna të vjetra (mosha mesatare e anijeve në flotën hije është 18 vjeç), produktet e naftës – me 38%.
Disa nga këto anije janë të siguruara nga derdhjet e naftës nga kompanitë ruse, nuk dihet fare nëse kanë sigurim. CSE propozon të krijohen “zona pa hije” në ujërat evropiane dhe të lejohen vetëm cisterna të hyjnë në to që mund të demonstrojnë se kanë mbulim adekuat sigurimi në rast derdhjeje nafte. Në situatën aktuale, “një fatkeqësi e madhe mjedisore është vetëm çështje kohe”, thotë raporti.
Gjatë dy viteve të fundit, katër cisterna nga flota në hije kanë pasur dështime të motorit, duke përfshirë ngushticat daneze dhe Dardanelet, thekson FT, megjithëse kjo nuk ka çuar ende në derdhje nafte.
Që nga fundi i vitit 2023, vendet perëndimore kanë filluar të vendosin sanksione kundër cisternave individuale, si dhe ndaj pronarëve dhe operatorëve të tyre. Sanksione të tilla kanë qenë efektive në parandalimin e rifillimit të anijeve, por deri më tani fushata ka qenë shumë e kufizuar në fushëveprim për të prishur flotën hije të Rusisë, thotë Benjamin Hilgenstock, një nga autorët e raportit të CSE.
Kompanitë ruse të naftës përdorin qëllimisht pronarë dhe operatorë të huaj për të fshehur lidhjet e tyre me anijet e blera për flotën hije, tha Craig Kennedy, një ekspert për transaksione të tilla në Universitetin e Harvardit. Kjo e bën shumë më të vështirë vendosjen e sanksioneve kundër organizatave të përfshira. Kennedy vlerëson se në total, kompanitë ruse kanë shpenzuar më shumë se 10 miliardë dollarë që nga viti 2022 për blerjen e cisternave të vjetra, duke financuar transaksionet kryesisht me fondet e mbledhura nga bankat ruse.
