Shefi i ri i mbrojtjes i BE-së kërkon një rregullim të guximshëm për të rritur mbrojtjen e Evropës kundër Rusisë, duke bërë thirrje për shpenzime masive dhe kontrata afatgjata për të rritur prodhimin ushtarak.
Bashkimi Evropian ka nevojë për një “big bang” të shpenzimeve dhe ndryshimeve të politikave për të rritur mbrojtjen e tij përballë kërcënimit të paraqitur nga Rusia , tha për AFP shefi i ri i mbrojtjes i bllokut, Andrius Kubilius.
Ish-kryeministri i Lituanisë filloi punën si komisioneri i parë i përkushtuar i mbrojtjes i BE-së këtë muaj, i ngarkuar me turbokarikimin e industrisë së mbrojtjes të Evropës dhe shtytjen belbëzuese për t’u riarmatosur.
Komisioneri lituanez për Mbrojtjen dhe Hapësirën Andrius Kubilius mbërrin në takimin e parë të Kolegjit të ri të Komisionerëve të Bashkimit Evropian në Bruksel më 4 dhjetor 2024. (Foto nga Nicolas TUCAT / AFP)
I ulur në zyrën e tij të re me pamje nga Brukseli, ai vuri në dukje vlerësimet e agjencive evropiane të inteligjencës se “Rusia mund të jetë gati për agresion ushtarak kundër vendeve anëtare të BE-së ose NATO-s përpara vitit 2030″, tha komisioneri i mbrojtjes Kubilius në një intervistë, sipas AFP . “Ne duhet të kalojmë nga ajo që disa njerëz e quajnë përmirësim në rritje të aftësive tona mbrojtëse në një lloj qasjeje të shpërthimit të madh.”
“Pyetja është: a ka vullnet të mjaftueshëm politik për të mbrojtur veten? Pushtimi në shkallë të plotë i Moskës në Ukrainë në shkurt 2022 u pa si një thirrje zgjimi për Evropën dhe industrinë e saj të pafinancuar të mbrojtjes pas viteve të neglizhencës pas përfundimit të Luftës së Ftohtë.
Por pavarësisht se vendet kanë rritur buxhetet ushtarake që atëherë dhe një sërë përpjekjesh të BE-së për të rritur prodhimin, prodhimi i armëve i Evropës mbetet ende shumë prapa atij të Rusisë. Kubilius tha se ajo që i duhet Evropës është një injeksion i madh i parave të gatshme dhe një rishikim në mënyrën se si vendet i shpenzojnë paratë e tyre në një sektor të fragmentuar ku tradicionalisht kanë dominuar interesat kombëtare.
Ai përsëriti një shifër të dhënë nga shefi i tij, presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, se Evropa duhet të investojë 500 miliardë euro shtesë (530 miliardë dollarë) në mbrojtje gjatë dekadës së ardhshme.
Ai tha se BE duhet të përdorë objektivat e aftësisë afatgjata të NATO-s për të udhëzuar se sa para kërkohen dhe për çfarë duhet të shpenzohen. “Ne duhet të kemi kontrata afatgjata me industrinë, të cilat duhet të vijnë nga shtetet anëtare në formën e kërkesës së përmbledhur,” tha Kubilius. “Dhe ne duhet të kemi financa nga (shtetet) anëtare për të financuar të gjithë procesin.”
Kubilius – së bashku me kryediplomatin e ri të BE-së Kaja Kallas – është ngarkuar nga von der Leyen për të paraqitur propozime mbi “të ardhmen e mbrojtjes evropiane” brenda 100 ditëve të para në detyrë. Ka pasur thirrje nga vendet e BE-së, përfshirë Francën dhe Estoninë, që blloku të përdorë huamarrjen e përbashkët për të financuar shpenzimet e mbrojtjes, të ngjashme me qasjen që Evropa mori për të financuar rimëkëmbjen e saj nga pandemia Covid. Por të tjerët si Gjermania dhe Holanda deri më tani kanë kundërshtuar lëvizjet në atë drejtim.
Kubilius hodhi poshtë mundësinë e emetimit të borxhit të përbashkët “sepse kjo po i bën të gjithë shumë nervozë”. Në vend të kësaj, ai sugjeroi që vendet mund të “ngarkojnë para” shpenzimet e tyre për të arritur me qindra miliarda euro më shpejt për t’i shpenzuar në vitet e ardhshme. Këto para mund të paguhen më pas me kalimin e kohës nga buxhetet e tyre duke pasur parasysh se financimi për mbrojtjen ka të ngjarë të rritet pasi NATO synon objektiva më të larta të shpenzimeve.
Për shumë në Evropë, nevoja për të forcuar mbrojtjen e tyre u bë edhe më urgjente pas zgjedhjes së Donald Trump në presidencën e SHBA. Trump ka kërcënuar angazhimin e Uashingtonit për të ndihmuar në mbrojtjen e aleatëve të tij në Evropë dhe ka hedhur dyshime mbi ruajtjen e mbështetjes së SHBA për Ukrainën.
Por Kubilius këmbënguli se arsyeja e vërtetë që Evropa duhej të rritej ishte kërcënimi i presidentit rus Vladimir Putin, jo i presidentit të ardhshëm të Shtëpisë së Bardhë. “Unë shoh nevojën për të shpenzuar më shumë për mbrojtjen, jo për shkak të Trump, por për shkak të Putinit”, tha ai. “Ndonjëherë mendoj se do të ishte mirë nëse do të shpenzonim aq shumë kohë sa po shpenzojmë tani për të diskutuar për Trumpin, për ta shpenzuar atë kohë për të diskutuar planet tona për mbrojtjen.”
Ka argumente konkurruese që qarkullojnë në Bruksel se Evropa duhet të shpenzojë më shumë para për armët amerikane si një mënyrë për të mbajtur Trump në bord, ndërsa të tjerë të udhëhequr nga Franca argumentojnë se paratë duhet të shpenzohen në BE për të nxitur industrinë e saj. “Unë jam diku, si të them, në mes,” tha Kubilius.
Ai tha se industria e Evropës duhet të jetë në gjendje të mbajë një “luftë afatgjatë”, por gjithashtu se aftësitë kryesore si raketat me rreze të gjatë nuk prodhohen në BE dhe duhet të blihen në Shtetet e Bashkuara. Shefi i NATO-s Mark Rutte kritikoi të mërkurën industrinë e mbrojtjes evropiane për mosprodhimin e armëve mjaftueshëm shpejt dhe në sasinë e kërkuar.
Kubilius tha, “Ne duhet të flasim me industrinë” në kontinent për të parë nëse ata janë në gjendje të rrisin prodhimin për të përmbushur kërkesën. Ne po sjellim vlerë të shtuar nëse vijmë me kërkesë të madhe, me kontrata afatgjata, me para të qarta”, tha ai.
SHBA shtyn OSBE-në të luftojë ‘shtypjen brutal’ të Putinit
Në një fjalim të fuqishëm në takimin e fundit ministror të Organizatës për Sigurinë dhe Bashkëpunimin në Evropë ( OSBE ) të enjten, Sekretari i Shtetit i SHBA Antony Blinken ripohoi angazhimin e palëkundur të Shteteve të Bashkuara për të mbështetur Ukrainën.
Vërejtjet e tij erdhën ndërsa OSBE-ja përballet me sfidat e paraqitura nga veprimet e Rusisë, të cilat Blinken i përshkroi si një kërcënim të drejtpërdrejtë ndaj parimeve të sovranitetit dhe integritetit territorial.”Invazioni i plotë i Ukrainës nga Putini ka minuar idealet e sovranitetit dhe vetëvendosjes,” tha Blinken, duke theksuar rolin e OSBE-së në adresimin e këtyre shkeljeve përmes mekanizmave si Mekanizmi i Moskës. Ai vuri në dukje se pavarësisht përpjekjeve të Rusisë për të penguar operacionet e OSBE-së, organizata ka vazhduar punën e saj jetike, duke përfshirë monitorimin e zgjedhjeve në vendet anëtare dhe avokimin për shoqërinë civile.
Blinken vuri në dukje ndërhyrjet e fundit në zgjedhje nga Rusia, veçanërisht në Moldavi dhe Gjeorgji, ku ai shprehu shqetësimin për veprimet antidemokratike nga partia në pushtet. “Shtetet e Bashkuara ndajnë shqetësimet e shumë anëtarëve të OSBE-së në lidhje me vendimin e Ëndrrës Gjeorgjiane për të pezulluar procesin e pranimit të Gjeorgjisë në BE,” tha ai. “Ne mbështesim të drejtën për protesta paqësore dhe dënojmë represionin brutal të atyre që bëjnë thirrje që vendi i tyre të qëndrojë në rrugën e lidhjeve më të ngushta me Evropën.”
Ai theksoi se forcimi i demokracisë dhe shoqërisë civile është vendimtar në luftën kundër autoritarizmit. “Kjo nënvizon rëndësinë e punës së OSBE-së për të forcuar mbrojtjen për gazetarët, aktivistët kundër korrupsionit dhe mbrojtësit e të drejtave të njeriut,” shtoi ai.
Blinken trajtoi gjithashtu kërcënimet ushtarake të përshkallëzuara të paraqitura nga Rusia, duke përfshirë përdorimin e saj të retorikës bërthamore dhe sulmet ndaj infrastrukturës energjetike të Ukrainës. “Le të flasim për përshkallëzim,” kërkoi ai, duke tërhequr vëmendjen ndaj këtyre zhvillimeve alarmante si një kërcënim serioz jo vetëm për Ukrainën, por për të gjitha vendet anëtare të OSBE-së.
Në një kritikë të mprehtë ndaj komenteve të mëparshme të ministrit të jashtëm rus Sergej Lavrov, Blinken pohoi se diskutimet për sigurinë nuk duhet të favorizojnë Rusinë në kurriz të Ukrainës. “Kjo nuk ka të bëjë me sigurinë e Rusisë; kjo ka të bëjë me projektin perandorak të zotit Putin për të fshirë Ukrainën nga harta”, deklaroi ai, duke përmendur deklaratat e kaluara të Putinit që hedhin poshtë sovranitetin ukrainas.
